Een sabbatical of sabbat(s)jaar is een periode (minimaal een aantal maanden) waarin mensen vrij nemen (of betaald vrij krijgen) en hun gewone beroepsbezigheden onderbreken.
Een reden voor de populariteit van de sabbatical is het effect op de arbeidsmarkt. Door het opnemen van een sabbatjaar komt er een stoel vrij, die eventueel ingenomen kan worden door iemand met een (werkloosheids-)uitkering, zodat deze vervalt.
Hoewel een sabbatjaar als een "unieke kans" wordt voorgesteld, blijken er ook nadelen aan vast te zitten, zoals bleek uit een onderzoek van de VDAB eind 2011.
In Nederland is hiervoor in 2006 de levensloopregeling geïntroduceerd. In 2012 is deze regeling echter weer afgeschaft.
Voorheen bestonden er landelijk diverse sabbatical-afspraken die via de collectieve arbeidsovereenkomst geregeld werden. Vaak werd de afhandeling via het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen gedaan.
In de Vlaamse overheidsdienst (dus ook in onderwijs) kan men een sabbatjaar nemen door gebruik te maken van een stelsel van loopbaanonderbreking, of (onbetaald) verlof om persoonlijke aangelegenheden.
De gewoonte is ontstaan in de Verenigde Staten onder academici, vandaar de Engelse term. De benaming sabbatical (year) verwijst naar het Bijbelse sabbatjaar.
In Nederland is die term sabbatical vrij algemeen, in Vlaanderen geeft men meestal de voorkeur aan sabbatjaar. Minder gebruikelijk is tussenpensioen.