.svg)
Trachybasalt is een term uit de IUGS-classificatie van afanitisch stollingsgesteente. Het is geen volledige naam voor gesteente maar een kwalificatie die volgt uit het silica- en alkaligehalte. Trachybasalt wordt verdeeld in hawaiiet (rijk in natrium) en kalium-trachybasalt (rijk in kalium).
Trachybasalt heeft in massa tussen de 45% en 52% silica en 5% en 7,3% alkali-oxide. Met die samenstelling valt het in de alkaliene serie. Het is verder ontwikkeld (silicarijker) dan basaniet en tefriet maar primitiever (silica-armer) dan basaltisch trachyandesiet. De subalkaliene (alkali-armere) tegenhanger van trachybasalt is basalt.
De scheidingen tussen verschillende namen voor stollingsgesteente zijn arbitrair. Het onderscheid tussen hawaiiet en kalium-trachybasalt ligt bij de lijn:
![{\displaystyle {\mathrm {Na} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {}={}\mathrm {K} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {}+{}2}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/9f5c3868a1aaf1a683c796afdcb50da26aa84586)
Waarin de alikali-oxiden in massapercentages staan.