William Makepeace Thackeray

William Makepeace Thackeray
Persoonsgegevens
Pseudoniem(en)	Michael Angelo Titmarsh, George Fitz-Boodle, Ikey Solomons
Geboortedatum	18 juli 1811
Geboorteplaats	Calcutta
Overlijdensdatum	24 december 1863
Overlijdensplaats	Londen
Geboorteland	Verenigd Koninkrijk
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Trinity College, Charterhouse-school, Universiteit van Cambridge
Werken
Genre(s)	satire, essay
Bekende werken	Vanity Fair, The Luck of Barry Lyndon
Erkenning en lidmaatschap
Werken in collectie	Art Institute of Chicago, Stedelijk Museum Amsterdam, Yale-centrum voor Britse kunst, Prentencollectie bibliotheek New York, Anne Frank Huis
Archief­locatie	universiteitsbibliotheek Leeds, Beinecke-bibliotheek voor zeldzame boeken en manuscripten
Handtekening
Afbeeldingen
Links
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
RKD-profiel
Portaal    Literatuur

William Makepeace Thackeray (Calcutta, 18 juli 1811 – Londen, 24 december 1863) was een Engels romanschrijver. Hij stamde uit een ambtenaarsfamilie in India maar trok op 16-jarige leeftijd naar Engeland om in Cambridge te studeren.

Familieleven

Hij was getrouwd met Isabella Gethin Shawe (1816–1893) en kreeg drie dochters, Anne Isabella (London, 9 juni 1837 – 26 februari 1919), Jane (1839, na acht maanden gestorven) en Harriet Marian (1840–1875). Anne, door haar vader Anny genoemd, groeide op in Frankrijk en Engeland en werd later ook schrijfster. In het privéleven van Thackeray kreeg zijn vrouw Isabella na de geboorte van hun derde kind in 1840 te kampen met een zware depressie. Omdat hij thuis niet aan werken toekwam, verbleef hij steeds vaker buitenshuis, totdat hij in september 1840 besefte hoe ernstig de toestand van zijn vrouw was. Overmand door schuldgevoel vertrok hij samen met haar naar Ierland. Tijdens de overtocht wierp zij zich vanuit een toiletruimte in zee, maar ze kon tijdig uit het water worden gered. Na een vier weken durende strijd met haar moeder keerden zij terug naar huis. Tussen november 1840 en februari 1842 verbleef Isabella herhaaldelijk in professionele zorginstellingen, aangezien haar toestand voortdurend schommelde.

Uiteindelijk raakte zij in een blijvende toestand van vervreemding van de werkelijkheid. Thackeray zocht wanhopig naar een geneeswijze, maar niets hielp. Tot 1845 verbleef zij in twee verschillende psychiatrische inrichtingen in of nabij Parijs, waarna Thackeray haar terugbracht naar Engeland en onderbracht bij een zekere mevrouw Bakewell in Camberwell. Isabella overleefde haar echtgenoot met 30 jaar. Zij werd uiteindelijk verzorgd door een familie genaamd Thompson in Leigh-on-Sea (bij Southend), waar zij in 1894 overleed. Na de ziekte van zijn vrouw is Thackeray nooit meer een vaste relatie aangegaan. Wel onderhield hij contacten met andere vrouwen, in het bijzonder met mevrouw Jane Brookfield en Sally Baxter. In 1851 verbood de heer Brookfield Thackeray om Jane nog langer te bezoeken of met haar te corresponderen. Baxter, een Amerikaanse vrouw die twintig jaar jonger was dan Thackeray en die hij in 1852 tijdens een lezingentournee in New York had ontmoet, trouwde in 1855 met een andere man.

Thackeray verbleef enkele jaren op het Europese vasteland, veelal in Parijs, waar zijn interesse voor de schilderkunst werd gewekt.

