Pretzel

Een zachte pretzel

Een pretzel of zoute krakeling is een broodje of zoutje. Het deeg met grove zoutkorrels erop wordt gewoonlijk in de vorm van een knoop gebakken. Pretzels bestaan in verschillende soorten en maten, zacht of hard, groot of klein.

Diverse soorten pretzels
De bakker, Job Berckheyde, 1681
De nieuwjaar-pretzell voor de pastoor, 1884

Oorspronkelijk komen de pretzels uit Europa waar ze o.a. Brezel (Duits) of Kringlor (Zweeds) heten. In de Middeleeuwen had binnen het Nederlands het begrip krakeling een bredere betekenis dan alleen het hedendaagse zoete koekje, en kon het onder meer een type brood aanduiden en worden gelijkgesteld aan "brytzel".

In Nederland en Vlaanderen worden kleine zoute ''pretzels'' of de rechte variant aangeduid als zoute krakelingen, zoute stengels of als zoutjes. In het Nederlands wordt het begrip ''pretzel'' pas in 1999 weer aangetroffen, ontleend aan het Engels.

Het Engelse woord is een verbastering van het Duitse Brez’l, een kleine Brezen. De Brezen is eigenlijk een brood dat men in de meeste bakkerijen kan kopen en veelal als middagmaal gegeten wordt, eventueel met bier. Normale Brezen hebben diameters tussen 20 en 30 cm, en er bestaan ook grotere. Brezel of Brezen komt oorspronkelijk van het Latijnse "bracchium", dat "(voor)arm" betekent. De vorm van de pretzel lijkt wel wat op gekruiste armen als iemand de armen "over elkaar doet".

Afbeeldingen

Vastentijd, carnaval en oktoberfest

Symbolische weergaven van de vastentijd op Het gevecht tussen Vasten en Vastenavond, Pieter Bruegel de Oude, 1559

Prezels spelen een rol tijdens vastentijd, carnaval en het oktoberfest.

Referenties

  1. ↑ Crakelinc. Middelnederlandsch Woordenboek. Instituut voor de Nederlandse Taal. Geraadpleegd op 9 september 2026.
  2. ↑ pretzel. Etymologiebank. Instituut voor de Nederlandse Taal. Geraadpleegd op 9 september 2026.
Zie de categorie Pretzels van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.