NHS Gender Identity Development Service

De Gender Identity Development Service (GIDS) was een nationaal opererende gezondheidskliniek in het Verenigd Koninkrijk, gespecialiseerd in kinderverpleegkunde met betrekking tot genderidentiteit, inclusief kindergenderdysforie. Het instituut was actief sinds 1989 en viel onder de National Health Service (NHS) en was gehuisvest op de locatie van Tavistock and Portman NHS Foundation Trust te Londen. Het was de grootste genderkliniek ter wereld. Er was tevens een afdeling in Leeds. GIDS was de enige genderkliniek voor kinderen onder de 18 in Engeland en Wales.

tussen 2015 en 2020 raakte de kliniek in opspraak door grotere publieke aandacht voor transgender personen en zorgen over de dienstverlening, evenals een enorme toestroom aan nieuwe patiënten. Ook was er kritiek over de vraag of de behandelwijze van de kliniek voldoende wetenschappelijk onderbouwd was.

Vanaf 2020 liepen de wachtlijsten op tot twee jaar lang. tussen dat moment en 2021 moest de kliniek tijdenlijk stoppem met hormoonbehandelingen voor minderjarigen in verband met een rechtszaak, die ze uiteindelijk wonnen. In 2022 besloot de NHS deels naar aanleiding van de bevindingen van het Cass revieuw over te stappen op een systeem gebaseerd op regionale zorgverleningscentra. Het centrum sloot haar deuren in 2024.

Geschiedenis

In september 1989 richtte Domenico Di Ceglie de Gender Identity Development Clinic voor kinderen en adolescenten op als onderdeel van de afdeling kinderpsychiatrie van het St George's Hospital. Toen de GIDS in 1989 werd geopend, kreeg het gedurende het hele jaar twee verwijzingen. In 1994 verhuisde de kliniek naar de Portman Clinic en werd onderdeel van de Tavistock and Portman NHS Foundation Trust.

In het begin was het werk grotendeels gebaseerd op psychotherapie, omdat de andere seksuele problemen die behandeld werden bij de Portman kliniek ook zorg kregen die uitging van voornamelijk psychische problematiek. Di Ceglie zei destijds over de uitkomsten dat ongeveer 5% "zich inzetten voor een verandering van geslacht" en dat 60% tot 70% homoseksueel is opgegroeid.[bron?] Er ontstond een frictie tussen de Portman-afdeling en de Tavistock afdeling over de behandelmethode met puberteitsremmers en hormoontherapie door het Tavistock-team. De Portman-collega's ervaarden dit als problematisch en zagen liever een grondigere psychoanalyses. Al in 2002 gaven de artsen Stanley Ruszczynski, Az Hakeem en andere Portman-collega's hun kritiek in een rechtszaak over de behandelingsmethode. Het Europese Hof van Mensenrechten besloot dat transseksuelen volledige wettige erkenning moeten krijgen, inclusief het recht op huwelijk. Vanwege dit ethische standpunt werd fysieke transitie als ethisch correct gezien door de genderafdeling.

In 2000 vond er een retrospectief onderzoek plaats onder leiding van David Freeman, waarbij werd gekeken naar de gegevens van 124 patiënten die de dienst sinds de opening had gezien. Hieruit bleek dat een meerderheid van de patiënten niet doorging met een aangevangen transitie en dat niet voorspeld kon worden welke patiënten dat zouden zijn. Uit de controle bleek dat het zeer zelden (2,5% van de steekproef) voorkwam dat naar GIDS verwezen jongeren geen bijkomende problemen hadden. 70% had meer dan vijf "bijbehorende kenmerken". Veelvoorkomende problemen hielden verband met relaties, familie en stemming. Ook constateerde hij dat kinderen er meestal niet "uit groeien". De genderdysforie verergerde juist na de pubertijd.

Al in 2005 kreeg ook verpleegkundige Sue Evans twijfel of de behandelmethodes van de kliniek wel correct waren. Ze kreeg hierin bijval van dr. Az Hakeem, maar hun opmerkingen werden verder genegeerd.

Intreding van de genderbevestigende zorg

In 2009 nam dr Polly Carmichael de leiding over van dr Domenico Di Ceglie. Met die wijziging van leiderschap kwam er in de kliniek een vorm van zorg waarmee al ervaring was opgedaan in Nederland en de Verenigde Staten. Dit genderbevestigende zorgsysteem staat bekend als het Dutch protocol. In plaats van enkel psychotherapie werden er nu voornamelijk puberteitsremmers en hormoontherapie voorgeschreven als eertste lijnshulp.

Sue Evans en haar man Marcus Evans namen een paar jaar na het aantreden van Carmichael als directrice ontslag bij de kliniek uit onvrede over de koers van de kliniek, maar zouden later een grote rol spelen in naar voren brengen van misstanden die zij hadden ervaren bij het instituut. Dr. Az Hakeem werkte van 2000 tot 2012 als psychotherapeut bij GIDS en kreeg zorgen over het gewijzigde beleid. In 2010 publiceerde hij het artikel Deconstructing Gender in Trans-Gender Identities, waarin hij psychotherapie voorstelt in plaats van genderbevestigende zorg.

