Reisbureau

Een reisbureau, reisorganisatie of reisagentschap is een organisatie die bemiddelt tussen aanbieders en afnemers van aan reizen gerelateerde diensten zoals vlieg- en treintickets, hotelovernachtingen en activiteiten zoals excursies. Deze diensten kunnen in veel gevallen los van elkaar geboekt worden maar ook als compleet pakket.

Kleine of gespecialiseerde reisagentschappen bieden hun diensten voornamelijk via internet aan, maar de grotere reisbureaus hebben daarnaast vaak ook fysieke winkels waar medewerkers het aanbod toe kunnen lichten aan potentiële reizigers en waar ook meteen geboekt kan worden.

Een toeristisch verhuurkantoor is een soort reisbureau dat voornamelijk actief is in de bemiddeling van de verhuur van vakantiewoningen.

Reisbureaus in België

In België is in 1965 een "reisbureauwet" verschenen die de sector van de reisbureaus reglementeerde (wet van 21 april 1965 houdende statuut van de reisbureaus). Met deze wetgeving wilde de overheid ervoor zorgen dat enkel "bonafide" reisbureaus op de markt zouden zijn, en dat de klanten een gegarandeerd niveau van bescherming zouden genieten (bv. terugbetaling als de reis niet kan doorgaan, verzekering tegen calamiteiten tijdens de reis ...). Elk reisbureau moest een vergunning hebben. Er werden drie vergunningscategorieën voorzien: categorie A voor ondernemingen die reizen organiseren en verkopen, categorie B voor ondernemingen die enkel reizen verkopen die door vergunninghouders van categorie A worden georganiseerd, en categorie C voor de autocarbedrijven.

Na de staatshervorming van 8 augustus 1980 werd toerisme een gewestbevoegdheid, waardoor de verschillende gewesten apart wijzigingen aan die regelgeving konden aanbrachten. In Vlaanderen werd de nieuwe regelgeving op 1 september 2007 van kracht. Reisbureaus moesten nog steeds een vergunning hebben. Hiervoor moesten een aantal voorwaarden voldaan zijn (financiële draagkracht, minimale verzekering, technische uitrusting).

Vanaf 1 januari 2014 hebben reisbureaus geen vergunning meer nodig. Deze versoepeling komt er na de opkomst van online reisaanbieders en de nood om hervorming van de Reisbureauwetgeving van 2007, nadat de Vereniging van Vlaamse Reisbureaus (VVR) tal van online reisaffiliates had aangeklaagd.

Reisbureaus in Nederland

In Nederland zijn bonafide reisbureaus en reisorganisaties veelal aangesloten bij het Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR), de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) en de Stichting Calamiteitenfonds Reizen. Dit betekent echter niet dat organisaties die hier niet bij aangesloten zijn onbetrouwbaar zijn. Wel geldt dat reisbureaus die pakketreizen aanbieden, wettelijk verplicht zijn garantiemaatregelen te treffen. Pakketreizen zijn samengestelde reizen met bijvoorbeeld zowel de heen- en terugreis als de overnachtingen. Een los vliegticket is bijvoorbeeld geen pakketreis. Een van de manieren om aan die garantieverplichting te voldoen, is het aangesloten zijn bij een garantiefonds, waarvan SGR de grootste en bekendste is.

Voor het voeren van een reisbureau, diende tot 2017 men te beschikken over een diploma Vakbekwaamheid voor het Reisbureaubedrijf, afgegeven door de Stichting Examens en Proeven voor het Reisbureaubedrijf (SEPR). Het diploma wordt in wet- en regelgeving (zoals het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft) nog wel erkend als een historisch of geldend vakbekwaamheidsbewijs (bijvoorbeeld in combinatie met bepaalde financieel-gerelateerde reisverzekeringsdiensten).
Na deze datum hielden de SEPR-opleidingen op te bestaan. Hiervoor in de plaats kwamen op MBO-niveau de opleidingen Zelfstandig Medewerker Travel & Hospitality (niveau 3) of Leidinggevende Travel & Hospitality (niveau 4), en HBO-niveau Tourism Management (4-jarig).

Eerste reisbureau op het Europese vasteland

De Nederlandse delicatessehandelaar Jacques Philippus Lissone opende op 24 mei 1876 in Amsterdam het eerste reisbureau op het Europese vasteland, dat de basis vormde voor het latere reisbureu Lissone-Lindeman. De eerste reis betrof een groepsreis van Amsterdam naar Londen en terug, en kostte destijds 55 gulden per persoon. Deze was aangevraagd door de gepensioneerde Amsterdamse geneesheer en verloskundige Hendrik Haksteen voor vrienden en kennissen, omdat hij Lissone kende en die bekend was met Londen. Maar aanvankelijk weigerde Lissone om deze reis te organiseren. Uiteindelijk werd hij door Haksteen overreed. De reis van een week bleek groot een succes voor de twaalf deelnemers, blijkens een bedankadvertentie in het Handelsblad en Het Nieuws van den Dag van 19 juli dat jaar. Omdat hij het succes zag, organiseerde hij meer van deze reisjes naar Londen en greep de Wereldtentoonstelling van 1878 aan voor reizen naar Parijs. Zijn grote voorbeeld in Engeland was Thomas Cook, maar hij was de eerste die op het vaste land van Europa actief werd met groepsreizen. Er kwamen meer reizen, zoals naar de Schotse Hooglanden, Italië, Noorwegen, de Moezel en naar de VS. Lissone gaf lezingen over de vakantiebestemmingen en verleidde zo de honkvaste Nederlanders om op reis te gaan.
Later ging het bedrijf in 1927 een samenwerking aan met reisbureau Lindeman en werd de naam Lissone-Lindeman met meerdere vestigingen in Nederland. Uiteindelijk ging het bedrijf na overname in 1974 door het in Rijswijk gevestigde Holland-International in 2015 op in de Nederlandse tak van de Duitse reisorganisatie Touristik Union International (TUI).

Noten