Tongaans

Tongaans
Gesproken in	Tonga en andere landen in Polynesië
Sprekers	105.000 sprekers als moedertaal (1998)
Taalfamilie	Austronesische talen Malayo-Polynesische talen Oceanische talen Polynesische talen Tongaans
Alfabet	Latijns
Officiële status
Officieel in	Tonga
Taalcodes
ISO 639-1	to
ISO 639-2	ton
ISO 639-3	ton
Portaal    Taal

Tongaans (faka-Tonga) is een Austronesische taal die wordt gesproken op de eilanden van Tonga. Het heeft ongeveer 100.000 sprekers en is de officiële taal van het koninkrijk. De structuur van de zin is de VSO-volgorde.

Verwante talen

Tongaans is een van de vele talen binnen de Polynesische tak van de Austronesische talen, samen met onder andere Hawaïaans, Maori, Samoaans en Tahitiaans.

Het woord "taboe" is een leenwoord uit het Tongaans.

Lettergrepen

• Iedere lettergreep heeft exact één klinker. Het aantal lettergrepen in een woord is dus gelijk aan het aantal klinkers dat het woord heeft.
• Iedere lettergreep mag niet meer dan 1 medeklinker hebben.
• Combinaties van medeklinkers zijn niet mogelijk. Ng valt niet onder deze regel, aangezien het een (1) klank is.
• Iedere lettergreep moet op een klinker eindigen.
• De nadruk valt gewoonlijk op de voorlaatste lettergreep van een woord met twee of meer lettergrepen. Het kan onder bepaalde omstandigheden echter verschoven worden naar een andere lettergreep: De meest voorkomende reden is dat er een lange klinker is die de nadruk moet krijgen.

Onderverdeling in talen

• Taal voor de Koning
• Taal voor de Hou'eiki (de edelen)
• Taal voor het Volk

Literatuur

Tongaans wordt meer gesproken dan geschreven. Alleen de Bijbel, het Boek van Mormon en een aantal andere boeken zijn in het Tongaans geschreven. Er zijn niet genoeg mensen die de taal kunnen lezen om het publiceren van boeken in het Tongaans commercieel interessant te maken. De meeste literatuur in Tonga is in het Engels.

Er zijn thans geen week- en maandbladen in het Tongaans. De volgende kranten zijn in de taal, wekelijks, sommige 2 x per week:

• Ko e Kalonikali ʻo Tonga
• Ko e Keleʻa
• Taimi ʻo Tonga
• Talaki
• Ko e Tauʻatāina

Maandelijkse of tweemaandelijkse publicaties, alle kerkelijk:

• Taumuʻa lelei (rooms-katholiek)
• Tohi fanongonongo (Wesleyaans)
• Liahona (Heiligen van de Laatste Dagen)
• Tonga star (Tokaikolo)

In vroegere tijden (rond 2000 en daarvoor) waren er een paar maand- of kwartaalbladen, maar behalve de eerste was hun verschijning onregelmatig of maar voor beperkte duur voordat zij weer verdwenen. Bovendien waren slechts enkele artikelen daadwerkelijk in het Tongaans geschreven.

• Matangi Tonga
• Lali
• Tongan Woman (Tongaanse vrouw)

Externe links

• Matangi Tonga
• Ethnologue over het Tongaans