Timna (Jemen)

Timna
Inscriptie uit Timna
Inscriptie uit Timna
Timna (Jemen)
Timna
Situering
Land Vlag van Jemen Jemen
Locatie Shabwah
Coördinaten 14° 58′ NB, 45° 51′ OL
Dichtstbijzijnde plaats Beihan
Informatie
Periode Qataban
Vondstjaar 1950
Vinder Wendell Phillips
Portaal  Portaalicoon   Archeologie

Timna (Oud-Zuid-Arabisch: Tmnʿ ; Arabisch: تمنع Timnaʿ) was de hoofdstad van het koninkrijk Qataban in Jemen. Het ligt 240 km ten zuidoosten van Sanaa, ongeveer 100 km ten zuiden van Ma'rib en 320 km ten noordoosten van Aden. De route van Ma'rib naar Timna maakte deel uit van de oude karavaanweg langs de wierookroute en de oostelijke grens van het Oostelijke Voorgebergte naar Ramlat es-Sayhad. Een andere oude site, Hajar bin Humayd, bevindt zich aan de linkerkant van de iets minder dan 20 km lange weg naar Baihan al-Kisab in het zuiden.

Geschiedenis

Timna werd in de eerste helft van de 1e millennium voor Christus gesticht. Het was het politieke centrum van Qataban, dat sinds het einde van de 8e eeuw schriftelijk gedocumenteerd is. Na de verovering van Qataban door Hadramaut rond 150 na Christus werd Timna verlaten. Het overgebleven Qataban rond Ghat Ghayl hield zich nog enige decennia stand, maar werd uiteindelijk ook veroverd. Timna lag aan de monding van de Wadi Baihan, die de agrarische basis van de stad vormde. De belangrijkste handel in Timna betrof echter wierook, aangezien de handelsroutes door de stad liepen. Een bewijs van deze bloeiende en complexe handel is de bewaard gebleven marktverordening van koning Shahr Hilal.

Geschiedenis van het onderzoek

Qatabaanse bronzen leeuw met Cupido, afkomstig uit Timna (1e eeuw voor Christus; late Hellenistische periode)

In de jaren 1950 begon de Amerikaanse archeoloog Wendell Phillips met de opgraving van de begraven site, waarbij hij de zuidelijke stadspoort met zijn massieve zuilen van de Qatabaanse tempel blootlegde. Individuele inscripties en andere delen van huizen werden fotografisch gedocumenteerd. Tegenwoordig gaan de meeste ontdekkingen weer verloren door een gebrek aan financiering voor hun behoud.

De necropolis van Timna bevond zich ongeveer twee kilometer buiten de stadsheuvel bij Haid bin Akil. De begraafplaats is tevens de locatie van tempelresten gewijd aan de god Anbay.

Wendell Phillips liet enkele meters zand verwijderen van de vermoedelijke vindplaats bij Haid bin Akil. Hierdoor kwamen al snel de eerste oude artefacten aan het licht. In een diepere laag nabij de zuidelijke poort vonden de onderzoekers een hoge mate van brandresten, wat duidde op een grote vernietigingslaag. Deze bevatte handgemaakte voorwerpen zoals potscherven, kralenkettingen, gegraveerde steenfragmenten en stukken ijzer en brons. Onder een andere laag ongemengde as ontdekten ze nog meer artefacten, waaronder stenen inscripties en albasten stukken met rijen gebeeldhouwde steenbokkoppen. Het onderzoeksteam concludeerde dat Timna aan een verwoestende brand moet zijn blootgesteld. De expeditieleider en expert in Semitische taalkunde, William Foxwell Albright, analyseerde verschillende inscripties op de vindplaats en kon de machtigste heerser van Qataban, Shahr Yigal Yuhargib II (regeerde rond 75 v.Chr.), identificeren aan de hand van de koninklijke lijn die daarin werd genoemd. De opgravingen vorderden goed, hoewel ze werden overschaduwd door de toenemende ziektegevallen onder de expeditieleden. Een adjunct-opzichter ontdekte vervolgens een bronzen leeuw met een ruiter, die hij persoonlijk aan Phillips overhandigde op zijn militaire veldbed, in strijd met de archeologische conventie om tenminste één onderzoekslid naar de locatie te roepen en zelf niet aan de opgraving deel te nemen. Deze vondst toont een bronzen leeuw. Op zijn rug zit een kleine, stevige Cupido, die in zijn linkerhand een ketting vasthoudt die naar de nek van de leeuw leidde. In zijn rechterhand houdt hij een fragment van een boog. Albright kon de inscriptie op de basis van het beeld dateren op 150 v.Chr. als de vroegst mogelijke datum van ontstaan. Het was een replica van een Hellenistisch origineel, en het werd vastgesteld dat de Grieken zelf vóór die tijd geen dergelijke leeuwenbeelden hadden vervaardigd. Dit hielp ook bij het vaststellen van de regeerperiode van Yuhargib II, aangezien het artefact werd gevonden in het huis van Yafash, dat met zekerheid alleen aan deze koning kon worden toegeschreven. Op dezelfde dag werd een tweede bronzen leeuw met Cupido gevonden, gespiegeld en in een slechtere staat.

Zie de categorie Timna, Yemen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.