Zwerkbal

Zie Quidditch (sport) voor de hiervan afgeleide sport, die in België ook 'zwerkbal' genoemd wordt.
Afbeelding van een Zwerkbalveld

Zwerkbal (Engels: Quidditch) is een fictieve sport voor tovenaars uit de Harry Potterboeken van J.K. Rowling. In de wereld van Harry Potter is Zwerkbal een populaire, maar gevaarlijke sport waarbij heksen en tovenaars op bezems vliegen. De sport wordt gespeeld op een groot ovaal veld, met aan beide kanten drie ringen die op verschillende hoogtes staan. Het doel van het spel is om meer punten dan de tegenstander te scoren door met de slurk te scoren (10 punten) of door de Gouden Snaai te vangen (150 punten en beëindigd de wedstrijd).

Zwerkbal werd geïntroduceerd in Harry Potter en de Steen der Wijzen. Harry Potter speelt als Zoeker voor zijn huis Griffioendor. Regionale en internationale Zwerkbalcometities worden in de verschillende boeken, films en games genoemd. Daarnaast bracht J.K. Rowling in 2001 het boek Zwerkbal Door de Eeuwen Heen uit. Het boek, waarvan de opbrengsten naar Comic Relief gingen, introduceerde meer van de geschiedenis van de sport.

Ontwikkeling van het spel en ontvangst

Rowling kwam met de eerste ideeën van de sport nadat ze besefte dat de magische wereld een sport nodig had: "Ik had nagedacht over de dingen die een samenleving bij elkaar houden, haar karakter geven en mensen bij elkaar brengt, en wist dat ik een sport nodig had." Het Engelse woord Quidditch heeft geen specifieke etymologische betekenis, maar was door Rowling bedacht na het schrijven van lijsten woorden beginnend met de letter Q.

Hoewel de sport populair is met fans van de Harry Potter serie, raakte Rowling zelf uitgekeken op de wedstrijden. In een interview gaf ze aan dat de zwerkbalwedstrijden in de boeken noodzakelijk zijn omdat mensen ze verwachten, maar dat er maar een beperkt aantal mogelijkheden zijn om iets nieuws te bedenken. Desondanks begon ze in 2014 een aantal wedstrijdverslagen van het WK Zwerkbal, met Harry, Ron en Hermelien als volwassen vrienden, te publiceren op Pottermore. Dit kwam bij verschillende media in het nieuws, gezien het de eerste verhalen waren over het trio sinds 2007.

In 2001 publiceerde Rowling het boek Zwerkbal Door de Eeuwen Heen uit. Het boek, geschreven vanuit het pseudoniem en perspectief van een professioneel Zwerkbalspeler, introduceerde meer van de geschiedenis van de sport. In 2020 kwam een geïllustreerde versie uit, waarin de Britse en Ierse teams verder werden uitgelicht.

Ontvangst

Zwerkbal wordt bekritiseerd vanwege de te grote nadruk op het vangen van de Gouden Snaai. David K. Steege volgen de boeken juist de de tradities van kostscholen om sport een centrale rol te geven in het leven van leerlingen. Daarnaast is de sport zowel bekritiseerd als geprezen vanwege de gemengde teams: mannelijke en vrouwelijke spelers spelen samen. Heilman en Donaldson zijn kritisch vanwege de beperkte impact die de vrouwelijke spelers op het spel hebben in de boeken. Mimi R. Gladstein en D. Bruno Starrs betwisten dit omdat de sport een van de weinige is waarin mannen en vrouwen samen spelen en omdat het voor de personages in het verhaal compleet logisch is dat vrouwen op het hoogste niveau in de sport spelen.

Beschrijving van het spel

Kist met een Slurk (midden) en twee Beukers (links en rechts)

Zwerkbal is een teamsport die op vliegende bezems gespeeld wordt, waarbij het doel is meer punten dan de tegenstander te scoren. Twee teams spelen tegen elkaar op een ovaal veld, dat verschillende ondergronden kan hebben, ter grootte van een voetbalveld met aan beide kanten drie grote masten met aan de bovenkant ringen waardoor heen kan worden geworpen. In het spel worden vier ballen gebruikt: één slurk, twee beukers en de Gouden Snaai. Elk team bestaat uit zeven spelers: drie Jagers (Engels: Chaser), twee Drijvers (Engels: Beater), één Wachter (Engels: Keeper) en één Zoeker (Engels: Seeker). De drie jagers hebben als taak om punten te scoren voor het team door de Slurk door een van de drie ringen te gooien. Wanneer een team scoort krijgt het tien punten. De wachter verdedigt de ringen en heeft dus als taak ervoor te zorgen dat de tegenstander niet scoort. De Drijvers proberen de tegenstander te dwarsbomen en hun eigen team te beschermen. Dit doen ze door, met korte knuppels, de twee beukers naar tegenstanders te slaan. De zoeker heeft als taak om de Gouden Snaai te vangen. De Gouden Snaai is namelijk honderdvijftig punten waard.

