Vinkachtigen

Vinkachtigen
	Mannetje vink (Fringilla coelebs)
Taxonomische indeling
Rijk:	Animalia (Dieren)
Stam:	Chordata (Chordadieren)
Klasse:	Aves (Vogels)
Orde:	Passeriformes (Zangvogels)
Superfamilie:	Passeroidea
Familie
	Fringillidae; Vigors, 1825
	Afbeeldingen op Wikimedia Commons
	Vinkachtigen op Wikispecies
	(en) World Register of Marine Species
Portaal	Biologie ; Vogels

Fringillidae (vinkachtigen) is een familie van zangvogels waarbij de vinken, sijzen, haak- en kruisbekken en kanaries ingedeeld worden. De familienaam is afgeleid van het woord fringilla, Latijn voor vink (Fringilla coelebs), de meest algemene vertegenwoordiger van deze familie in Europa.

Kenmerken

Het zijn meest zaadetende vogels met een korte, sterke snavel. Ze hebben een harde schedel en grote kaakspieren, die nodig zijn om de zeer harde zaden te kraken. De mannetjes verschillen meestal van de vrouwtjes in uiterlijk.

Leefwijze

De meeste vinken zijn territoriaal ingesteld, sommigen broeden coöperatief.

Verspreiding en leefgebied

Ze komen voor in Noord-Amerika, Afrika, Azië en Europa. Veel soorten komen voor op het zuidelijk halfrond. Eén familie, Euphonia is inheems in Zuid- en Midden-Amerika (het Neotropisch gebied).

Taxonomie

De familie Fringillidae behoort tot de superfamilie Passeroidea. Er zijn meer vogelsoorten die de naam vink dragen, maar niet tot de Fringillidae gerekend worden, zoals de darwinvinken (Thraupidae). Verder is er de familie van prachtvinken (Estrildidae) waartoe veel kooivogels zoals de zebravink behoren. De gorzen (Emberizidae) werden vroeger ook tot deze familie gerekend, maar vormen nu een aparte familie. Al deze families behoren overigens wel tot dezelfde superfamilie Passeroidea.

Lijst van geslachten

De volgende geslachten zijn bij de familie van de Vinkachtigen (Fringillidae) ingedeeld, onderverdeeld naar onderfamilie en tribus (geslachtengroep):

Onderfamilie Fringillinae
- Fringilla Linnaeus, 1758 (8 soorten vinken)

Onderfamilie Euphoniinae
- Chlorophonia Bonaparte, 1851 (10 soorten organisten)
- Euphonia Desmarest, 1806 (25 soorten organisten)

Onderfamilie Carduelinae
- Tribus Coccothraustini
  - Coccothraustes Brisson, 1760 (1 soort: Appelvink)
  - Eophona Gould, 1851 (2 soorten dikbekken)
  - Hesperiphona Bonaparte, 1850 (2 soorten dikbekken)
  - Mycerobas Cabanis, 1847 (4 soorten dikbekken)

- Tribus Carpodacini
  - Carpodacus Kaup, 1829 (28 soorten roodmussen)

- Tribus Drepanidini - Hawaïaanse honingkruipers
  - 20 geslachten met 39 soorten

- Tribus Pyrrhulini
  - Agraphospiza Zuccon et al., 2012 (1 soort: Blanfords roodmus)
  - Bucanetes Cabanis, 1851 (twee soorten woestijnvinken)
  - Callacanthis Reichenbach, 1850 (1 soort: Burtons goudvink)
  - Leucosticte Swainson, 1832 (6 soorten bergvinken)
  - Pinicola Vieillot, 1808 (1 soort: Haakbek)
  - Procarduelis Blyth, 1843 (1 soort: Donkere roodmus)
  - Pyrrhoplectes Hodgson, 1844 (1 soort: Goudkruinvink)
  - Pyrrhula Brisson, 1760 (8 soorten goudvinken)
  - Rhodopechys Cabanis, 1851 (1 soort: Rode bergvink)

