Veleliby (Duits: Wellelib) is een Tsjechische plaats in de gemeente Dvory, regio Midden-Bohemen, en maakt deel uit van het district Nymburk. Het dorp ligt op 2kilometer afstand van Dvory.
Veleliby telt 171inwoners (2021).
Geografie
De Liduška stroomt door het kadastraal gebied van de gemeente: de beek kronkelt langs Veleliby en mondt net buiten het dorp Dvory uit. Ten westen van Veleliby is de Velelibyvijver (Duits: Wellelib Teich) gesitueerd.
Geschiedenis
De omgeving van het dorp werd reeds in de prehistorie bewoond; de eerste schriftelijke vermelding van Veleliby dateert echter van 1223. In die tijd bouwde ene Vladislav z Veleliby zijn landgoed op deze locatie. De oorspronkelijke naam van het dorp was Veleljuby, genoemd naar de vroomheid van de lokale bewoners.
Sinds 1345 hebben er verschillende kerkgebouwen in Veleliby gestaan. De eerste priester die in de kerk van Veleliby diende wordt vermeld als priester Boček de Oudere. Tijdens de Hussietenoorlogen (1419–±1434) werd het hele dorp in de as gelegd, inclusief de kerk en pastorie. Na de oorlogen werd de kerk herbouwd. Een andere ramp die Veleliby trof was de Dertigjarige Oorlog (1618–1648), toen het gehele dorp opnieuw platgebrand werd, waarna er lange tijd niets werd herbouwd. Pas in 1735 namen edellieden van Benátky de restauratie van de kerk op zich, doch zonder de pastorie.
Vertegenwoordigers van Dvory, Všechlapy, Krchleby en Čilec vezochten het stadsbestuur van Nymburk in 1853 om een eigen pastoor en een nieuwe pastorie voor Veleliby. Pas na de Oostenrijks-Pruisische Oorlog van 1866 kon de pastorie daadwerkelijk worden gebouwd. Medio 1871 begon pater Vedral samen met lokale inwoners met het maken van plannen voor een nieuw kerkgebouw in neoromaanse stijl, gewijd aan Wenceslaus de Heilige. Op 30 mei 1876 werd de eerste steen gelegd en op 20 oktober 1878 werd de kerk ingewijd door de toenmalig aartsbisschop van Praag, kardinaal Friedrich, vorst van Schwarzenberg.
Sint-Wenceslauskerk (2012)
Na het overlijden van pastoor Vedral werd Václav Šorejs de nieuwe pastoor. Zijn landerijen rond Veleliby stonden gedurende het voorjaar vaak onder water. Om die reden besloot hij om de parochie- en kerkelanden van een drainagenetwerk te laten voorzien. Ook werden langs de weg weg van Zdonín naar Veleliby bijna duizend fruitbomen geplant, waardoor de lokale economie welvarender werd. In de latere jaren van de twintigste eeuw werd het drainagesysteem niet meer onderhouden en raakten de pastorie en kerk geleidelijk aan in verval. Het duurde uiteindelijk tot 2019 voordat geleidelijk aan begonnen werd met restauratie, waarbij de vervallen torenspits van de kerk vervangen werd door een nieuw exemplaar.
Na de afschaffing van het feodalisme in 1850 is Veleliby een dorp binnen de gemeente Nymburk geworden, eerst in het voormalige district Poděbrady, sedert 1960 in het district Nymburk, inmiddels als onderdeel van de gemeente Dvory.
