De Usoi-dam is een natuurlijke aardverschuivingsdam langs de Moerghob-rivier in Tadzjikistan. Met een hoogte van 567 meter is het de hoogste dam ter wereld, zowel natuurlijk als door de mens gemaakt.
De dam ontstond op 18 februari 1911, toen de Sarez-aardbeving met een kracht van 7,4 op de schaal van Richter een enorme aardverschuiving veroorzaakte die de stroom van de rivier blokkeerde.
De dam bestaat uit ongeveer 2 km³ gesteente dat is losgekomen uit de steile riviervallei van de Moerghob-rivier, die van oost naar west door het hoge en ruige Pamirgebergte snijdt. Ze is vernoemd naar het dorp Usoi, dat volledig werd bedolven onder de aardverschuiving van 1911. De dam reikt tot een hoogte van 500 tot 700 meter vanaf de oorspronkelijke valleibodem.
Het stroomgebied dat door de Usoi-dam is gevormd, omvat nu het Sarez-meer, een meer van 55,8 km lang met een inhoud van 16.074 km³ water. Het water stroomt niet over de bovenkant van de dam, waardoor deze snel zou eroderen, maar in plaats daarvan sijpelt het water uit de basis van de dam met een snelheid die ongeveer gelijk is aan de instroomsnelheid, waardoor het meer op een relatief constant niveau blijft. Het waterpeil stijgt op die manier gemiddeld slechts 20 cm per jaar. De gemiddelde stroom bedraagt ongeveer 45 m³ per seconde, met een jaarlijkse variatie van 35-80 m³/s en dissipeert ongeveer 250 megawatt.
Geologen vrezen dat de Usoi-dam instabiel kan worden tijdens toekomstige zware aardbevingen, die relatief vaak voorkomen in het seismisch actieve Pamirgebergte, en dat de dam zou kunnen instorten als gevolg van liquefactie of daaropvolgende aardverschuivingen tijdens zo'n gebeurtenis. Een instorting van de dam zou lokaal een catastrofale overstroming veroorzaken. De riviervallei van de Moerghob is doorgaans relatief smal en steil. Dit zou de destructieve kracht van een eventuele overstroming concentreren en in stand houden terwijl deze door de vallei van het district Moerghob raast.
De damwand heeft op 7 december 2015 een plaatselijke aardbeving met een magnitude van 7,2 zonder zichtbare tekenen van schade doorstaan.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Usoi Dam op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.