Schubbige taaiplaat

Schubbige taaiplaat
Schubbige taaiplaat
Taxonomische indeling
Rijk:Fungi
Stam:Basidiomycota
Klasse:Agaricomycetes
Orde:Gloeophyllales
Familie:Gloeophyllaceae
Geslacht:Neolentinus
Soort
Neolentinus lepideus
(Fr.) Redhead & Ginns (1985 )
Basioniem
Agaricus lepideus Fr. (1815)
Schubbige taaiplaat
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De schubbige taaiplaat (Neolentinus lepideus), ook wel dwarsliggerzwam genoemd, is een schimmel uit de familie Gloeophyllaceae. De soort leeft saprotroof op hout en veroorzaakt bruinrot. Hij groeit vooral op dood en bewerkt naaldhout, met name van dennen, en kan onder andere worden aangetroffen op spoorbielzen en ander verwerkt hout.

Kenmerken

Uiterlijke kenmerken

Hoed

De hoed is aanvankelijk gewelfd en wordt later vlak tot in het midden ingedeukt. Het oppervlak is witachtig, crème tot lichtbruin en draagt bruine schubben. Deze zijn doorgaans duidelijker en grover naar het midden van de hoed toe.

Lamellen

De lamellen zijn witachtig tot geelwit en lopen enigszins tot duidelijk af langs de steel. De lamelsnede is karakteristiek getand tot gezaagd.

Steel

De steel is stevig, taai en meestal ongeveer cilindrisch. Het oppervlak is licht van kleur en voorzien van schubben, waarbij de onderzijde donkerder kan worden. Resten van een gedeeltelijk velum kunnen een ring of ringzone vormen.

Vlees, geur en smaak

Het vlees is witachtig en opvallend taai en wordt bij oudere vruchtlichamen nog steviger. De geur kan zwak tot duidelijk anijsachtig zijn. De smaak is weinig karakteristiek.

Microscopische kenmerken

De sporenafdruk is wit. De basidiosporen zijn glad, dunwandig, hyalien en subcilindrisch tot cilindrisch. Ze meten ongeveer 8–11(–14) × 3–4,5 µm en zijn inamyloïd. De basidia zijn viersporig.

Het hyfensysteem is bij volwassen vruchtlichamen dimitisch, met generatieve en skeletachtige hyfen. Aan de generatieve hyfen komen gespen voor.

Ecologie

De schubbige taaiplaat is een houtafbrekende saprotroof die bruinrot veroorzaakt. Hij groeit vooral op dood hout van naaldbomen, in het bijzonder op dennen, maar kan ook op verwerkt hout voorkomen. De soort staat bekend om het vermogen om zelfs behandeld constructiehout te koloniseren en is onder andere gevonden op oude spoorbielzen en telegraafpalen.

In Nederland is bewerkt hout buitenshuis het belangrijkste geregistreerde substraat en zijn naaldbomen en -struiken de belangrijkste groep waarmee de soort wordt geassocieerd.

Verspreiding

De soort heeft een zeer ruime verspreiding en is onder andere bekend uit Europa, Azië, Afrika en Noord-Amerika. In Europa komt hij voor van het Middellandse Zeegebied tot in Noord-Europa.

In Nederland geldt de schubbige taaiplaat als 'vrij zeldzaam'. Op de Nederlandse Rode Lijst van 2008 staat hij in de categorie 'Kwetsbaar'.

Eetbaarheid

Over de eetbaarheid bestaat in de literatuur geen volledige overeenstemming. Jonge vruchtlichamen worden door sommige auteurs als eetbaar beschouwd, maar het vlees is taai en wordt met de leeftijd steeds harder. Vruchtlichamen die op behandeld hout, zoals met creosoot behandelde spoorbielzen, groeien, zijn niet geschikt voor consumptie vanwege de mogelijke aanwezigheid van schadelijke houtverduurzamingsmiddelen.