- Tribus Carduelini
  - Acanthis von Borkhausen, 1797 (1 soort: Barmsijs)
  - Carduelis Brisson, 1760 (4 soorten putter/citroensijs)
  - Chloris Cuvier, 1800 (6 soorten groenlingen)
  - Chrysocorythus Wolters, 1967 (2 soorten kanaries)
  - Crithagra Swainson, 1827 (38 soorten kanaries)
  - Haemorhous Swainson, 1837 (3 soorten Amerikaanse roodmussen)
  - Linaria Bechstein, 1802 (4 soorten kneu/keep)
  - Linurgus Reichenbach, 1850 (1 soort: Wielewaalvink)
  - Loxia Linnaeus, 1758 (6 soorten kruisbekken)
  - Rhodospiza Sharpe, 1888 (1 soort: Vale woestijnvink)
  - Rhynchostruthus Sclater, PL & Hartlaub, 1881 (3 soorten goudvleugelvinken)
  - Serinus Koch, 1816 (8 soorten kanaries)
  - Spinus Koch, 1816 (20 soorten sijzen)

Cladogram

Het volgende cladogram geeft de evolutionaire relaties weer tussen de geslachten en is gebaseerd op onderzoek dat is gepubliceerd in 2012:

Fringillidae

Fringillinae

Fringilla – 8 soorten vinken

Euphoniinae

	Chlorophonia – 10 soorten organisten

	Euphonia – 25 soorten organisten

Carduelinae

Coccothraustini

Mycerobas – 4 soorten dikbekken

Hesperiphona – 2 soorten dikbekken

	Coccothraustes – Appelvink

	Eophona – 2 soorten dikbekken

Carpodacini	Carpodacus – 28 soorten roodmussen

Drepanidini	Hawaïaanse honingkruipers – 39 soorten in 20 geslachten

Pyrrhulini

	Pinicola – Haakbek

	Pyrrhula – 8 soorten goudvinken

	Rhodopechys – Rode bergvink

	Bucanetes – 2 soorten woestijnvinken

Agraphospiza – Blanfords roodmus

	Callacanthis – Burtons goudvink

	Pyrrhoplectes – Goudkruinvink

	Procarduelis – Donkere roodmus

	Leucosticte – 6 soorten bergvinken

Carduelini

Haemorhous – 3 soorten Amerikaanse roodmussen

Chloris – 6 soorten groenlingen

	Rhodospiza – Vale woestijnvink

	Rhynchostruthus – 3 soorten goudvleugelvinken

	Linurgus – Wielewaalvink

	Crithagra – 38 soorten kanaries

Linaria – 4 soorten kneuen

	Acanthis – Barmsijs

	Loxia – 6 soorten kruisbekken

	Chrysocorythus – 2 soorten kanaries

	Carduelis – 4 soorten putters/sijzen

	Serinus – 8 soorten kanaries

	Spinus – 20 soorten sijzen

Galerij

Bronnen, noten en/of referenties

↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.2).
↑ (en) Avilist: The Global Avian Checklist, v2025.
↑ (en) Zuccon, Dario; Robert Prŷs-Jones; Pamela C. Rasmussen; Per G.P. Ericson (2012). "The phylogenetic relationships and generic limits of finches (Fringillidae)." Molecular Phylogenetics and Evolution. 62: 581-596. DOI:10.1016/j.ympev.2011.10.002

[1] (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.2).

[2] (en) Avilist: The Global Avian Checklist, v2025.

