Deelnemende landen
De loting vond plaats op 30 november 1953. Op dat moment waren er pas acht van de zestien landen geplaatst. Italië moest nog een tweede wedstrijd tegen Egypte spelen en Schotland kon theoretisch nog ingehaald worden door Wales, desondanks werd ze ingeloot. Er waren acht geplaatste landen, waarbij Brazilië en Spanje zich nog moesten kwalificeren.
Oorspronkelijke Loting:
Tijdens het verdere verloop van de kwalificatie plaatsten Brazilië zich namens de Zuid-Amerikaanse landen, Mexico namens de Noord-Amerikaanse landen, Zuid-Korea namens de Aziatische landen en Joegoslavië en West-Duitsland namens hun Europese groep. Bijzonder was de uitschakeling van Spanje als enig geplaatst land. Nadat Spanje en Turkije hun thuiswedstrijd wonnen en de beslissingswedstrijd in Rome nog steeds geen beslissing opleverde, lootte het 14-jarige Italiaanse jongetje Luigi Franco Gemma Turkije als winnaar. Om te voorkomen dat er opnieuw geloot moest worden, besloot de FIFA Turkije de plaats van Spanje als geplaatst land in te nemen.
Zelden was er zo'n duidelijke favoriet voor de eindronde als het Hongarije van 1954, bijgenaamd de Magische Magyaren. Ze wonnen de Olympische Spelen van 1952, waren al vier jaar ongeslagen en wonnen voor het WK twee keer van Engeland, 3-6 op Wembley en 7-1 in Boedapest. Belangrijke spelers waren aanvaller, bijgenaamd de "majoor" Ferenc Puskás, "de man met het gouden hoofd": Sándor Kocsis en de strateeg Nándor Hidegkuti. Outsiders waren Joegoslavië, de zilveren medaillewinnaar van de laatste twee Olympische Spelen, en Oostenrijk, dat twintig jaar na het befaamde "Wunderteam" weer een veelbelovende selectie had. Van West-Duitsland werd weinig verwacht. Na de verwoestende Tweede Wereldoorlog mocht het land weer internationale wedstrijden spelen vanaf 1950 en speelde het voor de eerste keer sinds het einde van de oorlog. De tegenstander was Ierland. West-Duitsland hoorde niet tot de acht geplaatste landen van dit WK.
Uiteindelijke poule-indeling:
Groepsfase
In iedere groep werden twee geplaatste en twee niet-geplaatste landen geloot, waarbij de geplaatste alleen tegen de niet-geplaatste landen speelden, en niet tegen elkaar. Overigens vond deze plaatsing nog vóór het einde van de kwalificatie plaats, waardoor Turkije dat het geplaatste Spanje uitschakelde, diens plaats innam. Groepswedstrijden die na de normale speeltijd een gelijke stand hadden, werden verlengd. Was na verlenging de stand nog gelijk, dan werden de punten gedeeld. Voor bepaling van de eindstand in een groep werd alleen het puntenaantal in beschouwing genomen, niet het doelsaldo.
Als twee landen gelijk eindigden op de eerste en tweede plaats, dan werd geloot om de groepswinnaar te bepalen.
Als twee landen gelijk eindigden op de tweede en derde plaats, dan werd een play-offwedstrijd gespeeld om te bepalen wie naar de kwartfinale zou gaan.
Groep A
Er waren aardig wat connecties in deze groep met het vorige WK. Frankrijk werd in de kwalificatie uitgeschakeld door Joegoslavië, dat in een groep met Brazilië en Mexico terechtkwam. Brazilië won opnieuw makkelijk van Mexico, Baltazar scoorde net als op het WK van 1950 in de openingswedstrijd van het toernooi, fraai waren een vrije trap van Didi en een dribble van Julinho Ondanks dat Joegoslavië twee keer zilver won op de Olympische Spelen en een goede indruk maakte op het WK van 1950, had het land geen geplaatste status, het de laatste jaren minder presterende Frankrijk wel. Dat het vreemd was, bleek uit de 1-0-overwinning van de Joegoslaven op de Fransen, de eerste WK-wedstrijd ooit op tv.
Na de treffer van Miloš Milutinović hadden Joegoslavië en Brazilië genoeg aan een gelijkspel. Toen de Brazilianen diep in de tweede helft de gelijkmaker maakten, gingen ze fanatiek op zoek naar het tweede doelpunt, maar werden ze door de ploeg uit de Balkan gemaand het wat rustiger aan te doen: dit resultaat was voor beide ploegen genoeg. Frankrijk tegen Mexico had daardoor geen belang; Mexico leek zijn eerste gelijkspel op een WK te halen door een 2-0-achterstand goed te maken, maar een benutte strafschop van Raymond Kopa voorkwam een bescheiden, Mexicaans succesje.
Groep B
Zuid-Korea moest een flinke reis maken om in Zwitserland aan te komen. De ploeg vertrok per boot naar Japan, waar bleek dat het vliegtuig te weinig plaatsen had voor het hele team. De beste spelers vertrokken naar Zwitserland met tussenstops, de overige negen spelers kwamen pas op hun bestemming de dag voor de wedstrijd. Geen lekkere voorbereiding om het toernooi te beginnen, nota bene tegen de favoriet: Hongarije. De Koreanen hielden het twaalf minuten vol, maar daarna was er geen houden meer aan: 9-0, de hoogste overwinning op een WK. Kocsis scoorde drie maal, Puskás en Péter Palotás twee maal. Voor West-Duitsland was het noodzakelijk te winnen van Turkije, aangezien het land geen beschermde status had en Duitsland daarna moest spelen tegen de "Magische Magyaren". Na een 0-1 achterstand wonnen de Duitsers met 4-1.
