Sok (kleding)

Sokken
Sokken
Breien van sokken

Een sok is een kledingstuk dat aan de voet gedragen wordt. De sok beschermt de voet tegen de kou, maar ook tegen de wrijving die wordt veroorzaakt door de schoen. Doordat de sok de voet beschermt tegen de wrijving in de schoen heeft iemand die sokken draagt ook minder last van blaren. Een normale sok komt over de enkel. Als hij langer wordt, spreekt men in Nederland van kniekous of kous. Er zijn ook sokken die onder de enkel zitten, deze heten enkelsokjes. Sokken worden als paar gedragen.

Markt

Europa is een van de grootste importeurs van sokken; in 2024 importeerde het continent ruim vijf miljard paar sokken met een waarde van vier miljard euro. Een groot deel van die sokken kwam uit China, Turkije en Pakistan (samen goed voor bijna 40% van de import). Nederland en België zijn binnen de EU grote handelaren in sokken. Nederland neemt ruim een vijfde deel van de import naar Europa voor haar rekening en is daarmee de grootste importeur van Europa. België neemt een achtste deel van de import voor haar rekening en belandt daarmee, na Duitsland, op een derde plek. Beide landen kopen duidelijk in voor de handel, want ruim de helft van hun gekochte sokken wordt doorverkocht naar andere Europese landen. De koppositie die Nederland inneemt is niet verrassend; de Nederlandse overheid zet actief op de sokkenmarkt in aangezien dit een groeimarkt is.

De verwachting van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland is dat tussen 2025 en 2029 er een aantal trends zullen zijn op de sokkenmarkt. Zo verwachten zij dat er meer vraag zal komen naar sportsokken, door groeiend besef van het belang van beweging. Ook zullen innovaties, zoals het tegengaan van geurtjes, op dit gebied de vraag vergroten.

Een andere trend die verwacht wordt, is een focus op duurzaamheid. Zo probeert men overconsumptie tegen te gaan door bijvoorbeeld sokken los in plaats van als paar te verkopen en sokken die niet bij elkaar een paar vormen toch als paar te verkopen. Ook het gebruik van duurzamere vezels en het versterken van teen en hiel behoort tot de mogelijkheden. De duurzaamheidstrend strekt zich tevens uit over de verpakkingen waar de sokken in geleverd worden.

Een laatste trend die de RVO terugziet, is een draai naar meer organische productiestoffen zoals wol en katoen. Dit heeft te maken met het feit dat deze stoffen minder irritatie op de huid veroorzaken, iets wat vooral in noordelijke landen, waar gedurende het hele jaar sokken gedragen worden, van belang is.

Productie

Sokken worden tegenwoordig in de regel vaak machinaal gemaakt. Veelal worden er meerdere stoffen gebruikt om de sokken te maken, zoals katoen, waar bijna driekwart van de naar Europa geëxporteerde sokken van gemaakt is, synthetische vezels (bijna 20% van de geëxporteerde sokken), wol en andere vezels. Vaak worden de sokken van een mengeling van verschillende vezels gemaakt, waarbij elk van deze vezels voordelen biedt aan het eindproduct. Zo zorgt katoen of bamboe ervoor dat de huid kan ademen, nylon verhoogt de duurzaamheid van de sok en spandex zorgt voor een goede pasvorm. Wordt daarentegen wol, zoals merinowol of alpacawol gebruikt, dan verhoogt dit de warmte van de sok.

Proces

Sokken worden tegenwoordig met cirkelbreimachines gemaakt. Deze machines worden aangestuurd door middel van een patroon, ook wel ontwerpcode genoemd. De sokken worden door deze machine enkel in het rond gebreid en komt er dus als een niet-gesloten koker uit. Vervolgens wordt de sok gesloten met een machine (ook wel rosso linking genoemd) of met de hand. De eerste optie levert een voelbare naad, de tweede kan een vrijwel onzichtbare naad opleveren. Als er gebruik is gemaakt van een gekleurde draad zijn de sokken hiermee klaar om gewassen te worden. Als dit niet het geval is, gaan ze eerst een verfbad in en worden ze daarna gewassen, vaak met wasverzachters en antibacteriële stoffen. Na het drogen gaan de sokken het proces van boarding in, waarbij ze op een bord worden geschoven en met stoom in vorm worden gebracht. Hierna volgt veelal een kwaliteitscontrole en het verpakkingsproces.

Handwerk

Hoewel de meeste sokken voor de verkoop tegenwoordig machinaal gemaakt worden, zijn er nog hobbyisten die zelf sokken breien. In sommige gevallen verkopen zij die sokken ook, hoewel zij natuurlijk nooit tegen de machinale productie op kunnen, die in drie tot vijf minuten een sok kunnen breien. De kosten voor een handgebreide sok, liggen dan ook veel hoger dan die van een machinaal gebreide sok. Het breien van sokken wordt wel gezien als een gevorderde oefening in het handwerken. Zo ervaren sommige breisters het als 'intimiderend'. De uitdaging ligt in verschillende aspecten, zo moet de breister in ieder geval recht en averecht kunnen breien, rond kunnen breien op drie of vier breipennen (hoewel een speciale rondbreinaald voor sokken ook bestaat) én de hiel vormt een uitdaging op zich, waarbij men moet kunnen minderen en meerderen.

Overigens kunnen sokken ook handmatig gehaakt worden. Het is echter vrij uniek om iemand met gehaakte sokken te zien, aangezien deze altijd handmatig gemaakt worden; er zijn geen haakmachines die deze vorm van handwerk kunnen overnemen.

Opbouw

Sokken met het boord niet zichtbaar. Beenstuk, voet en spie zijn zichtbaar in blauw, hiel en teen in rood/oranje.

Een sok bestaat uit verschillende delen. Bij het vervaardigen ervan wordt vaak begonnen bij het boord, de bovenste rand die op het onderbeen (of bovenbeen bij hogere sokken) rust. Dan volgt er een beenstuk, wat zich afsplitst in de hiel (onder) en de spie (boven). wanneer de hiel en spie weer bijeen komen, wordt de sok voortgezet in de voet. De sok eindigt in de teen.

Zie ook

Zie de categorie Sok van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Zoek sok op in het WikiWoordenboek.