[3] (en) Zuccon, Dario; Robert Prŷs-Jones; Pamela C. Rasmussen; Per G.P. Ericson (2012). "The phylogenetic relationships and generic limits of finches (Fringillidae)." Molecular Phylogenetics and Evolution. 62: 581-596. DOI:10.1016/j.ympev.2011.10.002

Fringilla:	Vink (F. coelebs) · Afrikaanse vink (F. spodiogenys) · Azorenvink (F. moreletti) · Madeiravink (F. maderensis) · Canarische vink (F. canariensis) · Blauwe vink (F. teydea) · Gran-Canarische blauwe vink (F. polatzeki) · Keep (F. montifringilla)
Mycerobas:	Geelnekdikbek (M. icterioides) · Geelrugdikbek (M. affinis) · Vlekvleugeldikbek (M. melanozanthos) · Spiegeldikbek (M. carnipes)
Hesperiphona:	Avonddikbek (H. vespertina) · Witschouderdikbek (H. abeillei)
Coccothraustes:	Appelvink (C. coccothraustes)
Eophona:	Witvleugeldikbek (E. migratoria) · Maskerdikbek (E. personata)
Pinicola:	Haakbek (P. enucleator)
Pyrrhula:	Bruine goudvink (P. nipalensis) · Oranje goudvink (P. aurantiaca) · Roodkopgoudvink (P. erythrocephala) · Grijskopgoudvink (P. erythaca) · Taiwangoudvink (P. owstoni) · Filipijnse goudvink (P. leucogenis) · Goudvink (P. pyrrhula) · Azorengoudvink (P. murina)
Rhodopechys:	Rode bergvink (R. sanguineus)
Bucanetes:	Woestijnvink (B. githagineus) · Mongoolse woestijnvink (B. mongolicus)
Agraphospiza:	Blanfords roodmus (A. rubescens)
Callacanthis:	Burtons goudvink (C. burtoni)
Pyrrhoplectes:	Goudkruinvink (P. epauletta)
Procarduelis:	Donkere roodmus (P. nipalensis)
Leucosticte:	Hodgsons bergvink (L. nemoricola) · Brandts bergvink (L. brandti) · Roze bergvink (L. arctoa) · Grijskruinbergvink (L. tephrocotis) · Zwarte bergvink (L. atrata) · Bruinkapbergvink (L. australis)
Carpodacus:	Roodmus (C. erythrinus) · Scharlaken dikbek (C. sipahi) · Bonindikbek (C. ferreorostris) · Reuzenroodmus (C. rubicilloides) · Grote roodmus (C. rubicilla) · Blyths roodmus (C. grandis) · Roze roodmus (C. rhodochlamys) · Himalayaprachtroodmus (C. pulcherrimus) · Chinese prachtroodmus (C. davidianus) · Auroraroodmus (C. waltoni) · Wenkbrauwroodmus (C. rodochroa) · Bruine roodmus (C. edwardsii) · Rozebandroodmus (C. rodopeplus) · Kleine rozebandroodmus (C. verreauxii) · Wijnroodmus (C. vinaceus) · Taiwanroodmus (C. formosanus) · Sinaïroodmus (C. synoicus) · Bleke roodmus (C. stoliczkae) · Tibetaanse roodmus (C. roborowskii) · Sillems roodmus (C. sillemi) · Langstaartroodmus (C. sibiricus) · Chinese langstaartroodmus (C. lepidus) · Pallas' roodmus (C. roseus) · Witbuikroodmus (C. trifasciatus) · Himalayawitbrauwroodmus (C. thura) · Chinese witbrauwroodmus (C. dubius) · Bergroodmus (C. puniceus) · Himalayahaakbek (C. subhimachalus)
Melamprosops:	Po'ouli (M. phaeosoma)
Paroreomyza:	Oahukruiper (P. maculata) · Molokaikruiper (P. flammea) · Mauikruiper (P. montana)
Oreomystis:	Kauaikruiper (O. bairdi)
Telespiza:	Laysanvink (T. cantans) · Nihoavink (T. ultima)
