Havikachtigen

Havikachtigen
Amerikaanse zeearend (Haliaeetus leucocephalus)
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Aves (Vogels)
Orde:Accipitriformes
Familie
Accipitridae
Vieillot, 1816
Vale gier (Gyps fulvus)
Vechtarend (Polemaetus bellicosus)
Bateleur (Terathopius ecaudatus)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Havikachtigen op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels

De havikachtigen, sperwerachtigen of arendachtigen (Accipitridae) zijn een familie van vogels uit de orde van de Accipitriformes. Het zijn dagroofvogels. Tot deze familie behoren onder andere de arenden, buizerds, gieren van de Oude Wereld, wouwen, sperwers, haviken en kiekendieven. De familie telt meer dan 250 soorten.

Kenmerken

De roofvogels uit deze familie jagen op alle diersoorten. De snavelpunt is sterk gebogen. De poten zijn uitzonderlijk sterk met 3 naar voren gerichte tenen en een teen achterwaarts, alle bezet met lange klauwen, geschikt om prooien vast te houden. Ze hebben zeer scherpe ogen.

Taxonomie

Over de indeling van de geslachten binnen deze familie is geen consensus. Op grond van DNA-onderzoek dat in 2018 is gepubliceerd kwam een voorstel voor een indeling in onderfamilies waarin de diverse geslachten in groepen konden worden ondergebracht. Deze studie is later voortgezet en daaruit bleek dat vooral de onderfamilie van de Accipitrinae (haviken en sperwers) bestaat uit verschillende clades. Daardoor zijn een groot aantal soorten uit het geslacht Accipiter in andere geslachten geplaatst. Bijvoorbeeld de havik is verplaatst naar het opnieuw ingestelde geslacht Astur. Een paar soorten zijn zelfs overgeplaatst naar andere onderfamilies. De kraagsperwer (Microspizias collaris) en Amerikaanse dwergsperwer (M. superciliosus) zijn samen met soorten uit het geslacht Harpagus in de onderfamilie Harpaginae geplaatst. Evenzo zijn de kuifhavik (Lophospiza trivirgata) en grijskophavik (L. griseiceps) in een aparte onderfamilie geplaatst. Verder is de verwantschap van de kiekendieven met de haviken en sperwers opmerkelijk, gezien hun onderling sterk verschillende jachttechniek en uiterlijk.

De hierop gebaseerde indeling in soorten is verwerkt in de volgorde van presentatie in de IOC World Bird List (versie 15.1).

Lijst met onderfamilies en geslachten

Cladogram

Het cladogram hieronder is gebaseerd op in 2024 gepubliceerd moleculair genetisch onderzoek.

Accipitridae
Elaninae 

Gampsonyx – Parelwouw

Chelictinia – Afrikaanse zwaluwstaartwouw

Elanus – (4 soorten grijze wouwen)

Polyboroidinae

 Polyboroides – holen- en kaalkopkiekendief

Gypaetinae 
Perninae

Eutriorchis – Madagaskarslangenarend (plaatsing aanvechtbaar)

Chondrohierax – (2 soorten langsnavelwouwen)

Leptodon – (2 soorten wouwen)

Aviceda – (5 soorten koekoekswouwen)

Pernis – (4 soorten wespendieven)

 Circaetinae 

Spilornis – (6 soorten slangenarenden)

Pithecophaga – Apenarend

Terathopius – Bateleur

Circaetus – (7 soorten slangenarenden)

 Aegypiinae 
 Aquilinae 

Stephanoaetus – (2 soorten kroonarenden; plaatsing aanvechtbaar)

Nisaetus – (10 soorten kuifarenden)

Spizaetus – (4 soorten kuifarenden)

Lophotriorchis – Roodbuikdwergarend

Polemaetus – Vechtarend

Lophaetus – Afrikaanse zwarte kuifarend

Ictinaetus – Indische zwarte arend

Clanga – (3 soorten middelgrote arenden)

Hieraaetus – (5 soorten dwergarenden)

Aquila – (11 soorten "echte" arenden)

 Harpiinae 
Lophospizinae  

Lophospiza – (2 soorten haviken, voorheen in Accipiter)

Accipitrinae 

Micronisus – Gabarhavik

Urotriorchis – Langstaarthavik

Melierax – (3 soorten zanghaviken)

Kaupifalco – Hagedisbuizerd

Aerospiza – (2 soorten haviken, voorheen in Accipiter)

Tachyspiza – (27 soorten haviken/sperwers, voorheen in Accipiter))

Erythrotriorchis – (2 soorten haviken)

Accipiter – (9 soorten haviken of sperwers)

Astur – (9 soorten haviken of sperwers, voorheen in Accipiter)

Megatriorchis – Doria's havik

Circus – (16 soorten kiekendieven)

Harpaginae 

Microspizias – (2 soorten sperwers voorheen in Accipiter)

Harpagus – (2 soorten wouwen)

 Buteoninae 

Milvus – (3 soorten wouwen)

Haliastur – (2 soorten wouwen)

Haliaeetus – (4 soorten zeearenden)

Icthyophaga – (6 soorten zee- en rivierarenden)

Butastur – (4 soorten buizerd)

Ictinia – (2 soorten wouwen)

Rupornis – Wegbuizerd ( plaatsing aanvechtbaar)

Parabuteo – (2 soorten buizerds)

Geranoaetus – (3 soorten buizerds)

Pseudastur – (3 soorten bonte buizerds)

Leucopternis – (3 soorten buizerds)

Buteo – (28 soorten buizerds)