In 1833 verloor hij zijn fortuin en werd hij verplicht om zijn talent als journalist te gebruiken om van te leven. Onder verschillende pseudoniemen werkte hij mee aan tijdschriften zoals Fraser's Magazine en Punch. Begin jaren veertig van de negentiende eeuw boekte Thackeray enig succes met twee reisboeken, The Paris Sketch Book en The Irish Sketch Book Dat laatste werk kenmerkte zich door een vijandige houding tegenover Ierse katholieken. Omdat het boek inspeelde op de anti-Ierse sentimenten die destijds in Groot-Brittannië heersten, kreeg Thackeray de rol van Ierland-expert bij het tijdschrift Punch – vaak onder het pseudoniem Hibernis Hibernior ("Ierser dan de Ieren"). Thackeray werd verantwoordelijk voor de berucht vijandige en negatieve wijze waarop Punch de Ieren portretteerde tijdens de grote Ierse hongersnood van 1845 tot 1851.

"The Book of Snobs" uit 1846 gaf hem de faam als satiricus van de hypocrisie van de Engelse maatschappij. Zijn doorbraak als romanschrijver kwam er met de publicatie van Vanity Fair, een roman in afleveringen die in 1848 als boek verscheen. Een jaar later verscheen The History of Pendennis, een grotendeels autobiografische zedenschildering van de gentry (lagere adel).

Velen zien The History of Henry Esmond als zijn meesterwerk, een historische roman uit 1852 die speelt onder koningin Anna. Daarna volgen nog: The Newcomes (1853-1855), The Virginians (1857), Lovel the Widower (1860), The Adventures of Philip (1861-1862) en de onvoltooide roman Denis Duval (1862).

In juli 1857 stelde Thackeray zich zonder succes kandidaat voor het parlement namens de Liberalen in de stad Oxford. Hoewel hij niet de meest vurige agitator was, was Thackeray in zijn politieke opvattingen altijd een overtuigd liberaal. Zo beloofde hij te stemmen voor de invoering van een geheime stemming en een uitbreiding van het kiesrecht, en stond hij open voor het instellen van een driejaarlijkse parlementsperiode. Hij werd nipt verslagen door Cardwell, die 1.070 stemmen behaalde, tegenover 1.005 stemmen voor Thackeray.

Thackeray was niet alleen romanschrijver maar ook journalist, karikaturist, criticus en historicus. Hij was een realist die alles om zich heen uiterst nauwkeurig waarnam. Vergeleken met Charles Dickens, die een humorist en optimist was, was hij vooral een scepticus en pessimist. Zijn humor was bijtend en vol van sarcasme.

Zijn roman The Luck of Barry Lyndon werd verfilmd door Stanley Kubrick onder de titel Barry Lyndon.