Gouden Snaai

Een wedstrijd heeft geen vaste speeltijd. De wedstrijd eindigt (pas) wanneer de zoeker de Gouden Snaai vangt. Vaak is daarom het team dat de Gouden Snaai pakt het winnende team, gezien teams die achterstaan, zullen blijven doorspelen. Een uitzondering hierop komt voor tijdens het WK Zwerkbal in Harry Potter en de Vuurbeker. Viktor Kruml ving de Snaai terwijl zijn team 160 punten achterstond en eindigde daarmee de wedstrijd om een grotere nederlaag te voorkomen.

Zwerkbal wordt gespeeld op bezemstelen. In de serie komen drie belangrijke modellen aan bod: de Nimbus 2000, Nimbus 2001 en Vuurflits. Harry Potter krijgt, in het eerste boek, een Nimbus 2000. In Harry Potter en de Geheime Kamer schenkt Lucius Malfidus het gehele team van Zwadderich Nimbus 2001s zodat zijn zoon Draco in het team mag spelen. Harry Potter krijgt in Harry Potter en de Gevangene van Azkaban een vuurflits van zijn peetvader Sirius Zwarts nadat zijn Nimbus 2000 kapot ging. Alle drie de modellen zijn door Warner Bros. gemaakt als speelgoed.

Zwerkbalcompetities

Zweinsteins Zwerkbalcup

Zie Zwerkbalcup voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Zwerkbalcup is de jaarlijkse Zwerkbalcompetitie die wordt gehouden op Zweinstein. Tijdens de competitie speelt elke afdeling eenmaal tegen elke andere afdeling. Zo zijn er elk schooljaar zes wedstrijden. Harry Potter won de cup driemaal tijdens zijn tijd bij Zweinstein.

WK Zwerkbal

Het Wereldkampioenschap Zwerkbal is het grootste, internationale Zwerkbalevenement dat voorkomt in de Harry Potterboekenreeks. Tijdens zijn vierde schooljaar gaat Harry Potter samen met Hermelien Griffel en de familie Wemel naar de finale van de vierhonderentweeënwtintigste editie van het WK. De nationale ploegen die dan tegen elkaar spelen zijn die van Bulgarije en Ierland.

Veel landen hebben een nationaal Zwerkbalteam: Argentinië, Australië, België, Brazilië, Bulgarije, Duitsland, Ecuador, Engeland, Frankrijk, India, Ierland, Japan, Luxemburg, Oeganda, Peru, Portugal, Schotland, Spanje, Transsylvanië, Turkije, Venezuela, Verenigde Staten van Amerika en Wales.

Brits-Ierse competitie

De Brits-Ierse competitie is de regionale, professionele Zwerkbalcompetitie die in de boeken naar voren komt. Verschillende personages uit de serie zijn fans van een van de teams, zijn voor de teams gaan spelen of reageren op nieuws over de competie. Zo zijn de Cambridge Cannons het favoriete team van Ron Wemel. Het team, dat vroeger de beste was, eindigt steevast als laatste en is daardoor een aantal maal mikpunt van spot. Zo gaf Rowling zelf aan dat het gehele team van de Cannons vervangen moest worden voordat ze betere resultaten gaan leveren. Pullover United (Engels: Puddlemere United) is het favoriete team van Albus Perkamentus en het team waar Olivier Plank, oud-aanvoerder van Harry's afdelingsteam, een contract tekent na zijn schooltijd. De andere teams in de competitie zijn: Appleby Arrows, Badwater Bats, Caerphilly Catapults, Falmouth Falcon, Holyhead Harpies, Kenmare Kestrels, Montrose Magpies, Pride of Portree, Tutshill Tornado's, Wigtown Wanderers, Winterpayne Wasps en London Airforce.

In andere landen bestaan ook nationale Zwerkbalcompetities.

Films en videogames

Zwerkbal komt voor in vijf van de acht Harry Potter films. Sommige verhaallijnen, zoals Ron's verhaal als Wachter in Harry Potter en de Orde van de Feniks, zijn uit de films gelaten vanwege tijdgebrek. Zwerkbal komt ook voor in een aantal Harry Potter video games: