Een moedertaalspreker of native speaker is een persoon die een taal als kind via een natuurlijk taalverwervingsproces heeft geleerd. Ook in toepassingsgebieden van de taalkunde komt het begrip voor: in het taalonderwijs en bij tolk- en vertaaldiensten wordt het gebruikt. Voorts worden in bepaalde beroepen binnen het communicatievak bij voorkeur, of uitsluitend, moedertaalsprekers tewerkgesteld.
Moedertaalsprekers van een taal zijn geboren en opgegroeid in een omgeving waarin die taal door andere moedertaalsprekers werd gesproken. Dientengevolge zal bij hen de neiging tot theoretische taalbeschouwing van de eigen taal minder ontwikkeld zijn dan hun intuïtieve taalbeheersing. Bij niet-moedertaalsprekers is het omgekeerde vaak het geval.
Niet-moedertaalsprekers onderkennen niet altijd de meerwaarde van hun moedertaalsprekende tegenhangers. Het ligt in de aard van de tweedetaalbeheersing dat men die tweede taal niet volkomen beheerst, maar ook dat men zich van deze beperkingen niet bewust is. De moedertaalspreker heeft in al de genoemde gevallen een voorsprong, die soms voor niet-moedertaalsprekers onopgemerkt blijft, maar die voor een juist taalgebruik een groot verschil maakt.
Onder vertaalkundigen leeft de opvatting dat men pas echt een goede vertaling kan maken uit de brontaal (de taal waaruit vertaald wordt) in een doeltaal (de taal waarin vertaald wordt) als de vertaler de doeltaal als moedertaal heeft. Anders gezegd: men zou alleen in zijn eigen moedertaal moeten vertalen. Nochtans zijn hier enkele kanttekeningen bij te plaatsen:
Vertaalwetenschappers hebben goede redenen om het vertalen in een taal die niet de moedertaal is, af te wijzen. Als zelfs bij vertalen uit de vreemde taal al problemen ontstaan doordat men over subtiliteiten heen leest, of doordat men het vakjargon onvoldoende beheerst, hoeveel sterker zullen die problemen zich dan niet voordoen als men in de vreemde taal vertaalt. Men schrijft als het ware "met een accent": voor de beoogde lezer voelt de tekst bij lezing op zijn minst raar, houterig aan. In extreme gevallen leest de tekst als de overbekende veeltalige gebruiksaanwijzingen bij allerlei apparatuur: van dolkomisch tot totaal onbegrijpelijk. De enige die deze houterigheden of zelfs absurditeiten niet onderkent, is de gemankeerde vertaler zelf.
Vertalen is echter meer dan een taal volmaakt beheersen. Zelfs sommige taalgebruikers die perfect tweetalig zijn opgegroeid, zijn slechte vertalers: blijkbaar lukt het hun niet bij een tekst in de ene taal een equivalente tekst in de andere te vinden.
Daarentegen zal men soms wel gedwongen zijn gebruik te maken van vertalers die niet in hun moedertaal vertalen: bijvoorbeeld doordat er geen oorspronkelijke voorhanden zijn. Aan niet-moedertaalsprekende vertalers van de taal moeten dan wel strenge eisen worden gesteld.
Vertalers zullen in beide genoemde gevallen een behoorlijke vertaling kunnen afleveren, maar doen er goed aan hun tekst te laten bijschaven door een moedertaalspreker.
In het taalonderricht treden ook soms moedertaalsprekers op. Zij zullen hun taal op een natuurlijke wijze spreken en aanbrengen. Leerlingen zullen van hen dan ook eerder een natuurlijke taalvaardigheid verwerven dan een "schoolkennis". Ook hier gelden echter enkele kwaliteitsvoorwaarden: