De Rheinfall is de grootste waterval van Europa en is gelegen in de Rijn, bij het ZwitserseSchaffhausen, vlak bij de grens met Duitsland.
De Rheinfall is 150 meter breed en 23 meter hoog. Er stroomt 600 kubieke meter (in de zomer) water per seconde over de rotsen in het midden van de Rijn.
In 1921 was de laagste doorstroming gemeten, 95m³ per seconde. In 1965 is de maximale doorstroming gemeten, 1250m³ per seconde.
Geschiedenis
De Rheinfall ontstond op het einde van de recentste ijstijd, ongeveer 14.000 tot 17.000 jaar geleden.
De Rijnwaterval is ontstaan door de harde rotsbodem (veel ouder dan de Rijnwaterval), en door geologische processen sinds de laatste ijstijd. Door de algemene temperatuurdaling ongeveer 500.000 jaar geleden drongen de eerste gletsjers de Zwitserse Hoogvlakte binnen en begonnen het landschap te vormen dat we nu kennen. Tot het einde van de Riss-ijstijd stroomde de oer-Rijn westwaarts vanuit Schaffhausen door de Klettgau-regio. Deze voormalige rivierbedding werd daarna opgevuld met Alpengrind (molasse).
Ongeveer 120.000 jaar geleden werd de Rijn bij Schaffhausen naar het zuiden afgebogen en vormde zo de Rijnloop uit het Riss-tijdperk. De tegenwoordige loop van de Rijn stroomafwaarts van de waterval komt overeen met dit kanaal, dat later weer met grind werd opgevuld.
Tijdens de laatste ijstijd, het zogenaamde Würm Glaciaal, werd de Rijn in een brede boog naar het zuiden geduwd en bereikte boven de huidige waterval zijn huidige bedding op harde Malm-kalksteen (Boven-Jura of Witte Jura). De overgang van de harde Malm-kalksteen naar de gemakkelijk erodeerbare grindgeul uit de Riss-periode creëerde zo tussen 14.000 tot 17.000 jaar geleden de Rijnwaterval. De rotsen van de Rijnwaterval, die beklimbaar zijn, vormen de overblijfselen van de oorspronkelijk steil aflopende kalkstenen flank van de voormalige bedding. De tot nu toe zeer geringe erosie van de waterval is te verklaren doordat de Rijn hier weinig sediment aanvoert op haar traject vanaf het Bodenmeer.
Toerisme
De blauwe boot voor de kleine rondvaart, 2013
Het spectaculaire verschijnsel is een belangrijke toeristische trekpleister.
Het dichtstbijzijnde plaatsje is Neuhausen am Rheinfall, waar toeristen ook Schloss Wörth (kasteel) kunnen bezoeken. Naar de watervallen en de Rheinfallfelsen (rotsen van de waterval), en mede over de Rijn zelf, kunnen verschillende soorten boottochten gemaakt worden. Deze kunnen apart gemaakt worden of na elkaar in een combi-trip (Kombi-Fahrt).
Aan beide kanten van de Rijn zijn uitzichtplatforms gebouwd die een uitzicht bieden over de watervallen. Deze kunnen worden bereikt over steile en smalle trappen (toegang tegen vergoeding aan de kant van Schloss Laufen).
De Rheinfall kan gemakkelijk worden bereikt met de auto, fiets en openbaar vervoer (SBB treinstation Neuhausen am Rheinfall aan de noordelijke kant van de watervallen en SBB treinstation Schloss Laufen am Rheinfall aan de zuidelijke rivieroever). Grote parkeerplaatsen (betalend) zijn gevestigd aan beide kanten van de watervallen.
Toeristen hebben al eeuwen ontzag voor de watervallen. In de 19de eeuw, maakte schilder J. M. W. Turner verschillende kleine en grotere schilderijen van de watervallen, en de dichter Eduard Mörike schreef over de watervallen:
Halte dein Herz, o Wanderer, fest in gewaltigen Händen! Mir entstürzte vor Lust zitternd das meinige fast. Rastlos donnernde Massen auf donnernde Massen geworfen, Ohr und Auge, wohin retten sie sich im Tumult?
(Hou je hart vast, o reiziger, vast in machtige handen! Mijn ontviel, bibberend van plezier, bijna het mijne. Rusteloos wordt gewicht op gewicht gedonderd, oren en ogen, waarheen redden ze zichzelf in zo'n herrie?)
In 1840, bezocht auteur Mary Shelley de watervallen tijdens een tour door Europa met haar zoon. Ze beschreef haar bezoek in een reisverslag dat ze publiceerde in 1844. Ze zegt:
Een deel van de grote watervallen boog zich over ons op het laagste platform, en de sproei viel als een dikke laag op ons, terwijl we er op stonden en omhoog keken, zagen we golven, en steen, en wolken, en de heldere hemel door zijn glinsterende altijd bewegende omhulling. Dit was een nieuw zicht, dat alles overtrof wat ik ooit hiervoor had gezien; hoewel, terwijl ik er niet door nat geworden was, liet ik snel een traan.
