Historiek
Totemnamen en andere vormen van totemisatie komen wereldwijd voor en maken deel uit van tradities van diverse culturen in onder meer Afrika, Amerika, Siberië en Australië. Ook binnen veel Noord-Amerikaanse inheemse volkeren bestaan tradities die als vormen van totemisatie kunnen worden beschouwd.
Geïnspireerd door een geromantiseerd beeld van deze tradities richtte Ernest Thompson Seton in 1902 in de Verenigde Staten de jeugdorganisatie Woodcraft Indians op, met als doel het buitenleven onder jongeren te bevorderen. Daar voerde hij het gebruik van totemnamen in.
Toen Seton kennisnam van de opkomende scoutingbeweging, zocht hij contact met Robert Baden-Powell. Ze werden vrienden en werkten in de beginjaren van hun jeugdorganisaties samen. Setons gebruik van totemnamen vormde daarbij een inspiratiebron voor Baden-Powell, die diernamen invoerde voor scoutingpatrouilles. Deze patrouillenamen zijn nog steeds een kenmerk van veel scoutinggroepen.
Totemisatie
De wijze waarop een totemnaam wordt toegekend, verschilt per scoutinggroep. In veel groepen moet de naam worden verdiend door het afleggen van bepaalde proeven, waarna de toekenning plaatsvindt tijdens een ceremonieel moment dat gepaard gaat met rituelen en tradities. In sommige groepen wordt de totemnaam door de leiding vastgesteld, terwijl in andere groepen ook oudere jeugdleden betrokken zijn bij de keuze.
Aangezien een totemnaam doorgaans levenslang behouden blijft, wordt deze vaak pas toegekend aan explorers, roverscouts of nieuwe leidinggevenden.
Type totems
Voortotem
De voortotem, ook wel adjectief genoemd, is een bijvoeglijk naamwoord dat aan de totemnaam wordt toegevoegd. In veel scoutinggroepen maakt deze voortotem deel uit van de totemisatie. Het adjectief verwijst doorgaans naar een aanvullende karaktereigenschap van de persoon en geeft daarmee extra betekenis aan de dierennaam. In sommige gevallen nuanceert of verzwakt het een eigenschap die traditioneel met het gekozen dier wordt geassocieerd.
Het moment waarop een voortotem wordt toegekend, verschilt per scoutinggroep en is afhankelijk van de lokale tradities. Sommige groepen kennen de voortotem gelijktijdig met de totemnaam toe, terwijl andere dit pas doen in een volgende leeftijdsgroep of bij de overgang naar een leidinggevende functie.
Kleurentotem
Een kleurentotem is een bijzondere vorm van voortotem waarbij een kleur als aanvullende aanduiding aan de totemnaam wordt toegevoegd. Er bestaan geen algemeen aanvaarde regels voor de toekenning van kleurentotems, waardoor deze traditie minder wijdverbreid is en sterk afhankelijk blijft van de gebruiken binnen een specifieke scoutinggroep.
Kleurentotems zijn doorgaans uniek en worden bepaald door de eigenschappen die groepsleden aan een persoon toeschrijven. Aan deze eigenschappen wordt vervolgens een kleur gekoppeld die deze kenmerken symboliseert.
Zo kan iemand bijvoorbeeld de kleurentotem kanariegele ontvangen wanneer de groep de kleur geel associeert met loyaliteit. In andere gevallen worden kleuren gecombineerd om een meer specifieke karakterisering uit te drukken, wat kan leiden tot kleurentotems zoals appelblauwzeegroene. De betekenis van een kleurentotem is daardoor sterk afhankelijk van de interpretatie en symboliek die binnen de betreffende groep wordt gehanteerd.
Streeftotem
Sommige scoutinggroepen kennen ook een zogenoemde streeftotem toe. De streeftotem is feitelijk het omgekeerde van de voortotem. Deze bestaat uit een eigenschap waarvan wordt verwacht dat de getotemiseerde deze verder ontwikkelt. De streeftotem kan tijdelijk in de plaats komen van de vaste voortotem of er aanvullend aan worden toegevoegd, wat soms resulteert in lange en minder praktische totemnamen.
Een streeftotem heeft doorgaans een pedagogisch karakter. Zo kan een persoon die als terughoudend wordt beschouwd bijvoorbeeld de voortotem Praatgrage krijgen, als stimulans om meer zelfvertrouwen en communicatieve vaardigheden te ontwikkelen.
De streeftotem wordt voor een vooraf bepaalde periode toegekend, bijvoorbeeld tot het volgende scoutsjaar of zomerkamp. Aan het einde van deze periode vindt doorgaans een evaluatie plaats, waarbij wordt nagegaan of de beoogde ontwikkeling heeft plaatsgevonden. Indien voldoende vooruitgang is geboekt, ontvangt de betrokkene vervolgens zijn of haar definitieve voortotem.
Het gebruik van totems in verschillende landen
De totemtraditie binnen de scouting is gekend in diverse landen wereldwijd. Enkele voorbeelden:
België
Bij de Belgische scouting is totemisatie een sterk verankerde traditie. Bij Scouts en Gidsen Vlaanderen wordt totemisatie beschouwd als een van de kenmerkende scoutingtradities, naast onder meer de scoutsgroet en het overvliegen.
Denemarken
Bij de Deense scouting krijgen welpen een naam die is ontleend aan The Jungle Book. Deze praktijk sluit aan bij de historische welpentraditie binnen scouting.
Frankrijk
Ook binnen de Franse scouting bestaat een traditie van totemnamen. Deze namen worden vaak gebaseerd op uiterlijke kenmerken van de betrokkene, wat aanleiding heeft gegeven tot kritiek. Een gebruik dat bedoeld is om de groepsband te versterken, kan daardoor als stigmatiserend of vernederend worden ervaren. Om die reden hebben verschillende Franse scoutinggroepen de traditie afgeschaft.
Nederland
In de Nederlandse scouting komt totemisatie eveneens voor, maar minder algemeen en minder uniform dan in België. Het gebruik van totemnamen verschilt sterk per scoutinggroep en maakt geen onderdeel uit van een landelijke scoutingtraditie. Waar totemnamen worden gebruikt, gebeurt dit doorgaans bij oudere jeugdleden of kaderleden.
Zwitserland
In Zwitserland dienen totemnamen voornamelijk als bijnamen. Naast dieren kunnen deze verwijzen naar filmfiguren, hobby’s of andere persoonlijke eigenschappen.
· 
· 