De toonhoogte (Engels: pitch) van een toon is het aantal trillingen per seconde, de frequentie, van de grondtoon. De toonhoogte wordt uitgedrukt in hertz (Hz).
In de muzieknotatie geeft een noot op de notenbalk de te spelen toon aan. Hoe hoger de noot op de balk genoteerd staat, hoe hoger de toon. De muzieksleutel van de notenbalk geeft aan wat het bereik van de notenbalk is. De precieze hoogte is ook afhankelijk van de gebruikte stemming van muziekinstrumenten. Veel muziekinstrumenten zijn gelijkzwevend gestemd, maar een viool als solo-instrument wordt meestal rein gestemd.
Toonhoogtetabel op basis van gelijkzwevende stemming
Pianoklavier met 88 toetsen, met genummerde octaven.
De onderstaande tabel bevat de frequenties en MIDI-nummers van de tonen in gelijkzwevende stemming, waarbij de stemtoon a4 op 440Hz is gestemd. In de meest linker kolom staan de namen van de tonen en in de bovenste rij staan de nummers van de octaven.
Ter vergelijking is een pianoklavier afgebeeld. De tonen c4 en a4 verwijzen naar de overeenkomende toets op het pianoklavier. Toetsen die alleen voorkomen op een uitgebreide piano met 108 toetsen, zijn lichtgrijs gemarkeerd. Toetsen die op geen enkele piano voorkomen, zijn donkerder grijs gemarkeerd.
Frequenties in hertz van muziektonen bij gelijkzwevende stemming, en MIDI-nootnummer
Octaaf
Toon
subsub- contra
sub- contra
contra
groot
klein
een- gestreept
twee- gestreept
drie- gestreept
vier- gestreept
vijf- gestreept
zes- gestreept
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
C
8,175799 (0)
16,35160 (12)
32,70320 (24)
65,40639 (36)
130,8128 (48)
261,6256 (60)
523,2511 (72)
1046,502 (84)
2093,005 (96)
4186,009 (108)
8372,018 (120)
Cis/Des
8,661957 (1)
17,32391 (13)
34,64783 (25)
69,29566 (37)
138,5913 (49)
277,1826 (61)
554,3653 (73)
1108,731 (85)
2217,461 (97)
4434,922 (109)
8869,844 (121)
D
9,177024 (2)
18,35405 (14)
36,70810 (26)
73,41619 (38)
146,8324 (50)
293,6648 (62)
587,3295 (74)
1174,659 (86)
2349,318 (98)
4698,636 (110)
9397,273 (122)
Es/Dis
9,722718 (3)
19,44544 (15)
38,89087 (27)
77,78175 (39)
155,5635 (51)
311,1270 (63)
622,2540 (75)
1244,508 (87)
2489,016 (99)
4978,032 (111)
9956,063 (123)
E
10,30086 (4)
20,60172 (16)
41,20344 (28)
82,40689 (40)
164,8138 (52)
329,6276 (64)
659,2551 (76)
1318,510 (88)
2637,020 (100)
5274,041 (112)
10548,08 (124)
F
10,91338 (5)
21,82676 (17)
43,65353 (29)
87,30706 (41)
174,6141 (53)
349,2282 (65)
698,4565 (77)
1396,913 (89)
2793,826 (101)
5587,652 (113)
11175,30 (125)
Fis/Ges
11,56233 (6)
23,12465 (18)
46,24930 (30)
92,49861 (42)
184,9972 (54)
369,9944 (66)
739,9888 (78)
1479,978 (90)
2959,955 (102)
5919,911 (114)
11839,82 (126)
G
12,24986 (7)
24,49971 (19)
48,99943 (31)
97,99886 (43)
195,9977 (55)
391,9954 (67)
783,9909 (79)
1567,982 (91)
3135,963 (103)
6271,927 (115)
12543,85 (127)
As/Gis
12,97827 (8)
25,95654 (20)
51,91309 (32)
103,8262 (44)
207,6523 (56)
415,3047 (68)
830,6094 (80)
1661,219 (92)
3322,438 (104)
6644,875 (116)
13289,75
A
13,75000 (9)
27,50000 (21)
55,00000 (33)
110,0000 (45)
220,0000 (57)
440,0000 (69)
880,0000 (81)
1760,000 (93)
3520,000 (105)
7040,000 (117)
14080,00
Bes/Ais
14,56762 (10)
29,13524 (22)
58,27047 (34)
116,5409 (46)
233,0819 (58)
466,1638 (70)
932,3275 (82)
1864,655 (94)
3729,310 (106)
7458,620 (118)
14917,24
B
15,43385 (11)
30,86771 (23)
61,73541 (35)
123,4708 (47)
246,9417 (59)
493,8833 (71)
987,7666 (83)
1975,533 (95)
3951,066 (107)
7902,133 (119)
15804,27
Toonhoogtetabel op basis van reine stemming
In de reine stemming komen de volgende toonhoogten voor. De tabel toont exacte waarden, met repeterende decimalen tussen haken.
