Randaarde

Dit begrip moet niet verward worden met de Duitse merknaam Schüco.
Een wandcontactdoos met randaarde

Randaarde, ook Schuko genoemd, is een norm voor het aardcontact in een contactdoos ('stopcontact') voor netvoeding. Schuko is een afkorting van het Duitse woord Schutz-Kontakt, dat beschermcontact betekent. Internationaal is het bekend als type F, zoals de International Trade Administration (ITA) de norm aanduidt, of, in het CEE-systeem, als CEE 7/3 (contactdoos) en CEE 7/4 (stekker). Het is een in Europa veel gebruikt systeem van stopcontacten, oftewel van stekkers (officieel: contactstoppen) en contactdozen.

Toepassing

Twee wandcontactdozen met randaarde. In de linker zit een stekker; samen met de doos vormt deze het 'stopcontact' in de strikte betekenis.

Het systeem is gebruikelijk in een groot deel van Europa, waaronder Nederland en Duitsland. De meeste stekkers met randaarde worden uitgevoerd als hybride (CEE 7/7) of eurostekker (CEE 7/16); deze zijn ook compatibel met het Franse type E.

Opbouw

Een stekker met randaarde
Een hybride CEE 7/7 contactstop. Deze is zowel geschikt voor het systeem type F (randaarde) als het Franse type E.

Aan de contactstop zitten twee ronde pennen met een doorsnee van 4,8 mm, een lengte van 19 mm en een hart-tot-hartafstand van eveneens 19 mm. Dit zijn de polen voor de fase en de nul. Het derde contact, bestaande uit twee in de rand verzonken metalen lippen, is het veiligheidscontact en wordt doorgaans het aard-, randaarde- of beschermingscontact genoemd. Het contact bestaat uit twee metalen delen aan weerszijden van de contactdoos en de contactstop.

De contactdoos heeft twee gaten waar de pennen van de contactstop in passen, en aan de zijkant twee verende metalen klemmen voor het aardcontact. Wordt de contactstop in de contactdoos gestoken, dan maken eerst de aardcontacten verbinding en daarna pas de twee stroomvoerende pennen. Vier nokjes in de binnenzijde verhinderen dat een ongeaarde stekker erin gestopt kan worden.

Een contactdoos met randaarde is niet gepolariseerd. Dat betekent dat de contactstop andersom in de contactdoos kan worden gestoken, waarbij fase en nul verwisseld kunnen worden.

Bekabeling van apparaten

Voor het aansluiten van geaarde apparaten wordt een drieaderige stroomkabel gebruikt. Eén ader dient voor de fase (L), een voor de nul (N) en een voor de aarding (PE). De isolatiemantel van de aardader moet altijd uitgevoerd zijn in de herkenningskleuren geel en groen. Deze ader moet in de contactstop aangesloten worden op het aardcontact en aan het andere uiteinde op de geleidende behuizing van het apparaat. Apparaten die met een stekker met randaarde worden aangesloten, behoren tot de elektrische veiligheidsklasse I.

Spanning en stroom

Het spanningsbereik van het systeem ligt bij een nominale spanning van 220–240 volt en 50 hertz. Het stekkermateriaal wordt doorgaans ontworpen voor stromen tot 16 ampère, soms echter maar tot 10 ampère. Dit komt overeen met (apparaat)vermogens tot ongeveer 3680 respectievelijk 2300 watt.

Ongeaarde stekkers

Een CEE 7/16 eurostekker
Een CEE 7/17 contourstekker

Een contactdoos met randaarde is ook geschikt voor eurostekkers (CEE 7/16) en contourstekkers (CEE 7/17). Deze beide typen zijn ongeaard en mogen uitsluitend voor dubbelgeïsoleerde apparatuur worden gebruikt, waarbij aarding niet nodig is. Eurostekkers zijn plat en hebben wat dunnere pennen; ze zijn bedoeld voor stroomsterktes tot ongeveer 2,5 ampère. Contourstekkers zien er precies zo uit als stekkers met randaarde, maar hebben in de randverzinkingen geen aardcontactlippen. Ze kunnen hogere stroomsterktes aan dan een eurostekker.

Varia

Zie de categorie Schuko connectors van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.