Weeralarm

Een weeralarm of code rood is een waarschuwing die een weersinstituut uitgeeft wanneer een extreme weersituatie dreigt te ontstaan. Van een 'extreme situatie' is sprake als weersomstandigheden het openbare leven dreigen te ontwrichten of wanneer er levensgevaarlijke omstandigheden dreigen. De waarschuwingen worden zo mogelijk voorafgegaan door een voorwaarschuwing in de vorm van code geel en oranje.

Nederland

In Europees Nederland geeft het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) weeralarmen uit.

Waarschuwingscodes

Sinds 1 februari 2010 is de procedure rond het afkondigen van het weeralarm veranderd. Het weeralarm wordt sindsdien per provincie afgekondigd in tegenstelling tot de landelijke afkondigingen daarvoor. Een weeralarm wordt voorafgegaan door een waarschuwing voor extreem weer (code oranje) en een waarschuwing voor gevaarlijk weer (code geel). Pas als het 90% zeker is dat het weer gevaarlijk wordt geeft het KNMI een weeralarm af (code rood). Een weerimpactteam (WIT), waarin zowel overheidsorganisaties (zoals Rijkswaterstaat) als specifieke doelgroeporganisaties (zoals de ANWB) inbreng hebben, brengt advies uit aan de directeur Weer van het KNMI, die uiteindelijk beslist over al het dan niet uitgeven van het weeralarm.

Er gelden verschillende criteria voor de verschillende waarschuwingen.

Criteria code geel: gevaarlijk weer

  • Regen: verkeershinder door aquaplaning of meer dan 50 millimeter in 24 uur;
  • Gladheid en sneeuw:
    • Gladheid door bevriezing van weggedeelten, hagel, sneeuwresten of lokale ijzel, of
    • Tot 5 centimeter sneeuw in 6 uur, of
    • Tot 3 centimeter sneeuw in 1 uur;
  • Onweersbuien: lokale onweersbuien met lokaal windstoten (> 60 kilometer per uur), veel neerslag (> 30 millimeter in 1 uur) of hagel (tot 2 centimeter);
  • Windstoten: > 75 kilometer per uur (winter: > 90 kilometer per uur);
  • Temperatuur:
    • Wanneer het hitteplan is uitgegeven door het RIVM, of
    • Wanneer de maximumtemperatuur > 35 graden ligt, of
    • Wanneer de gevoelstemperatuur < −15 graden ligt;
  • Zicht: bij minder dan 200 meter zicht;
  • Hozen: als er een wind- of waterhoos wordt gespot.

Criteria code oranje: extreem weer

  • Regen: meer dan 75 millimeter in 24 uur;
  • Gladheid en sneeuw:
    • Gladheid op uitgebreide schaal door ijzel of bevriezing, of
    • Meer dan 5 centimeter sneeuw in 6 uur, of
    • Meer dan 3 centimeter sneeuw in 1 uur, of
    • Sneeuwval in combinatie met driftsneeuw leidend tot sneeuwduinen;
  • Onweersbuien: georganiseerde onweersbuien met lokaal zware windstoten (meer dan 75 kilometer per uur), veel neerslag (meer dan 50 millimeter in één uur) of grote hagel (van meer dan 2 centimeter);
  • Windstoten: > 100 kilometer per uur (winter: > 120 kilometer per uur);
  • Temperatuur:
    • In de zomer: 3 dagen achter elkaar ≥ 34 graden is, 2 dagen achter elkaar ≥ 36 graden is of 1 dag ≥ 38 graden is.
    • In de winter: bij een gevoelstemperatuur (windchill) van < −20 graden;
  • Zicht: minder dan 10 meter zicht;
  • Hozen: geen code oranje en rood.

Criteria code rood: weeralarm

De criteria van code oranje worden gevolgd met als extra eis dat ook maatschappelijke partijen worden geconsulteerd. Na een positief advies door desbetreffende partijen kan het KNMI een weeralarm uitgeven.

Historie van weeralarmen

Het KNMI houdt een archief bij voor uitgegeven weeralarmen.

