| Gemeente in Frankrijk | |||
|---|---|---|---|
| Situering | |||
| Regio | Nouvelle-Aquitaine | ||
| Departement | Gironde (33) | ||
| Arrondissement | Libourne | ||
| Kanton | Le Libournais-Fronsadais | ||
| Coördinaten | 44° 55′ NB, 0° 14′ WL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 20,63 km² | ||
| Inwoners (1 januari 2023) |
25.036 (1.214 inw./km²) | ||
| Hoogte | 2 - 28 m | ||
| Burgemeester | Philippe Buisson (18 mei 2020) | ||
| Overig | |||
| Postcode | 33500 | ||
| INSEE-code | 33243 | ||
| Website | https://www.libourne.fr/ | ||
| Detailkaart | |||
| Locatie in Frankrijk Gironde | |||
| Foto's | |||
| Gezicht op Libourne | |||
| |||
Libourne is een gemeente in het Franse departement Gironde in de regio Nouvelle-Aquitaine. De gemeente telde 25.036 inwoners op 1 januari 2023. De plaats is de onderprefectuur van het arrondissement Libourne en de centrumstad van het gemeentelijk samenwerkingsverband Communauté d’Agglomération du Libournais.
Al in de Gallo-Romeinse periode lag hier een haven, Condatis. In de vroege middeleeuwen ontstond hier de nederzetting Fozera.
Libourne werd in 1270 gesticht als bastide door Roger de Leyburn, luitenant van koning Hendrik III van Engeland en seneschalk van Guyenne. De stad dankt zijn naam aan hem. Leyburnia met een loodrecht stratenplan werd naast het bestaande Fozera gebouwd. Centraal in de bastide lag een marktplein. De stad kreeg allerlei vrijheden waaronder het recht twaalf jurats te verkiezen, die samen met een burgemeester (maire) de stad bestuurden. Ook kreeg de stad het voorrecht om een zoutbelasting te heffen. Alhoewel de stad honderd kilometer van de zee lag, konden zeeschepen tot hier varen op de Dordogne. Hierdoor kon Libourne zich in de middeleeuwen ontwikkelen als handelshaven en een van de meest welvarende bastides.

In 1294 werd Libourne belegerd en geplunderd door een Frans leger. Hierna werd begonnen met de bouw van een stadsmuur om de plaats te beschermen. Deze muur was klaar in 1325 en telde zes poorten aan de waterkant en drie aan de landzijde. De ommuurde stad had een oppervlakte van 32 hectare, waarvan de helft uit landbouwgrond bestond. Aan het begin van de vijftiende eeuw telde Libourne meer dan vijfhonderd woonhuizen, een stadhuis, twee kerken en een cordeliersklooster (franciscanen). De Engelse nederlaag in de Honderdjarige Oorlog maakte een einde aan de eerste bloeitijd van de stad. De wijnhandel naar Engeland viel weg.
De wijnhandel hernam in de zeventiende eeuw en de stad groeide tot buiten zijn middeleeuwse omwalling. De stad kreeg in 1639 een eigen koninklijke rechtbank, een présidial. In de achttiende eeuw werden stenen kaden gebouwd. Libourne was een eindhaven voor gabares (platbodems) die de Dordogne afvoeren en hout, steenkool en landbouwproducten vervoerden. In de negentiende eeuw en de twintigste eeuw werden de wijnen van Pomerol en Saint-Émilion vanuit Libourne verscheept. Er kwam ook een spoorwegstation. En Libourne werd een administratief centrum als onderprefectuur van Gironde.
Al in de zestiende eeuw was er een kleine Joodse gemeenschap in Libourne. De gemeenschap bleef klein; in 1840 waren er 77 Joodse inwoners. Toch werd er in 1847 een synogoge geopend. De synagoge werd gesloten in 1912 maar heropend in 1962, nadat de Joodse gemeenschap was gegroeid door de komst van Joden uit Noord-Afrika.
De oppervlakte van Libourne bedroeg op 1 januari 2023 20,63 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 1.213,6 inwoners per km².
Libourne ligt aan de samenvloeiing van de Isle en de Dordogne.
De onderstaande kaart toont de ligging van Libourne met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

In de gemeente ligt spoorwegstation Libourne. De autosnelweg A89 loopt ten westen van de gemeente.
In 1840 telde de gemeente 9.714 inwoners. Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Libourne telt meer dan tien gebouwen en bouwelementen die erkend zijn als monument historique:
Het Musée des Beaux-Arts van Libourne is een kunstmuseum dat erkend is als Musée de France.
De lokale voetbalclub is FC Libourne.
Libourne was vijf keer etappeplaats, waarbij drie keer aankomstplaats, in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. De ritwinnaars in Libourne zijn Jacques Anquetil (1957), Panasonic (1992) en Matej Mohorič (2021).