In 2012 werd de dienst uitgebreid naar een bijlocatie in Leeds. In 2013 werd ook endocriene ondersteuning verleend aan het Leeds Children's Hospital op de locatie Leeds General Infirmary. In 2014 kreeg het toestemming van het NHS om pubertijdsremmers beschikbaar te maken zonder verplichtte deelname aan onderzoek.

De zorgvraag nam met de jaren sterk toe. In 2009-2010 werden er 77 patiënten verwezen naar GIDS. In 2015-2016 was dit reeds bijna verachttienvoudigd tot 1.361 en in 2017-2018 liep dit op tot 2.444.

Bell v. Tavistock

GIDS kwam onder toenemende kritiek te liggen, in de media kwam dit bekend te staan als het Tavistock-schandaal. Er zou sprake zijn van gebrekkige nazorg, ontbrekende statistiek en te onzorgvuldige beslissingen in het transitieproces bij een groot aantal minderjarigen. Men wist niet hoeveel kinderen men op puberteitsremmers hadden gezet, er was geen onderzoek gedaan naar mensen met spijt van hun transitie en dit werd zelfs tegengewerkt. Intern was er een zware onderdrukkende cultuur die kritisch tegengeluid onderdrukte. Personeel dat zich uitsprak werd tot zondebok gemaakt, hetgeen tot ontslag kon leiden. Kritiek werd aangehoord, maar er volgden geen wijzigingen die het beleid verbeterden.

Meer en meer medewerkers begonnen zich zorgen te maken. Senior klinisch psycholoog Dr. Anna Hutchison besprak haar zorgen met psychiater David Bell en hierna ging Bell in gesprek met nog een tiental werknemers en legde een dossier aan. Hij leverde dit intern aan het bestuur van het instituut, maar dit werd niet welkom ontvangen en de zorgen die in het rapport stonden opgesomd werden niet opgevolgd met een wijziging in het beleid. Omdat Bell het als zijn verantwoordelijkheid zag om dit aan de kaak te stellen, publiceerde hij vervolgens een kritisch rapport publiekelijk en werd daarmee klokkenluider.

Het actualiteitsprogramma Newsnight van de BBC startte hierop een uitgebreid onderzoek en bracht misstanden bij de kliniek naar voren in een serie uitzendingen. Dr. Michael Biggs kwam naar voren die via een Brits WOB-verzoek data kreeg en deze ging onderzoeken. In 2019 publiceerde Biggs hierover een kritische analyse over de wetenschappelijke gebrekkigheid van het werkprotocol. De service kwam in de navolgende jaren onder hevige kritiek te liggen en meer media schonken aandacht aan de misstanden. Het leidde er ook toe dat journalisten na onderzoek publiceerden over de werkmethoden van de kliniek. Er zou sprake zijn van gebrekkige nazorg, ontbrekende statistiek en te onzorgvuldige beslissingen in het transitieproces bij een groot aantal minderjarigen. In antwoord op een informatieverzoek van Marie Shrewsbury in het kader van de wet Freedom of Information blijkt dat er tussen 2012 en 2022 142 klachten zijn geweest, in deze tien jaar heeft de Tavistock-kliniek aan ongeveer 12.000 mensen zorg geboden. Het is zeer onwaarschijnlijk dat er duizend gezinnen zijn geweest die een klacht wilden indienen, zoals geclaimd werd.

Door oud-werknemer Sue Evans werd een rechtszaak aangespannen. Evans werd daarbij als aanklager vervangen door ex-patiënt Quinsy Bell, de rechtszaak staat bekend onder de naam Bell v Tavistock. Insteek was de vraag of genderdysfore kinderen verstandelijk ver genoeg ontwikkeld zijn om geïnformeerde toestemming te kunnen geven over het gebruik van puberteitsremmers.

Een gerechtelijke uitspraak in 2020 veroordeelde het verstrekken van puberteitsremmers aan jongeren onder de 16 jaar. In de uitspraak werd erop gewezen dat jongeren in deze leeftijdsgroep nog onvoldoende inzicht hebben in de gevolgen om een goede beslissing te kunnen nemen. GIDS besloot om zijn beleid hierop aan te passen. In hoger beroep werd de uitspraak echter ongedaan gemaakt.

Sluiting

Er werd door de Britse overheid in september 2020 een onafhankelijk onderzoek naar de kliniek ingesteld. De resultaten van dit onderzoek werd bekend als het Cass report, vernoemd naar de hoofdonderzoeker Hillary Cass. In het eerste tussentijdse rapport in februari 2022 werden twijfels geuit over de kwaliteit van de geboden zorg vanwege de lange wachtlijsten, waardoor het huidige model met een enkele kliniek in de lange termijn niet houdbaar werd geacht. Ook was het lastig om het afgelegde pad van patiënten te volgen, door een gebrek aan consistente datacollectie.

In juli 2022 werd bekend dat de kliniek zou gaan sluiten en dat in plaats daarvan er regionale centra moesten komen om de zorg te spreiden. De sluiting van de GIDS was voorzien voor 2023 maar werd uitgesteld tot 2024, waarna het vervangen werd door de NHS Children and Young People's Gender Services, die zorg bieden vanuit twee locaties in Londen en Manchester, later aan te vullen met zes andere centra verspreid door het verenigd koninkrijk De problemen bij GIDS leidde er toe dat het zogenaamde Dutch protocol onder grotere publieke druk kwam te staan.

De volledige versie van het Cass report verscheen in april 2024.

Zie ook

Literatuur over GIDS