2001
  • In 2001 werd het alarm zesmaal gegeven.
2002
  • In 2002 werd het alarm tweemaal gegeven.
2003
  • eind van de middag van 12 januari tot in de vroege ochtend van 13 januari: ijzel, op grote schaal glad
  • vanaf de vroege ochtend tot en met de eerste helft van de middag van 21 december: zeer zware windstoten
2004
  • in en rond de ochtend van 4 januari: door ijzel op grote schaal glad
  • eind in de ochtend van 27 januari tot en in de ochtendspits van 28 januari: zware sneeuw
  • rond middernacht op 31 januari en 1 februari: zeer zware windstoten
  • tweede helft van de middag en in de avond van 20 maart: zeer zware windstoten
  • de vroege ochtend van 22 juni tot in de nacht van 24 juni: zeer zware windstoten
  • tegen en in de avond van 17 juli: zwaar onweer
2005
  • nacht van 7 op 8 januari 2005: zeer zware windstoten
  • ochtend 25 november: zeer zware windstoten, grote schade mogelijk
  • avond 25 november: zware sneeuwval
    Zie Sneeuwstorm van 25 november 2005 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • avond 30 december: zware sneeuwval-ijzel (door ±10 cm sneeuw lag het treinverkeer in Nederland volledig stil)
2006
  • nacht van 31 oktober op 1 november: storm en zeer zware windstoten, schade mogelijk
    Zie Allerheiligenvloed (2006) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • avond van 30 december: storm en zeer zware windstoten
2007
  • 11 januari: kans op zware windstoten (110 km/h)
  • 18 januari: (zware) storm en kans op zeer zware windstoten (110-130 km/h) en veel neerslag. De storm legde het trein- en wegverkeer stil.
    Zie Kyrill (storm) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • 8 februari: zware sneeuw, grote overlast
  • 8 juni: zwaar onweer, veel neerslag, grote overlast
  • 22 december: ijzel, gladheid op grote schaal
2008
  • 12 maart: zeer zware windstoten (110 km /h), grote schade mogelijk
2009
  • 3 juli: zwaar onweer, gevaar en grote overlast mogelijk
  • 20 augustus: zeer zware windstoten (tot 110 km/h), grote schade mogelijk. De gevolgen bleven grotendeels uit. Wikinieuws
  • 20 december: zware sneeuw, grote overlast. Door combinatie met sterke wind ook sneeuwjacht.
2010
  • 9 januari: sneeuwjacht, grote overlast. Alleen voor de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Noord-Holland.
  • 10 juli: zeer zware onweersbuien met (zeer) zware windstoten, hagel en lokaal veel neerslag. Zeer grote overlast. Alleen voor de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland, Utrecht, Overijssel en Gelderland.
  • 14 juli: zware regen- en onweersbuien, zeer zware windstoten. Alleen voor de provincies Noord-Brabant, Limburg en Gelderland.
    Zie Storm van 14 juli 2010 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • 17 december: zware sneeuwval, voor de provincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht. Er wordt door Rijkswaterstaat ook een verkeeralarm gegeven.
2011

Geen weersituaties die aanleiding gaven tot een weeralarm.

2012
  • 13 februari: in het hele land plaatselijk zeer glad door ijzel.
2013
2014
  • 9 juni: in het zuiden en zuidoosten van het land zwaar onweer en zware windstoten.
2015
  • 25 juli: storm van 25 juli 2015: in Zeeland, Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant zware tot zeer zware windstoten tot 110 km per uur. Als gevolg hiervan moest voor het eerst in de geschiedenis het Zomercarnaval in Rotterdam worden afgelast.
2016
2017
  • 11 december: uitgebreide sneeuw en gladheid in het hele land met uitzondering van Limburg en de Waddeneilanden.
2018
2019
  • 31 december: In het noorden van het land zeer dichte mist, lokaal zicht < 10 meter.
2020
  • 1 januari: In het noorden van het land zeer dichte mist, lokaal zicht < 10 meter. De mist is begonnen op oudejaarsavond 2019.
2021
  • 7 februari: Landelijk weeralarm. In het hele land sneeuw (10-15 cm) in combinatie met veel oostenwind (5-6 Bft), plaatselijk ijzel in het zuiden en matige vorst overdag met gevoelstemperaturen onder de −10 °C.
    Zie Storm Darcy voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • 15 februari: Landelijk weeralarm: gladheid door ijzel.
  • 14 juli Weeralarm in Limburg. Voor regen. In Limburg op uitgebreide schaal (ernstige) wateroverlast.
    Zie Overstromingen in Europa in juli 2021 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
2022
2023
  • 5 juli: Code rood in de noordelijke provincies voor zeer zware windstoten behorende bij Storm Poly.
2024

Geen weersituaties die aanleiding gaven tot een weeralarm.

2025

Geen weersituaties die aanleiding gaven tot een weeralarm.

2026

  • Ochtend 4 februari: In Groningen, Friesland en Drenthe zeer glad door ijzel.
  • 26 en 27 juni: Op 26 juni: Code rood in alle provincies behalve Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland en op 27 juni code rood in de provincies Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel. Zeer extreme hittegolf, temperaturen tot 40 graden met grote kans op uitdrogingsverschijnselen en hitteberoerte. Dit was de eerste keer dat er in Nederland een weeralarm werd afgegeven vanwege hitte.
Zie Europese hittegolf van juni 2026 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zie ook