Ton Anbeek

Ton Anbeek
foto: Emma Anbeek van der Meijden
Persoonlijke gegevens
Volledige naam	Antonie Gerrit Hendrik Anbeek van der Meijden
Geboortedatum	18 september 1944
Geboorteplaats	Veenendaal
Overlijdensdatum	6 april 2026
Academische achtergrond
Alma mater	Universiteit Utrecht
Proefschrift	De schrijver tussen de coulissen (1978)
Promotor	A.L. Sötemann
Wetenschappelijk werk
Vakgebied	Neerlandistiek
Universiteit	Universiteit Leiden
Promovendi	Jacqueline Bel, Hans Goedkoop
Bekende werken	Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 1885-1985 (1990)
Links
Dbnl-profiel

Antonie Gerrit Hendrik Anbeek van der Meijden (Veenendaal, 18 september 1944 – 6 april 2026), bekend als Ton Anbeek, was een Nederlandse schrijver en literatuurwetenschapper. Hij was van 1982 tot 2005 hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Leiden.

Levensloop

Anbeek promoveerde in 1978 bij A.L. Sötemann aan de Universiteit Utrecht en was daar ook korte tijd werkzaam. Hij doceerde een jaar in de Verenigde Staten en aanvaardde in 1982, als opvolger van H.A. Gomperts, het ambt van hoogleraar aan de Universiteit Leiden met de oratie In puinhopen voel ik mij prettig, ergens anders hoor ik niet thuis. Zijn leeropdracht was 'Nederlandse letterkunde van de Romantiek tot nu'.

Anbeek ging in september 2005 vervroegd met emeritaat. Op 27 september 2005 hield hij zijn afscheidscollege over De jaren Zestig en de literatuur of: Is cultuurgeschiedenis mogelijk? Hij werd opgevolgd door Jaap Goedegebuure. In de academische jaren 2005-06, 2012-13 en 2014-15 doceerde Anbeek aan de universiteit van Padua (Italië) Nederlandse letterkunde. Hij publiceerde verschillende bijdragen in het Italiaans over het naturalisme en de Tweede Wereldoorlog in literatuur.

Anbeek werd bekend door zijn oproep tot "straatrumoer" in de literatuur, waarmee hij kritiek leverde op het feit dat het leven van alledag en de reflectie van actuele gebeurtenissen naar zijn oordeel in veel eigentijdse Nederlandse romans ontbraken.

Anbeek overleed in april 2026 op 81-jarige leeftijd.

Publicaties

Fictie

• Gemeenschap (roman, 1987)
• Sisyfus verliefd (roman, 1990)
• Een ander leven (roman, 1992)
• Vast (roman, 2009)

Non-fictie

• Ik heb al een boek. Het analyseren van jeugdboeken, lectuur en literatuur'' (1975), met Jan Fontijn ISBN 90-01-03228-1
• De schrijver tussen de coulissen (1978), dissertatie Utrecht
• Literatuur in verandering (1981)
• De naturalistische roman in Nederland (1982)
• Na de oorlog: de Nederlandse roman 1945-1960 (1986)
• Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 1885-1985 (1990)
  (herziene editie: Geschiedenis van de literatuur in Nederland, 1885-1995 (1999))
• Het donkere hart: romantische obsessies in de moderne Nederlandstalige literatuur (1996)

Externe links

• Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
• 'Eindelijk lezen ZONDER TE STREPEN'. Interview (22 sept. 2005) in Mare door Christiaan Weijts.
• Overlijdensbericht, nrc, 9 april 2026.
• 'In memoriam Ton Anbeek (1944-2026)', Neerlandistiek Mondiaal d.d. 11 april 2026.