Met de Retirada (de terugtrekking) wordt de vlucht naar Zuid-Frankrijk bedoeld van honderdduizenden militaiten en burgers bij het einde van de Spaanse Burgeroorlog in 1939.
De burgeroorlog was bijzonder gewelddadig geweest, ook tegen burgers van de beide kanten. De verliezers, communisten, Catalaanse en Baskische nationalisten, vreesden voor repressie en vluchtten de grens over. Sommigen werden opgevangen door familie of vrienden in Frans-Baskenland of Frans-Catalonië. aan de andere kant van de grens. Maar voor de Franse staat niet echt gewenste vluchtelingen kwamen terecht in kampen van Saint-Cyprien en Le Vernet terecht.
Op het hoogtepunt waren er ongeveer negentigduizend gedetineerden in Saint-Cyprien. Sanitaire voorzieningen waren er nauwelijks: men moest zijn behoefte doen in tonnen en vechten voor het schaarse waswater. Het drinkwater was sterk vervuild en veroorzaakte epidemieën van tyfus en diarree. Na de inval van nazi-Duitsland in 1940 werden minstens 7000 vluchtelingen, voornamelijk Joden, van de Franse kampen naar Duitsland gebracht.