Bibliografie

• 1839 - The loving ballad of Lord Bateman, Charles Dickens and W.M. Thackeray (Digitale versie)
  • Vert. door Kees Helsloot en Leo Huisman als: De liefdesballade van Lord Bateman. Eemnes, De Oude Degel, 1985
• 1840 - L'abbaye de Penmarc'k. Drame en trois en trois actes par Pierre Tournemine et Thackeray (Digitale versie)
• 1843 - The Irish sketchbook. 1842, M.A. Titmarsh (= W.M. Thackeray) (Digitale versie, 1857)
  • Vert. als: Ierland en de Ieren. Leiden, D. Noothoven van Goor, 1874
    • Eerste deel (Digitale versie)
    • Tweede deel (Digitale versie)
• 184? - The memoirs of Mr. Charles J. Yellowplush (Digitale versie)
  • Vert. door M.P. Lindo als: Gedenkschriften van den Heer Yellowplush. Te Arnhem, Bij Is. An. Nijhoff, 1848 (Digitale versie)
• 1846 - Notes of a journey from Cornhill to Grand Cairo by M.A. Titmarsh (W.M. Thackeray) (Digitale versie)
• 1846-1848 - The book of snobs (Digitale versie)
  • Vert. door I.C. van Deventer als: Het ploertenboek en andere schetsen. Schiedam, Roelants, 1870 (Digitale versie)
• 1846-1850 - The history of Pendennis. His fortunes and misfortunes. His friends and his greatest enemy
  • Vol. I (Digitale versie, 1869)
  • Vol. II (Digitale versie, 1869)
    • Vert. door M.P. Lindo als: Geschiedenis van Arthur Pendennis, zijn voor- en tegenspoed, zijn vrienden en zijn grootsten vijand. Deventer, A ter Gunne, 1865
      • Eerste deel (Digitale versie)
      • Tweede deel (Digitale versie)
      • Derde deel (Digitale versie)
• 1848 - A little dinner at Timmin's. Vert. door Jan Spierdijk als: Een dinertje bij de Familie Timmins. Amsterdam, Wereld-Bibliotheekvereniging, 1963
• 1848 - Vanity fair. A novel without a hero
  • Vol. I (Digitale versie)
  • Vol. II (Digitale versie)
  • Vol. III (Digitale versie)
    • Vert. als: Het schouwtooneel der wereld. Haarlem, Bohn, 1850
      • Eerste deel (Digitale versie)
      • Tweede deel (Digitale versie)
      • Derde deel (Digitale versie)
    • Vert. door M.P. Lindo als: De kermis der ijdelheid. Rotterdam, "Elsevier", 1882
      • Eerste deel (Digitale versie)
      • Tweede deel (Digitale versie)
    • Vert. door Dutric (= pseud. van Aleid Gerhard van Tricht) als: De kermis der ijdelheid. Een roman zonder held. Doetinchem, Misset, 1900?
    • Vert. door Diet Blankwaardt als: Kermis der ijdelheid. Rijswijk, Blankwaardt & Schoonhoven, 1925 (Digitale versie)
    • Vert. door A. van Nierop als: Kermis der ijdelheid. Een roman zonder held. Haarlem, Gulden Pers, 1948 (Digitale versie)
    • Vert. door K. van Gelderen als: Becky Sharp. Doornik, Casterman, 1981 ISBN 90-303-7509-4
    • Vert. door E. Benjamens-Riebeek als: Becky Sharp. Of kermis der ijdelheid. Alphen aan den Rijn, Geka, 1974? (jeugdboek)
    • Vert. door M.A. Knape als: Kermis der ijdelheid. Hilversum, Just Publishers, 2006 ISBN 978-90-77895-14-6 (boek + dvd)
• 1850 - The Kickleburys on the Rhine (Digitale versie, 1866)
• 1850 - Rebecca and Rowena. A romance upon romance (Digitale versie)
• 1851 - The English humourists of the eighteenth century. A series of lectures, delivered in England, Scotland, and the United States of America (Digitale versie, 1853)
• 1852 - The Paris Sketch Book
  • Vol. I (Digitale versie)
  • Vol. II (Digitale versie)
• 1852 - The history of Henry Esmond, Esq. A colonel in the service of queen Anne (Digitale versie)
  • Vert. herz. door M.P. Lindo als: De lotgevallen van Hendrik Esmond. Schiedam, Roelants, ca. 1870 (Digitale versie)
  • Vert. door Mary Jager als: Henry Esmond. Kolonel in dienst van hare majesteit koningin Anna. Amsterdam, L.J. Veen, 1951 (Digitale versie)
• 1853 - The English humourists of the eighteenth century. A series of lectures, delivered in England, Scotland, and the United States of America. Bevat: Swift; Congreve and Addison; Steele; Prior, Gay, and Pope; Hogarth, Smollett, and Fielding; Sterne and Goldsmith (Digitale versie)
• 1853 - The luck of Barry Lyndon. A romance of the last century. In 1856 uitgegeven o.d.t.: The memoirs of Barry Lyndon, Esq
  • Vert. door C.M. Mensing als: Merkwaardige historie van Barry Lyndon. Deventer, 1858
    • Ie deel (Digitale versie)
    • IIe deel (Digitale versie)
  • Vert. door Max Schuchart als: De memoires van de hoogwelgeboren Barry Lyndon. Utrecht, Het Spectrum, 1981 ISBN 90-274-9148-8
• 1854-1855 - The newcomes (Digitale versie, 1864)
  • Vert. door Mark Prager Lindo als: De Newcomes. Gedenkschriften van eene allerdeftigste familie. Deventer, A. ter Gunne, 1868
    • Eerste deel (Digitale versie)
