Lijst van geneeskundige termen Met geneeskundige terminologie of medisch jargon wordt gedoeld op termen en uitdrukkingen die in de medische wereld worden gebruikt. Sommige van deze uitdrukkingen zijn potjeslatijn . Veel medische termen zijn afkomstig uit het Latijn en het Grieks . Soms betekent dit dat er zowel een Latijnse als Griekse benaming bestaat (bijvoorbeeld "uterus-extirpatie " en "hysterectomie " voor "verwijdering van de baarmoeder")
A
abces : ophoping van pus in het lichaam in een niet op voorhand bestaande holte, etterbuilabdominaal : met betrekking tot de buikacathisie : niet kunnen zitten; psychomotore onrust.acidose : verzuringacuut : plotseling ontstaan, op korte termijn verlopendadenoïd: neusamandel
adenoom : goedaardig, uit klierweefsel gevormd gezwelagens : werkzame stofagonist : 1. werkzame stof in een geneesmiddel die de werking van een signaalstof versterkt; 2. spier die een bepaalde functie uitvoert, bijvoorbeeld de biceps van de bovenarm is een agonist voor buigen .alkalose: minder zuur (basisch) worden van het bloed
anamnese : (bevraging van) de voorgeschiedenis en omstandigheden (van de ziekte)aneurysma : plaatselijke verwijding van een deel van het vaatstelselantacida: algemene naam voor maagzuurremmers . (Enkelvoud: antacidum .)
antagonist : 1. werkzame stof in een geneesmiddel die de werking van een signaalstof verzwakt; 2. spier die een bepaalde functie tegenwerkt, bijvoorbeeld de biceps van de bovenarm is een antagonist voor strekken .anterior : (aan de) voorzijdeantidotum : tegengifATE: afkorting van "adenotonsillectomie neusamandel (adenoïd ) als de keelamandelen (tonsillen )) worden verwijderd
anti-emetica : middelen tegen brakenarterieel : slagaderlijkascites : waterbuikasymptomatisch : zonder (de bijbehorende) ziekteverschijnselenB
b.i.d.: bis in die, twee per dag
biopsie : het nemen van een biopt uit het lichaam om te onderzoekenbiopt : te onderzoeken stukje weefsel dat uit het lichaam werd genomenD
dd: in recepten/voorschriften; -daags. Bijvoorbeeld 2dd, 2 maal daags
declief: van de onderste ledematen
defecatie : stoelgangdeficiëntie : tekortdextra: rechts
diagnose : het geven van een naam aan een aandoening van een patiëntdiastase: scheiding, het uit elkaar staan
dig: afkorting van digit, een vinger of teen (duim = dig 1, pink = dig 5)
digitaal: met betrekking tot de vingers
discovertebraal : wat betrekking heeft op de discus (tussenwervelschijf) en de vertebrae (wervels)dysmorfie : het hebben van een vreemde vormE
e causa ignota (vaak afgekort als e.c.i.): door onbekende oorzaakempyeem : ophoping van pus in het lichaam in een al tevoren bestaande holte, bv. galblaasempyeemendocrien : betrekking hebbend op hormonenenterobiasis : besmetting met de darmparasiet Enterobius vermicularis of aarsmade etiologie : oorzaakexacerbatie: opstoot, verergering van de symptomen van een (chronische) aandoening. F
faeces : ontlastingfebris: koorts (ook: febrilitas)
filariasis : ziekte die het gevolg is van een besmetting met een tropische rondwormfractuur : botbreukJ
jejunum : tweede deel van de dunne darmK
karbunkel : groep van steenpuisten, ook karbonkelM
macrocefalie : het hebben van een grote schedelmanem: hand
mediaal : (naar het) midden:mediastinum : de ruimte tussen de longen waar zich het hart en de grote bloedvaten van en naar het hart bevindenmicrocefalie : het hebben van een kleine schedelmictie : urinelozingmorbus: 'ziekte van' (bv. m. Parkinson (of m. Parkinsis, Latijn ) = morbus Parkinson = ziekte van Parkinson ) O
occult: verborgen, zonder duidelijke symptomen
o.d.: omni die, elke dag of een per dag
omentum: buikvlies P
palpatie , palperen: met de hand voelen bij geneeskundig onderzoekparenteraal: via een andere weg dan het digestief systeem, bijvoorbeeld door inspuiting
parese : gedeeltelijke verlammingpathogeen : ziekte veroorzakend (meestal micro-organisme of virus)pedes: voet
pediculosis : huidaandoening door bloedzuigende luizen.perineum : ruimte/huidgebied tussen de balzak/vagina en de anusperitoneum : buikvliespolydipsie : veel (water) drinkenporte d'entrée: de plek op of in het lichaam waar de ziekteverwekker naar binnen komt
posologie: dosering
post aut propter: erna of erdoor
posterior : (aan de) achterzijdepostprandiaal: na de maaltijd
precordiaal: voor het hart
predispositie : vatbaarheid, aanleg voor ietsprelevatie : wegnemen van weefsels en cellenprimum non nocere : ten eerste geen kwaad doenprodromale fase : fase voor het vol uitbreken van een ziekte waarin de patiënt vaak al symptomen begint te krijgenprofylaxe : preventie, voorkomen van ziekteproliferatie: woekering
pruritus: jeuk
purgeren : de stoelgang bevorderen door middel van een sterk laxeermiddel (purgeermiddel)pus bonum et laudabile : goede en prijzenswaardige pusQ
q.4h: elke 4 uur
q.d.: quaque die, een per dag
q.h.s.: quaque hora somni, voor het slapengaan
q.i.d.: quater in die, vier per dag
quid: wat, wat is dit S
saturatie : zuurstofverzadiging, geeft het percentage zuurstof in het bloed aansinistra: links
stenose : vernauwingsubfebrilitas : milde koortssymptoom : klinisch verschijnselsyndroom : verzameling klinische verschijnselenS/: op een recept. 'Signa': shrijf deze tekst (erbij) op het etiket. V
vagaal: met betrekking tot de vaguszenuw
varix : spatader, meervoud varicesveneus : aderlijk, van de aderverruca vulgaris: een wrat
vitium: afwijking, meervoud vitia W
wonddehiscentie: wondbreuk, (opnieuw) opengaan van een wonde Literatuur
Frans J. Meijman en Annelies Bakker, Medische mensentaal. Taal en communicatie over gezondheid, ziekte en zorg , 2018, ISBN 9789058983220