Een woningmarktregio is een bestuurlijke en beleidsmatige indeling in Nederland die wordt gebruikt voor regionale samenwerking op het gebied van volkshuisvesting. Deze regio's zijn bedoeld om gemeenten in staat te stellen gezamenlijk afspraken te maken over woningbouw, toewijzing van sociale huurwoningen en andere woonvraagstukken die de grenzen van individuele gemeenten overstijgen. Het is daarmee een vorm van intergemeentelijke samenwerking op gebied van de woningmarkt.
Elke woningcorporatie heeft slechts "één woningmarktregio als kernwerkgebied" (of "kerngebied"), waarbinnen zij nieuwbouw mag realiseren of bestaande woningen aankopen. Buiten die woningmarktregio mag zij in principe geen nieuwe woningen bouwen of aankopen, tenzij ze in een aangrenzende gemeente daarvoor om goede redenen een ontheffing kan krijgen van de Autoriteit woningcorporaties (Aw). Dit is bepaald om zo de regionale binding van de corporatie en overleg met gemeenten en huurders in de regio te bevorderen.
Het concept van woningmarktregio’s is ontstaan in de context van de Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting (2015), waarin is vastgelegd dat woningcorporaties in beginsel werkzaam moeten zijn binnen een woningmarktregio. Gemeenten kregen hierbij de opdracht om in overleg te komen tot een indeling in woningmarktregio’s. Elke regio diende te bestaan uit meerdere aaneengesloten gemeenten die doorgaans sterke functionele, economische en sociale relaties met elkaar hebben. Samen dienden zij meer dan 100.000 huishoudens te hebben. Nederland is vervolgens ingedeeld in verschillende woningmarktregio's die grofweg overeenkomen met bestaande regionale samenwerkingsverbanden. Deze indeling is in 2016 vastgesteld aan de hand van aanvragen van gemeenten.
Sinds 2022 is er een landelijk overzicht van woningmarktregio's beschikbaar,[bron?] dat in 2024 opnieuw is vastgesteld. De indeling is sindsdien leidend voor onder meer het werkgebied van woningcorporaties en de regionale woonvisies.
Doel en functie
De woningmarktregio's zijn bedoeld om:
Gemeenten beter te laten samenwerken op het gebied van woningbouw en woonbeleid.
Woningcorporaties een duidelijk en afgebakend werkgebied te geven.
De woningtoewijzing in de sociale huursector regionaal te coördineren.
Ruimtelijke ordening, bereikbaarheid en economische ontwikkeling regionaal af te stemmen.
Huisvestingswet 2014 (artikelen 1.2; 3; 6.2; 14). Artikel 1.2 definieert een 'woningmarktregio' als een "gebied dat vanuit het oogpunt van het functioneren van de woningmarkt als een geheel kan worden beschouwd".