    • (Tweede en derde deel) (Digitale versie)
• 1854-1855 - The rose and the ring, or The history of prince Giglio and prince Bulbo (Digitale versie)
  • Vrij bew. door Den ouden heer Smits (pseud. van Mark Prager Lindo) als: De roos en de ring of De geschiedenis van prins Giglio en prins Bulbo. Een tooververhaal voor oud en jong. Amsterdam, Kraay, 1869 (Digitale versie)
  • Vert. door J. van der Hoeve als: De roos en de ring. Amsterdam, Versluys, 1888
  • Vert. door Toos Blom als: De roos en de ring, of De geschiedenis van prins Giglio en prins Bulbo. Een winteravondsprookje voor grote en kleine kinderen. Den Haag, Van Goor Zonen, 1961
  • Vert. door Yge Foppema als: De roos en de ring, of De geschiedenis van prins Giglio en prins Bolbo. Amsterdam, Kosmos, 1976 ISBN 90-215-0495-2
• 185? - The tremendous adventures of Major Gahagan (Digitale versie, 1887)
  • Vert. als: Majoor Gahagan's ontzettende avonturen en De noodlottige laarzen. Utrecht, B. Dekema, 1856 (Digitale versie)
• 1857-1859 - The Virginians
  • Vol. I (Digitale versie)
  • Vol. II (Digitale versie)
    • Vert. door M.P. Lindo als: De Virginiërs. Een verhaal uit de vorige eeuw. Rotterdam en Arnhem, bij H. Nijgh en D.A. Thieme 1859-1860
      • Eerste deel (Digitale versie)
      • Tweede deel (Digitale versie)
• 1860 - Lovel the widower (Digitale versie)
  • Vert. door L.C. Cnopius als: De weduwnaar. Leiden, Van den Heuvell en Van Santen, 1863 (Digitale versie)
• 1861 - The four Georges. Sketches of manners, morals, court and town life (Digitale versie)
  • Vert. door Q. als: De vier Georges. Voorlezingen. Steenwijk, G. Hovens Greve, 1865 (Digitale versie)
• 1861-1862 - The adventures of Philip on his way through the world, showing who robbed him, who helped him, and who passed him by (Digitale versie)
  • Vert. door J.B. Rietstap als: Lotgevallen van Philip op zijn weg door de wereld. Deventer, A. ter Gunne, 1864
    • I. (Digitale versie)
    • IIe deel (Digitale versie)
  • Vert. herz. door M.P. Lindo als: De lotgevallen van Filips op zijn weg door de wereld aanwijzende wie hem bestal, wie hem bijstond en wie zich niet om hem bekommerde. Schiedam, Roelants, 1870
    • Eerste deel (Digitale versie)
    • Tweede deel (Digitale versie)
• 1863 - Verscheidenheden. Vert. door J.C. van Deventer. Dordrecht, Braat
  • Eerste deel (Digitale versie)
  • Tweede deel (Digitale versie)
• 1877 - The adventures of Philip on his way through the world ... To which is now prefexed A shabby genteel story
  • Vol. I (Digitale versie, 1889)
  • Vol. II (Digitale versie, 1889)
• 1883 - The Irish sketch book (Digitale versie)
• 1886 - Contributions to "Punch". Not previously reprinted (Digitale versie, 1899)
• 1887 - A collection of letters of Thackeray. 1847-1855 (Digitale versie)
• 1904 - Thackeray's letters to an American family (Digitale versie)
• 1906 - The new sketch book. Being essays now first collected from "The foreign quarterly review"
• 1908 - The Oxford Thackeray
  • 1: The yellowplush papers and early miscellanies
  • 2: The Paris sketch book and art criticisms
  • 3: Catherine; A shabby genteel story; The second funeral of Napoleon and Miscellanies, 1840-1
  • 4: The great Hoggarty diamond; Fitz-Boodle papers; Men's wives, etc.
  • 5: The Irish sketch book and contributions to the 'foreign quarterly review' 1842-4
  • 6: The memoirs of Barry Lyndon, Esq. and the miscellaneous papers written between 1843 and 1847
  • 7: Ballads and contributions to 'Punch' 1842-1850
  • 8: Miscellaneous contributions to Punch 1843-1854
  • 9: A legend of the Rhine; Notes of a journey from Cornhill to Grand Cairo and The book of snobs
  • 10: Christmas books; Rebecca and Rowena and later minor papers, 1849-1861
  • 11: Vanity fair. A novel without a hero
  • 12: The history of Pendennis. His fortunes and misfortunes, his friends and his greatest enemy
  • 13: Henry Esmond; The English humourists; The four Georges
  • 14: The Newcomes. Memoirs of a most respectable family
  • 15: The virginians. A tale of the last century
  • 16: The adventures of Philip on his way through the world, shewing who robbed him, who helped him and who passed him by
  • 17: The wolves and the lamb; Lovel the widower; Denis Duval; Roundabout papers
• 1929 - The Thackeray alphabet (Digitale versie)
• 1945-1946 - The letters and private papers of William Makepeace Thackeray. 4 delen. Omvat: I: 1817-1840; II: 1841-1851; III: 1852-1856; IV: 1857-1863
• 1955 - Contributions to the Morning chronicle

