Statendam (schip, 1929)

Nederlandse vlag
Statendam
De Statendam tijdens haar proefvaart 3 april 1929
De Statendam tijdens haar proefvaart
3 april 1929
Geschiedenis
Besteld 1921
Werf Harland and Wolff in Belfast
Kiellegging 1922
Tewaterlating september 1924
In de vaart genomen 11 april 1929
Uit de vaart genomen 14 mei 1940
Uit dienst 9 december 1939
Status Uitgebrand tijdens de gevechten in Rotterdam mei 1940
gesloopt augustus 1940
Thuishaven Rotterdam
Eigenaren
Eigenaar Holland-Amerika Lijn
Algemene kenmerken
Type Passagiersschip
Tonnenmaat 28.291 brt
Portaal  Portaalicoon   Maritiem

Het s.s. Statendam was een passagiersschip van de Holland-Amerika Lijn (HAL) en het derde schip met die naam van de maatschappij. Toen het schip gereed was, werd het beschouwd als het modernste schip in zijn tijd. Het heeft dienstgedaan van 1929 tot en met 1940 en voer op en neer tussen Rotterdam en New York. Onderweg werden Boulogne-sur-Mer en Southampton aangedaan. Vanaf 1930 werden 's winters ook cruises gemaakt in de Caraïbische Zee.

De Statendam III werd in Belfast gebouwd op de werf van Harland & Wolff. In september 1924 werd hij te water gelaten, waarna de werkzaamheden twee jaar lang onderbroken werden. In april 1927 kreeg de HAL een staatslening van de Nederlandse overheid, waarna het schip naar Schiedam werd gesleept. Op scheepswerf Wilton werd het schip afgebouwd.

Diensthistorie

De eerste proeftocht van de Statendam III werd gehouden op 5 april 1929. De proeftocht bedroeg een reis langs een aantal plaatsen bij en over de Noordzee. De reis duurde in totaal twee dagen en er voeren zo'n 300 man mee aan boord, waaronder prins Hendrik en de president-commissaris van de N.V. maildienst der Holland-Amerika Lijn W. Westerman. Toen iedereen bijeen was gekomen op het schip hield de president-directeur van de Maildienst, de heer J. Ryperda Wierdsma, een toespraak waarin hij prins Hendrik vroeg om de vlag van de HAL te ontplooien. Hierna begaf de prins zich naar het sloependek samen met de rest van de bemanning en hield er voor de ontplooiing nog een korte toespraak. Hierin herinnerde hij aan de ramp van de veerboot Berlin, die in 1907 verging na een aanvaring met een pier onderweg naar Nederland. Vervolgens werd de vlag van de HAL ontplooid onder het gefluit van het schip en hoerageroep van de bemanning. Naast de vlag van de maatschappij wapperde ook de rood-wit-blauwe en prinsenvlag op het schip. In de avond werd ten slotte nog een feestmaaltijd genuttigd door alle aanwezigen.

Op 11 april 1929 begon de eerste reis naar New York. De laatste reis vertrok op 24 november 1939 uit New York. Tijdens de meidagen in 1940 lag de Statendam III afgemeerd op Rotterdam-Zuid aan de Wilhelminakade. Zodoende viel het schip reeds de eerste oorlogsdag in Duitse handen. De Duitsers plaatsten een mitrailleur aan boord om vuur uit te kunnen brengen op de Nederlandse verdedigers aan de andere oever van de Nieuwe Maas, die op hun beurt het vuur beantwoordden. Tijdens deze gevechten brak in de middag van 11 mei brand uit aan boord van de Statendam. Blussen bleek door de oorlogshandelingen onmogelijk en in de volgende dagen brandde de Statendam geheel uit. De verwoeste Statendam III werd in augustus 1940 gesloopt.

Vijf schepen van de Holland-Amerika Lijn hebben de naam Statendam gekregen.