Tocharistan

Kaart van de Tang-dynastie met haar westelijke gebieden, waarop Tocharistan (吐火罗) te zien is in het gebied van Bactrië, in het uiterste westen van de door China gecontroleerde gebieden.

Tocharistan (ook wel gespeld als Tokharistan of Tukharistan; Klassiek Perzisch: تخارستان Tukhāristān of طخارستان Ṭukhāristān) is een historische naam die in islamitische bronnen in de vroege middeleeuwen werd gebruikt om te verwijzen naar het gebied dat in Oudgriekse bronnen bekend stond als Bactrië. De naam verschijnt vóór de islam in het Bactrisch als Τοχοαραστανο (Toxoarastano) op de zilveren Schaal van Nukunzuk uit de 2e eeuw, en op twee Bactrische documenten uit de 5e eeuw. Het was een naam die de Tocharoi gaven aan de gebieden waar ze zich vestigden, maar die aanvankelijk waarschijnlijk beperkt was tot de oostelijke delen van Bactrië.

In de 6e eeuw na Christus kwam Tocharistan onder het bewind van het eerste Turkse kanaat. In de 7e en 8e eeuw werd het geannexeerd door Tang-China, en bestuurd door het Protectoraat-Generaal ter Pacificatie van het Westen. Tegenwoordig is Tocharistan verdeeld tussen Afghanistan, Oezbekistan en Tadzjikistan.

Namen

De naam Tocharistan is afgeleid van het Klassiek Perzisch تخارستان (Tukhāristān) of طخارستان (Ṭukhāristān), "land van de Tocharoi", wat verwant is aan het pre-islamitische Bactrische Τοχοαραστανο (Toxoarastano). Deze namen zijn afgeleid van het endoniem van de Tocharoi. Tocharoi zelf is een Latijns exoniem, afgeleid van het Oudgriekse exoniem Τόχαροι (Tókharoi). De Tocharoi worden in het Oudgrieks ook vermeld als de Thaguroi.

De meeste andere historische verwijzingen naar het land van de Tocharoi zijn gekoppeld aan de etnoniem van dit volk:

Op de Xi'an-stele, opgericht in 781 n.Chr., vermeldde de monnik Adam van de Kerk van het Oosten, de maker van de stele, in het Syrisch dat zijn grootvader een missionaris-priester uit Balch (Klassiek Syrisch: ܒܠܚ) in Tocharistan (ܬܚܘܪܝܣܬܢ Taḥuristan) was.

Etnische groepen

Er zijn verschillende portretten bekend van ambassadeurs uit de regio Tocharistan, afkomstig uit de Portretten van de Periodieke Offerande van Liang, die oorspronkelijk geschilderd zijn tussen 526 en 539 n.Chr. Zij stonden destijds onder het gezag van de Hephthaliten, die in het begin van de 6e eeuw n.Chr. de ambassades naar het hof van de Zuidelijke Liang leidden.

"Tocharen" in het Tarimbekken

De naam "Tocharen" werd door auteurs uit het begin van de 20e eeuw ten onrechte gebruikt voor de Indo-Europese volkeren van het Tarimbekken, uit de gebieden Kuqa en Agni. Men geloofde dat de Tocharoi van Tocharistan afkomstig waren uit het Tarimbekken, en gebruikten daarom de term "Tocharen" voor de oudere bevolking daar. Deze benaming is nog steeds gangbaar, hoewel de Indo-Europese volkeren van het Tarim-bekken zichzelf waarschijnlijk Agni, Kuči en Krorän noemden.

Geografie

Tocharistan en omliggende regio's in de 8e eeuw

Geografisch gezien komt Tocharistan overeen met de bovenste Oxus, tussen de bergketens van de Hindoekoesj in het zuiden en de Pamir-Alay in het noorden. Het gebied strekt zich oostwaarts uit tot aan het Badakshangebergte en zuidwaarts tot aan Bamyan. Arabische bronnen beschouwden Kabul als onderdeel van de zuidelijke grens van Tocharistan en Chaghaniyan als deel van de noordelijke grens. In engere zin kan Tocharistan verwijzen naar de regio ten zuiden van de Oxus. In de regio werd het Oost-Iraanse Bactrisch gesproken, dat gangbaar was van de 2e tot de 9e eeuw na Christus.

De belangrijkste stad van Tocharistan was Balch, die het centrum vormde van de handel tussen het Sassanidische Rijk en het Indische subcontinent.

De regio Tocharistan was gedurende de drie eeuwen voorafgaand aan de islamitische verovering van Perzië in 633-651 n.Chr. buiten de Sassanidische heerschappij gebleven. In die tijd stond Tocharistan onder het bewind van dynastieën van Hunse of Turkse oorsprong, zoals de Kidarieten, de Alchon en de Hephthalieten. Ten tijde van de Arabische verovering stond Tocharistan onder controle van het Westelijke Turkse kanaat, via de jabgus van Tocharië.

Kunst en cultuur

Er bestaan talrijke artefacten uit de kunst van het vroegmiddeleeuwse Tocharistan, die invloed vertonen van de boeddhistische kunst van Gandhara.

5e-6e eeuw

Veel auteurs hebben gesuggereerd dat de figuren in de schilderingen van Dilberjin Tepe in Afghanistan of Bolaliktepa in Oezbekistan kenmerkend zijn voor de Hephthalieten (450-570 n.Chr.). In dit verband zijn parallellen getrokken met de figuren uit de Kizilgrotten in Xinjang, die grotendeels dezelfde kleding lijken te dragen. De schilderingen van Balalyk Tepe zouden kenmerkend zijn voor het hofleven van de Hephthaliten in de eerste helft van de 6e eeuw n.Chr., vóór de komst van de Turken.

7e eeuw

Binnen de schilderkunst bestaat de "Tocharistan-kunstschool" met voorbeelden uit Qalai Kofarniqon, Kofirqala of Ajinateppa, aangezien het boeddhisme en de boeddhistische kunst een renaissance beleefden, mogelijk dankzij de sponsoring en religieuze tolerantie van de Westelijke Turken.

Samaniden en Ghaznaviden, 10e-11e eeuw

Kom uit Hulbuk, Tadzjikistan, 10e-11e eeuw, Nationaal Museum van Oudheden van Tadzjikistan (KN 1060)

De islamitische kunst ontwikkelde zich tijdens het Samanidische Rijk en de Ghaznaviden van de 10e tot de 12e eeuw na Christus.

Zie de categorie Tokharistan van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.