Loxioides:	Palila (L. bailleui)
Rhodacanthis:	Kleine koavink (R. flaviceps) · Grote koavink (R. palmeri)
Chloridops:	Konavink (C. kona)
Psittirostra:	O'u (P. psittacea)
Dysmorodrepanis:	Kruisbekvink (D. munroi)
Drepanis:	Iiwi (D. coccinea) · Mamo (D. pacifica) · Zwarte mamo (D. funerea)
Ciridops:	Ula-ai-hawane (C. anna)
Palmeria:	Akohekohe (P. dolei)
Himatione:	Apapane (H. sanguinea) · Laysanapapane (H. fraithii)
Viridonia:	Grote amakihi (V. sagittirostris)
Akialoa:	Kleine akialoa (A. obscura) · Oahu-akialoa (A. ellisiana) · Kauai-akialoa (A. stejnegeri) · Lanai-akialoa (A. lanaiensis)
Hemignathus:	Oahunukupuu (H. lucidus) · Kauainukupuu (H. hanapepe) · Mauinukupuu (H. affinis) · Akiapolaau (H. wilsoni)
Pseudonestor:	Mauipapegaaiensnavel (P. xanthophrys)
Magumma:	Anianiau (M. parva)
Loxops:	Hawaiikruiper (L. mana) · Akekee (L. caeruleirostris) · Hawaii-akepa (L. coccineus) · Oahu-akepa (L. wolstenholmei) · Maui-akepa (L. ochraceus)
Chlorodrepanis:	Amakihi (C. virens) · Oahu-amakihi (C. flava) · Kauai-amakihi (C. stejnegeri)
Haemorhous:	Amerikaanse roodmus (H. purpureus) · Cassins roodmus (H. cassinii) · Mexicaanse roodmus (H. mexicanus)
Chloris:	Groenling (C. chloris) · Chinese groenling (C. sinica) · Boningroenling (C. kittlitzi) · Himalayagroenling (C. spinoides) · Vietnamese groenling (C. monguilloti) · Yunnangroenling (C. ambigua)
Rhodospiza:	Vale woestijnvink (R. obsoleta)
Rhynchostruthus:	Socotragoudvleugelvink (R. socotranus) · Arabische goudvleugelvink (R. percivali) · Somalische goudvleugelvink (R. louisae)
Linurgus:	Wielewaalvink (L. olivaceus)
Crithagra:	Principekanarie (C. rufobrunnea) · São-Tomékanarie (C. concolor) · Dunbekkanarie (C. citrinelloides) · Geelvoorhoofdkanarie (C. frontalis) · Gestreepte dunbekkanarie (C. hyposticta) · Maskerkanarie (C. capistrata) · Papyruskanarie (C. koliensis) · Boskanarie (C. scotops) · Edelzanger (C. leucopygia) · Zwartkeelkanarie (C. atrogularis) · Geelstuitkanarie (C. xanthopygia) · Reichenows kanarie (C. reichenowi) · Arabische kanarie (C. rothschildi) · Shoakanarie (C. flavigula) · Salvadori's kanarie (C. xantholaema) · Geelborstkanarie (C. citrinipectus) · Mozambiquesijs (C. mozambica) · Witbuikkanarie (C. dorsostriata) · Ankoberkanarie (C. ankoberensis) · Jemenitische kanarie (C. menachensis) · Kaapse kanarie (C. totta) · Basutokanarie (C. symonsi) · Noordelijke dikbekkanarie (C. donaldsoni) · Zuidelijke dikbekkanarie (C. buchanani) · Geelbuikkanarie (C. flaviventris) · Zwavelkanarie (C. sulphurata) · Streepborstkanarie (C. striatipectus) · Miombokanarie (C. reichardi) · Streepkopkanarie (C. gularis) · West-Afrikaanse kanarie (C. canicapilla) · Zwartwangkanarie (C. mennelli) · Rüppells kanarie (C. tristriata) · Witkeelkanarie (C. albogularis) · Bergkanarie (C. burtoni) · Gestreepte kanarie (C. striolata) · Geelbrauwkanarie (C. whytii) · Kipengerekanarie (C. melanochroa) · Witbandkanarie (C. leucoptera)