Literatuur

• John Aplin (ed.).The correspondence and journals of the Thackeray family. London, Pickering & Chapel, 2011 ISBN 978-1-85196-640-0 (set)
  • Dl.1: Journal pages and two letters of Richmond Thackeray; The letters of Anne Carmichael-Smyth; The letters of George Murray Smith to William Makepeace Thackeray
  • Dl.2: The journal of Anne Thackeray Ritchie, 1860-1903; Selected correspondence of the Thackeray family (letters C215-C303, August 1837-December 1866)
  • Dl.3: Selected correspondence of the Thackeray family (letters C304-C528, January 1867-April 1875)
  • Dl.4: Selected correspondence of the Thackeray family (letters C529-C921, April 1875-December 1893)
  • Dl.5: Selected correspondence of the Thackeray family (letters C922-C1339, January 1894-March 1919)
• Edgar F. Harden. A William Makepeace Thackeray chronology. Basingstoke, Palgrave Macmillan, 2003 ISBN 1-4039-0301-8
• D.J. Taylor. Thackeray. London, Chatto & Windus, 1999 ISBN 0-7011-6231-7
• Edgar F. Harden. Thackeray the writer. From journalism to 'Vanity fair'. Basingstoke, Macmillan, 1998 ISBN 0-333-71045-2
• S.S. Prawer. Breeches and metaphysics. Thackeray's German discourse. Oxford, Legenda, 1997 ISBN 1-900755-03-3
• John R. Reed. Dickens and Thackeray. Punishment and forgiveness. Athens, OH, Ohio University Press, 1995 ISBN 0-8214-1117-9
• Edgar F. Harden. The letters and private papers of William Makepeace Thackeray. New York, Garland Publishing, 1994. 2 delen ISBN 0-8240-3646-8 (set)
• Deborah A. Thomas. Thackeray and slavery. Athens, Ohio, Ohio University Press, 1993 ISBN 0-8214-1038-5
• S.S. Prawer. Israël at vanity fair. Jews and Judaism in the writings of W.M. Thackeray. Leiden, Brill, 1992 ISBN 90-04-09403-2
• Peter L. Shillingsburg. Pegasus in harness. Victorian publishing and W. M. Thackeray. Charlottesville, Va, University Press of Virginia, 1992 ISBN 0-8139-1397-7
• Edgar F. Harden. Annotations for the selected works of William Makepeace Thackeray. The complete novels, the major non-fictional prose, and selected shorter pieces. New York, Garland, 1990. 2 delen ISBN 0-8240-3140-7 (set)
• The two Thackerays. Anne Thackeray Ritchie's centenary biographical introductions to the works of William Makepeace Thackeray. New York, AMS Press, 1988. 2 delen ISBN 0-404-61483-3
• Catherine Peters. Thackeray's universe. Shifting worlds of imagination and reality. London, Faber and Faber, 1987 ISBN 0-571-14711-9
• Edgar F. Harden. Thackeray's "English humourists" and "Four Georges". Newark, University of Delaware Press, 1985 ISBN 0-87413-274-6
• Philip Collins. Thackeray. Interviews and recollections. London, Macmillan, 1983. 2 delen ISBN 0-333-26805-9 (v. 1), ISBN 0-333-29394-0 (v. 2)
• Ann Monsarrat. An uneasy Victorian. Thackeray the man, 1811-1863. London, Cassell, 1980 ISBN 0-304-30556-1
• Robert A. Colby. Thackeray's canvass of humanity. An author and his public. Columbus, Ohio State University Press, 1979 ISBN 0-8142-0282-9
• Edgar F. Harden. The emergence of Thackeray's serial fiction. Athens, University of Georgia Press, 1979
