Piet Hartman

Piet Hartman
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum 11 april 1922Bewerken op Wikidata
Geboorteplaats VeendamBewerken op Wikidata
Overlijdensdatum 26 maart 2021Bewerken op Wikidata
Overlijdensplaats ZeistBewerken op Wikidata
Academische achtergrond
Alma mater Rijksuniversiteit GroningenBewerken op Wikidata
Erkenning en lidmaatschap
Lid van Duitse Academie der Wetenschappen Leopoldina (1981), Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (1982)Bewerken op Wikidata
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Piet Hartman (Veendam, 11 april 1922 - 26 maart 2021) was een Nederlands kristallograaf, die tussen 1973 en 1987 hoogleraar was aan de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht.

Biografie

Na de hogereburgerschool ging Hartman in 1939 scheikunde studeren aan de Rijksuniversiteit Groningen. Wegens een onderbreking tijdens de Tweede Wereldoorlog kon hij pas in december 1946 zijn doctoraalstudie scheikunde hervatten, die hij in 1950 afsloot met een doctoraalexamen. Hij promoveerde in 1953 onder hoogleraar Pieter Terpstra met het proefschrift "Relations between structure and morphology of crystals". Na zijn studie bleef hij werkzaam in de onderzoeksgroep van Terpstra.

In 1959 kreeg Hartman een aanstelling als lector kristallografie aan de faculteit Geologie van de Universiteit Leiden. In 1973 werd hij er bevorderd tot hoogleraar, een positie die tot 1980 behield. In dat jaar verhuisde een deel van de Leidse faculteit Geologie en Geofysica naar Utrecht. Daarvoor, in 1978, was hij in Utrecht reeds benoemd als hoogleraar kristallografie, waar hij tot aan zijn emeritaat in 1987 zou aanblijven.

Hartman was lid van de Deutschen Akademie der Naturforscher Leopoldina en van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Hij overleed op 26 maart 2021, bijna 99-jaar oud.

Hartman-Perdok-theorie

Hartman onderzocht de relatie tussen de kristalstructuur en kristalmorfologie. Eerdere theorieën over dit onderwerp gaan terug tot Auguste Bravais. Volgens Bravais hebben de vlakken in een kristal de hoogste dichtheid aan de roosterpunten. De kristalmorfologie is dus uitsluitend afhankelijk van de roostersymmetrie (Bravaisrooster) en de roosterparameters.

Hartman en Perdok ontdekten dat de kristalmorfologie ook afhankelijk is van de intermoleculaire bindingen tussen de roosterbestandelen (moleculen, ionen). Een ononderbroken, herhalende keten van sterke intermoleculaire bindingen wordt een periodieke bindingsketen (PCB, Periodic Bond Chain) genoemd. Ze worden tijdens de groei van een kristal gevormd en geven de grootste groeisnelheid aan. Kristalrichtingen die het snelst groeien, groeien uit het kristal en verdwijnen dus. Bijna alle huidige programma's voor het voorspellen van kristalmorfologie zijn gebaseerd op de Hartman-Perdok-theorie of varianten daarvan.

Publicaties