Voor de tweede speelronde wisselde de Duitse coach Sepp Herberger zijn team op zeven plaatsen, hij ging ervan uit dat Duitsland toch zou verliezen, waardoor een aantal spelers zich konden sparen voor de beslissende wedstrijden. Na een enigszins acceptabele ruststand (3-1) ging het hard in de tweede helft. Domper voor de Hongaren was de blessure van Puskás; hij raakte geblesseerd na een charge van Werner Liebrich. Bij een stand van 5-1 viel hij uit, voor de wedstrijd maakte het niets uit (8-3), maar Puskás moest wel wedstrijden gaan missen. Kocsis overtrof zijn doelpuntentotaal tegen Zuid-Korea en scoorde viermaal, Hidegkuti scoorde tweemaal. Na de wedstrijd ontving Herberger boze brieven, dat hij ontslag moest nemen, Herberger en zijn team zagen dit als doping voor de beslissende wedstrijd tegen Turkije. West-Duitsland won overtuigend met 7-2, 1. FC Nürnberg-speler Max Morlock scoorde drie maal. In vijf wedstrijden werden 41 doelpunten gescoord, meer dan acht goals gemiddeld.
¹ Play-off duel om te bepalen wie naar de kwartfinale mag.
- Play-off
Groep C
Schotland plaatste zich voor de eerste keer voor een WK, maar nam dat toernooi nog niet serieus, zo deed er geen enkele speler van Glasgow Rangers mee, omdat de ploeg op toernooi was in Noord Amerika. Er gingen maar dertien spelers mee naar Zwitserland, inclusief twee keepers. De ploeg was te dik gekleed voor de Zwitserse zon en de schoenen waren van inferieure kwaliteit. De eerste wedstrijd viel nog mee, de ploeg hield het op een 1-0 nederlaag tegen Oostenrijk door een doelpunt van Erich Probst dankzij robuust spel. Coach Andy Beattie nam na de wedstrijd doodleuk ontslag en de physio nam zijn taken over. Tegen de regerend wereldkampioen Uruguay was Schotland niet opgewassen en verloor het met grote cijfers: 7-0. Ook Tsjecho-Slowakije sloeg een flater op dit WK en verloor met 5-0 van Oostenrijk, Oostenrijk en Uruguay plaatsten zich met gemak voor de kwartfinales.
¹ Oostenrijk groepswinnaar na loting
Groep D
Engeland ging met de staart in de benen naar Zwitserland, na het smadelijke verlies op het laatste WK tegen de Verenigde Staten had het wat goed te maken, maar een mislukte Oost-Europa missie gaf zorgen. Een 1-0 nederlaag tegen Joegoslavië gaf de ploeg weinig hoop, maar vooral een 7-1 nederlaag tegen Hongarije was een afgang. De eerste wedstrijd was tegen België, dat zich verrassend plaatste voor het WK ten koste van Zweden. Na een 0-1 achterstand verspeelde Engeland een 3-1 voorsprong, waardoor een verlenging noodzakelijk was. In de verlenging scoorde Nat Lofthouse snel zijn tweede doelpunt, maar een eigen doelpunt van Jimmy Dickinson zorgde voor het eerste punt van België op een WK. Uitblinker van België was doelman Leopold Gernaey voor tweedeklasser AS Oostende, die complimenten kreeg van "living legend" Stanley Matthews vanwege zijn vele reddingen.
Ook de andere outsider was succesvol, Zwitserland won met 2-1 van Italië. Bij een 1-1 stand werd een doelpunt van de Italiaan Galli afgekeurd, waarna het hele Italiaanse team de Braziliaanse scheidsrechter Mario Vianna bejegende, de scheidsrechter reageerde door Boniperti een vuistslag te geven. In de tweede speelronde waren de favorieten wel succesvol: in een bloedheet Lugano vlakbij de Italiaanse grens was België in het nadeel en toegejuicht door de "tifosi" werd België met 4-1 verslagen. Ondanks de vroege uitschakeling waren er ook persoonlijke complimenten voor het team: Léopold “Pol” Anoul scoorde drie doelpunten in twee wedstrijden en Rik Coppens werd door het voetbalblad L'Equipe vereerd als beste midvoor van het hele toernooi.
Engeland won zonder al te veel problemen met 2-0 van Zwitserland en plaatste zich voor de kwartfinales, een replay van Zwitserland-Italië moest de tweede kwartfinalist in deze groep opleveren. Zwitserland won opnieuw met 4-1 mede dankzij de tactiek van de Oostenrijkse coach Karl Rappan. Hij bediende zich van het verdedigende "gordelsysteem", hetgeen inspiratie werd voor het Italiaanse "catenaccio" systeem. Opmerkelijkste speler was verdediger Roger Bocquet die speelde ondanks het feit dat hij een aandoening had. Hij had namelijk een hersentumor en werd hiervoor pas later geopereerd.
¹Play-offduel om te bepalen wie naar de kwartfinale mag.
- Play-off
.svg){kind=small}
Zwitserland
West-Duitsland (1e titel)
Sándor Kocsis
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