Linaria:	Frater (L. flavirostris) · Kneu (L. cannabina) · Jemenitische kneu (L. yemenensis) · Somalische kneu (L. johannis)
Acanthis:	Barmsijs (A. flammea)
Loxia:	Grote kruisbek (L. pytyopsittacus) · Schotse kruisbek (L. scotica) · Kruisbek (L. curvirostra) · Idahokruisbek (L. sinesciuris) · Witbandkruisbek (L. leucoptera) · Hispaniolakruisbek (L. megaplaga)
Chrysocorythus:	Indonesische kanarie (C. estherae) · Mindanaokanarie (C. mindanensis)
Carduelis:	Putter (C. carduelis) · Oostelijke putter (C. caniceps) · Citroensijs (C. citrinella) · Corsicaanse citroensijs (C. corsicana)
Serinus:	Roodvoorhoofdkanarie (S. pusillus) · Europese kanarie (S. serinus) · Syrische kanarie (S. syriacus) · Kanarie (S. canaria) · Grijsnekkanarie (S. canicollis) · Geelkruinkanarie (S. flavivertex) · Zwartkopkanarie (S. nigriceps) · Alario-kanarie (S. alario)
Spinus:	Tibetaanse kanarie (S. thibetanus) · Maskergeelvink (S. lawrencei) · Goudsijs (S. tristis) · Witbandsijs (S. psaltria) · Sijs (S. spinus) · Haïtisijs (S. dominicensis) · Dennensijs (S. pinus) · Groene sijs (S. atriceps) · Zwartkopsijs (S. notatus) · Zwartkinsijs (S. barbatus) · Geelbuiksijs (S. xanthogastrus) · Olijfgele sijs (S. olivaceus) · Kapsijs (S. magellanicus) · Saffraansijs (S. siemiradzkii) · Geelwangsijs (S. yarrellii) · Kapoetsensijs (S. cucullatus) · Zwarte sijs (S. atratus) · Geelstuitsijs (S. uropygialis) · Dikbeksijs (S. crassirostris) · Andessijs (S. spinescens)
Chlorophonia:	Blauwkaporganist (C. elegantissima) · Hispaniolaorganist (C. musica) · Puertoricaanse organist (C. sclateri) · Kleine-Antillenorganist (C. flavifrons) · Goudstuitorganist (C. cyanocephala) · Blauwnekorganist (C. cyanea) · Zwartbrauworganist (C. pyrrhophrys) · Geelkraagorganist (C. flavirostris) · Blauwkruinorganist (C. occipitalis) · Goudbrauworganist (C. callophrys)
Euphonia:	Jamaicaanse organist (E. jamaica) · Vuurkruinorganist (E. saturata) · Grijze organist (E. plumbea) · Purperkeelorganist (E. chlorotica) · Finsch' organist (E. finschi) · Pluchekaporganist (E. concinna) · Trinidadorganist (E. trinitatis) · West-Mexicaanse organist (E. godmani) · Struikorganist (E. affinis) · Geelkruinorganist (E. luteicapilla) · Goudbuikorganist (E. chrysopasta) · Witbuikorganist (E. minuta) · Groenkeelorganist (E. chalybea) · Violette organist (E. violacea) · Geelkeelorganist (E. hirundinacea) · Dikbekorganist (E. laniirostris) · Vlekkruinorganist (E. imitans) · Olijfrugorganist (E. gouldi) · Roestbuikorganist (E. fulvicrissa) · Bruinkaporganist (E. anneae) · Vuurbuikorganist (E. xanthogaster) · Groenkaporganist (E. mesochrysa) · Cayenneorganist (E. cayennensis) · Roodbuikorganist (E. rufiventris) · Kastanjebuikorganist (E. pectoralis)