| Serse | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Componist | Georg Friedrich Händel | |||
| Soort compositie | opera | |||
| Compositiedatum | 1737-1738 | |||
| Première | 15 april 1738 | |||
| ||||
Serse (ook wel Xerse, Xerses of Xerxes) is een opera in drie aktes van Georg Friedrich Händel. De opera werd voor het eerst opgevoerd in het King's Theatre aan de Londense Haymarket, op 15 april 1738. Het zou Händels laatste opera worden die hij schreef voor dit theater.
Het libretto van Händel was gebaseerd op de versie die Silvio Stampiglia had geschreven voor Bononcini's opera uit 1694. Dat libretto was dan weer gebaseerd op Il Xerse van Nicolo Minato, dat op muziek was gezet door Francesco Cavalli en op 12 januari 1654 in het Venetiaanse Teatro dei SS. Giovanni e Paolo werd uitgevoerd.
Händel schreef zijn muziek tussen 26 december 1737 en 14 februari 1738. Op 15 april 1738 vond de première plaats in het King's Theatre. Het publiek was echter weinig enthousiast en na vijf uitvoeringen verdween de opera van het programma. Händel verving de opera vervolgens door heruitvoeringen van eerdere opera's.
Pas op 5 juli 1924 werd Serse weer uitgevoerd, nu in het Duitse Göttingen. De opera werd alsnog succesvol, met drie producties in de Verenigde Staten in de periode 1928-1935. Op 15 juni 1935 vond een uitvoering plaats op het Pollards Opera Festival in het Britse Loughton.
Bij de première in 1738 was de rolverdeling als volgt:
| Rol | Toelichting | Stemtype | Gezongen door |
|---|---|---|---|
| Xerxes | koning van de Perzen | castraat | Caffarelli |
| Arsamene | broer van Xerxes | mezzosopraan | Maria Antonia Marchesini |
| Romilda | sopraan | Elisabeth Duparc | |
| Amastre | erfgename van Tagor | alt | Antonia Margherita Merighi |
| Atalanta | sopraan | Margherita Chimenti | |
| Ariodate | prins | bas | Antonio Montagnana |
| Elviro | dienaar van Arsamene | bas | Antonio Lottini |
Serse is de Italiaanse naam van de Perzische koning Xerxes. Het verhaal is gebaseerd op de geschriften van Herodotus over de oorlog tussen de Perzen en de Grieken in de 5e eeuw voor Christus. In de opera onderneemt Xerxes een veldtocht naar Griekenland, maar het grootste deel van de plot gaat om intriges aan het hof: Xerxes en zijn broer Arsamene vechten om de liefde van Romilda, terwijl Romilda en haar zus Atalanta achter Arsamene aan zitten.
Händel liet zich inspireren door de eerdere opera van Bononcini, waarbij vooral de tonaliteit en stijl werden overgenomen. De aria's zijn relatief kort.
Händels Serse wordt beschouwd als de enige komische opera die hij heeft geschreven. De enige echt komische rol is overigens die van Elviro, terwijl de andere personages op een meer serieuze en karaktervolle wijze worden neergezet. Zo kan Xerxes als een absurde figuur worden beschouwd, maar hij zal nooit domme acties ondernemen; de muziek maakt ook duidelijk dat hij een machtig man is.
