Amsterdam-Centrum

Centrum
Stadsdeel van Amsterdam
Kerngegevens
Gemeente Amsterdam
Coördinaten 52°22'11,946"NB, 4°53'52,850"OL
Oppervlakte 8,04 km²  
Inwoners
(1 januari 2026)
90.400
Overig
Website Officiële website
Foto('s)

Amsterdam-Centrum, meestal kortweg Centrum genoemd, is een stadsdeel van de gemeente Amsterdam in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het stadsdeel werd in 2002 ingesteld; daarvoor werd de binnenstad rechtstreeks door het centrale gemeentebestuur bestuurd.

Tot 19 maart 2014 had Centrum tevens de wettelijke status van deelgemeente. Daarna bleef Centrum als stadsdeel bestaan, terwijl de daaraan verbonden bestuursvorm veranderde.

Een groot deel van Centrum behoort tot het beschermde stadsgezicht Amsterdam binnen de Singelgracht.

Geografie en indeling

Zie ook: Buurten en wijken in Amsterdam.

Voor het gebiedsgericht werken is stadsdeel Centrum verdeeld in de gebieden Centrum-West en Centrum-Oost. Daarnaast kent het stadsdeel in de huidige statistische gebiedsindeling tien wijken.

De wijken zijn:

Deze wijken zijn verder onderverdeeld in buurten. Zo behoren de Westelijke Eilanden in de huidige indeling tot de wijk Haarlemmerbuurt. De huidige wijk- en buurtindeling moet daarom worden onderscheiden van oudere statistische indelingen waarin sommige namen een andere status of begrenzing hadden.

Stadsdeelbestuur

Zie Stadsdelen van Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Amsterdam-Centrum heeft een dagelijks bestuur en een rechtstreeks gekozen stadsdeelcommissie. Het huidige stelsel is geregeld in de Verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Amsterdam 2022.

Dagelijks bestuur

Het dagelijks bestuur vormt een bestuurscommissie als bedoeld in artikel 83 van de Gemeentewet en treedt op als verlengd lokaal bestuur van het college van burgemeester en wethouders. Volgens de gemeentelijke verordening bestaat het dagelijks bestuur uit drie leden. Zij worden op voordracht van het college door de gemeenteraad benoemd, nadat de stadsdeelcommissie over de kandidaten is gehoord. De voorzitter wordt op dezelfde wijze benoemd.

Het dagelijks bestuur is belast met dagelijkse bestuurs- en beheerstaken in het stadsdeel en oefent taken en bevoegdheden uit die door het college of de burgemeester aan het stadsdeel zijn opgedragen.

Stadsdeelcommissie

Sinds 2018 heeft Centrum een rechtstreeks gekozen stadsdeelcommissie. De bestuursvorm en de positie van deze commissie werden in 2022 gewijzigd. In het huidige stelsel vertegenwoordigt de stadsdeelcommissie de inwoners van Centrum, geeft zij richting aan het dagelijks bestuur en controleert zij de uitoefening van diens taken en bevoegdheden. Daarnaast geeft de commissie gevraagd en ongevraagd advies over onderwerpen die het stadsdeel raken.

De stadsdeelcommissie telde na de verkiezingen van 2018 acht leden. Sinds de verkiezingen van 2022 telt de commissie elf leden. De zetelverdeling na de verkiezingen van 2018, 2022 en 2026 was als volgt:

Partij 2018 2022 2026
GroenLinks 2 3 3
D66 2 2 2
PvdA 2 2 2
VVD 2 2 2
BIJ1 – 1 –
Bewoners Amsterdam – 1 –
Volt – – 1
SP – – 1
Totaal 8 11 11

Bij de verkiezingen van 2026 werd GroenLinks met drie zetels de grootste lijst in Centrum. D66, PvdA en VVD behaalden ieder twee zetels en Volt en de SP ieder één. Na de verkiezingen zijn de vijf gekozen leden van GroenLinks en de PvdA gezamenlijk gaan optreden onder de naam PRO.

Project 1012

Stadsdeel Amsterdam-Centrum

In de zomer van 2007 is het Coalitieproject 1012 (kortweg Project 1012) van start gegaan. Hierin werken de gemeente en stadsdeel Centrum samen (vandaar het woord coalitie) aan het terugdringen van de criminaliteit en aan de economische opwaardering van het postcodegebied 1012. Het plangebied wordt begrensd door Singel, Amstel, Kloveniersburgwal, Nieuwmarkt, Geldersekade en Prins Hendrikkade, en omvat dus Oudezijde, Nieuwezijde en Nieuwmarkt.

Project 1012 werd in 2018 beëindigd. Er kwam een generieke 'Aanpak overlast binnenstad'. De Amsterdamse rekenkamer concludeerde dat "er successen zijn behaald in het 1012-gebied, maar dat het project niet heeft geleid tot de gewenste economische opwaardering van de oude binnenstad van Amsterdam en een doorbraak van de criminele infrastructuur."

Zie ook