Octaaf
Toon
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
C
16,5
33
66
132
264
528
1056
2112
4224
8448
Cis
17,40234375
34,8046875
69,609375
139,21875
278,4375
556,875
1113,75
2227,5
4455
8910
D
18,5625
37,125
74,25
148,5
297
594
1188
2376
4752
9504
Es
19,[5]
39,[1]
78,[2]
156,[4]
312,[8]
625,[7]
1251,[5]
2503,[1]
5006,[2]
10012,[4]
E
20,625
41,25
82,5
165
330
660
1320
2640
5280
10560
F
22
44
88
176
352
704
1408
2816
5632
11264
Fis
23,203125
46,40625
92,8125
185,625
371,25
742,5
1485
2970
5940
11880
G
24,75
49,5
99
198
396
792
1584
3168
6336
12672
As
26,[074]
52,[148]
104,[296]
208,[592]
417,[185]
834,[370]
1668,[740]
3337,[481]
6674,[962]
13349,[925]
A
27,5
55
110
220
440
880
1760
3520
7040
14080
Bes
29,[3]
58,[6]
117,[3]
234,[6]
469,[3]
938,[6]
1877,[3]
3754,[6]
7509,[3]
15018,[6]
B
30,9375
61,875
123,75
247,5
495
990
1980
3960
7920
15840
Toonhoogtes in gelijkzwevende en reine stemming
In de onderstaande tabel staan de toonhoogtes van de tonen van een gelijkzwevend gestemd instrument bij een stemtoon van 440Hz. Ter vergelijking zijn de frequenties van de grote-tertsladder van c’ of C4 in de reine stemming opgenomen.
De tabel vermeldt ook de toonafstanden tot c’. In deze kolommen staan geen frequenties maar verhoudingen van twee frequenties in cents.
In het Nederlands worden de tonen aangeduid met letters van a tot en met g. Voor de verhoogde en verlaagde tonen wordt -is en -es (na a en e enkel -s in plaats van -as) toegevoegd.
In het Duits, in de Balkan en in Scandinavië gelden dezelfde benamingen, maar met een verwarrende uitzondering. De Nederlandse b heet daar h en de Nederlandse bes heet b.
In het Engels gebruikt men dezelfde letters als in het Nederlands, maar meestal hoofdletters. Voor verhoogde en verlaagde tonen gebruikt men de toevoeging sharp of flat.
In Romaanse talen geeft men de voorkeur aan de benamingen do (of ut) re (of ré) mi fa so(l) la si (of ti), benamingen die bij ons voor relatieve toonhoogten worden gebruikt. Voor de verhoogde en verlaagde tonen wordt dièze of bémol (of een equivalent in de eigen taal) toegevoegd.
Merkwaardig is dat de c als de laagste toon van een octaaf geldt, hoewel dat niet de eerste letter is van het alfabet. Het eengestreepte octaaf loopt van c’ tot gis’ en verder met a’ bes’ b’. Pas daarna komt het tweegestreepte octaaf.
