Willem Banning

Willem Banning
Banning (1963)
Banning (1963)
Persoonlijke gegevens
Volledige naam Willem Banning
Geboortedatum 21 februari 1888
Geboorteplaats Makkum
Overlijdensdatum 7 januari 1971
Overlijdensplaats Driebergen
Nationaliteit Vlag van Nederland Nederlands
Religie Nederlands-Hervormd
Academische achtergrond
Alma mater Universiteit Leiden
Proefschrift Jaurès als denker (1931)
Promotor G.J. Heering
Archieflocatie(s) Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Verzetsmuseum AmsterdamBewerken op Wikidata
Wetenschappelijk werk
Vakgebied Theologie, pastoraat, wijsgerige sociologie
Universiteit Universiteit Leiden
Soort hoogleraar Buitengewoon hoogleraar
Bekend van Woodbrookers, Kerk en Wereld, Tijd en Taak
Bekende werken Hedendaagse sociale bewegingen
Erkenning en lidmaatschap
Politieke partij SDAP, PvdA
Werken in collectie Museon-Omniversum, Verzetsmuseum AmsterdamBewerken op Wikidata
Links
Dbnl-profiel

Willem Banning (Makkum, 21 februari 1888 – Driebergen, 7 januari 1971) was een Nederlands predikant, theoloog en vooraanstaand religieus-socialist. Hij was aanjager van de naoorlogse vernieuwing in de Nederlands Hervormde kerk en medeoprichter van de PvdA.

Levensloop

Opleiding en beroep

Banning was afkomstig uit Friesland. Hij was aanvankelijk onderwijzer, maar kreeg later gelegenheid om theologie te gaan studeren. Willem kwam toen in aanraking met het marxisme. Na zijn studie werd hij vrijzinnig-hervormd predikant en later (1946-1958) buitengewoon hoogleraar kerkelijke en wijsgerige sociologie in Leiden. Hij was daarmee een van de grondleggers van de godsdienstsociologie in Nederland.

Religieuze en wetenschappelijke activiteiten

Banning (links) bij de uitreiking van de Albert Schweitzerprijs 1963

Vanaf eind jaren 1920 werd hij de voorman van de religieus-socialistische beweging in Nederland. Hij was voorzitter van de Arbeidersgemeenschap der Woodbrookers en directeur (1945-1953) van het centrum Kerk en Wereld in Driebergen. Dit was een vormingscentrum van de Nederlands Hervormde kerk, en is later overgegaan in de Hogeschool De Horst. De Woodbrookers gaven het blad Tijd en Taak uit, waarvan Banning hoofdredacteur was.

Na de oorlog was hij een voorvechter van hervormingen in de Nederlandse Hervormde Kerk. Hij richtte het blad Wending op, met als ondertitel maandblad voor evangelie en cultuur.

Hij was ook een productief publicist; hij schreef o.a. een biografie van Karl Marx, over Europa en de dreiging van het fascisme en veel over pastoraat en praktische theologie. Zijn boek Hedendaagse sociale bewegingen (1938) was decennialang een standaardwerk. Op een ledenvergadering van de VVP (Vereniging van Vrijzinnige Protestanten) in 2013 werd hij verkozen tot de belangrijkste vrijzinnige theoloog van Nederland.

Politieke activiteiten

Banning was ook een vooraanstaand christen-pacifist en partijbestuurder van de SDAP (1931-1938). Tijdens zijn internering in het kamp Sint-Michielsgestel, van mei 1942 tot december 1943, was hij een van de Heeren Zeventien. Na de bevrijding werd hij actief in de Nederlandse Volksbeweging die de aanzet gaf tot de Doorbraak. Hij was voorzitter van het oprichtingscongres van de PvdA in 1946 en lid van het hoofdbestuur.

De Banning Vereniging voor religie, levensbeschouwing en sociaal-democratie (verbonden aan de PvdA) is naar hem vernoemd.

Werken

Literatuur