• K.C. Phillipps. The language of Thackeray. London, Deutsch, 1978 ISBN 0-233-96917-9
• Margaret Forster (ed.). William Makepeace Thackeray. Memoirs of a Victorian gentleman. London, Secker and Warburg, 1978 ISBN 0-436-16109-5
• John Carey. Thackeray. Prodigal genius. London, Faber and Faber, 1977 ISBN 0-571-11126-2
• Jack P. Rawlins. Thackeray's novels. A fiction that is true. Berkeley, University of California Press, ca. 1974 ISBN 0-520-02562-8. Bew. van proefschrift New Haven, Conn., 1972, o.d.t.: A search of a fiction that is true: a study of the principles and techniques of Thackeray's novels
• Peter L. Shillingsburg (ed.). Thackeray. Amsterdam, Rodopi, 1974
• Maria Verch. Der Künstler und die Kunst im Werke Thackerays. Proefschrift Berlijn, Freie Univ., 1970
• Benjamin, Lewis Saul (1968). William Makepeace Thackeray. A biography including hitherto uncollected letters & speeches & a bibliography of 1300 items. - republ. Scholarly Press, Grosse Pointe (Mich.). 2 dln. Oorspr. uitg.: John Lane, London, 1910
• Lionel Stevenson. The showman of Vanity Fair. The life of William Makepeace Thackeray. New York, Russell & Russell, 1968
• Geoffrey Tillotson and Donald Hawes (essays sel. and ed.). Thackeray. The critical heritage. London, Routledge & Kegan Paul, 1968 ISBN 0-7100-2943-8
• John Loofbourow. Thackeray and the form of fiction. Princeton, NJ, Princeton University Press, 1964
• Ulrich Broich. Die Bedeutung der Ironie für das Prosawerk W.M. Thackerays, unter besonderer Beruecksichtigung von 'Vanity Fair'. Bonn, 1958. Proefschrift Bonn, 1957
• Gordon N. Ray. Thackeray. London, Oxford University Press, 1955-1958
  • The uses of adversity, 1811-1846
  • The age of wisdom, 1847-1863
• Geoffrey Tillotson. Thackeray the novelist. Cambridge, Cambridge University Press, 1954
• Lambert Ennis. Thackeray: the sentimental cynic. Evanston, Ill., Northwestern University, 1950
• Malcolm Elwin. Thackeray. London, J. Cape, 1935
• Selected and edited by Hester Thackeray Ritchie and Lady Ritchie. Thackeray and his daughter. The letters and journals of Anne Thackeray Ritchie, with many letters of William Makepeace Thackeray. Newyork/London, Harper, 1924
• E. Beresford Chancellor. The London of Thackeray. Being some account of the haunts of Thackeray's characters. London, Grant Richards, 1923
• Alexander Berck. Der Nabob bei Thackeray. München, Wolf, 1911. Inaugural-Dissertation Würzburg
• Lewis Melville. The Thackeray country. London, A. and C. Black, 1905 (Digitale versie)
• Lewis Melville. The life of William Makepeace Thackeray. London, Hutchinson & Co, 1899
  • Vol. I (Digitale versie)
  • Vol. II (Digitale versie)
• Anthony Trollope. Thackeray. London, MacMillan, 1879 (Digitale versie)
• William Makepeace Thackeray. Haarlem, Kruseman, 1872 (Digitale versie)
• C.P. Tiele. Thackeray. 1868 (Digitale versie)

Externe link

• (en) Biografie en bibliografie

Zie de categorie William Makepeace Thackeray van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.