
De NIB-richtlijn (netwerk- en informatiebeveiligingsrichtlijn; Engels: Directive on Security of Network and Information Systems (NIS directive)) is een Europese richtlijn en heeft ten doel om eenheid en samenhang te brengen in Europees beleid voor netwerk- en informatiebeveiliging, ter ondersteuning van het functioneren van onze samenleving en economie, door de digitale paraatheid te vergroten en de gevolgen van cyberincidenten te verkleinen. Voluit heet deze richtlijn "Richtlijn (EU) 2016/1148 van het Europees Parlement en de raad van 6 juli 2016 houdende maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van beveiliging van netwerk- en informatiesystemen in de Unie".
Om het beoogde doel te bereiken verplicht de NIB-richtlijn de lidstaten ertoe hun paraatheid te verbeteren en beter met elkaar samen te werken, en door zowel aanbieders van essentiële diensten als digitale dienstverleners ertoe te verplichten adequate maatregelen te nemen om beveiligingsrisico's te beheersen en gevolgen van incidenten te voorkomen en minimaliseren en ernstige incidenten te melden aan de nationale bevoegde autoriteit of het CSIRT (computer security incident response team).
De EU is in 2015 gestart met een strategie voor een digitale eengemaakte markt. Samen met onder andere de Algemene verordening gegevensbescherming en de eIDAS-verordening wil de EU met de Europese NIB-richtlijn een vrije en veilige digitale eengemaakte markt tot stand brengen.
Op 28 november 2022 is de opvolger van de NIB-richtlijn vastgesteld door de Europese Raad, NIB2 (Engels: NIS2). Deze richtlijn is gericht op een verbetering van de digitale en economische weerbaarheid van Europese lidstaten.
Daartoe wordt bij deze richtlijn in het volgende voorzien:
De verwerking van persoonsgegevens krachtens deze richtlijn gebeurt overeenkomstig Richtlijn 95/46/EG.
De lidstaten dienen uiterlijk op 9 mei 2018 de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vast te stellen en bekend te maken om aan deze richtlijn te voldoen. Zij passen die bepalingen toe vanaf 10 mei 2018.
De activiteiten die de diverse lidstaten moeten ondernemen om de richtlijn te implementeren zullen verschillen. Met name Duitsland, Frankrijk en Nederland werken al jaren aan cybersecurity en hebben vóór de NIB-richtlijn al eigen cybersecuritywetten voorgesteld of aangenomen.
In België implementeert de wet van 26 april 2024 tot vaststelling van een kader voor de cyberbeveiliging van netwerk- en informatiesystemen van algemeen belang voor de openbare veiligheid (de "NIS2-wet") de Europese NIS2-richtlijn.
De EU-cyberbeveiligingsverordening vormt een aanvulling op de NIB-richtlijn. De cyberbeveiligingsverordening introduceert EU-brede regels voor de cyberbeveiligingscertificering van producten, processen en diensten. Daarnaast voorziet de cyberbeveiligingsverordening in een permanent mandaat voor het EU-agentschap voor cyberbeveiliging (ENISA). ENISA zal een sleutelrol spelen bij het opzetten en onderhouden van het Europese cyberbeveiligingscertificeringskader.