Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij

Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij
Locatie
Land	Nederland
Hoofdvestiging	Den Haag
Status en tijdlijn
Actief vanaf	1899
Actief tot	1 januari 1923
Vervanging/fusie	Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (1 januari 1923)
Bedrijfsstructuur
Aandeelhouder(s)	HSM
Rechtsvorm	naamloze vennootschap
Beheer
Vloot	mBC 6
Trajecten	Hofpleinlijn
Het oorspronkelijke materieel van de Hofpleinlijn: ZHESM-motorrijtuig mBC 6 (bouwjaar 1908) in het Spoorwegmuseum (2022)
Portaal    Openbaar vervoer

De Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (ZHESM) was een Nederlandse spoorwegmaatschappij. Zoals de naam doet vermoeden was het bedrijf actief in de provincie Zuid-Holland, meer bepaald in de regio rond Den Haag en Rotterdam. De maatschappij was in 1908 de eerste in Nederland die een elektrische spoorweg opende.

Geschiedenis

De ZHESM werd in 1899 te Den Haag opgericht, met de HSM als hoofdaandeelhouder. Deze legde de volgende lijnen aan (beide werden later samengevoegd tot de doorgaande Hofpleinlijn):

• Den Haag Hollands Spoor – Scheveningen, geopend op 1 mei 1907 (stoomtractie);
• Den Haag Loolaan – Rotterdam Hofplein, opening op 1 oktober 1908.

Op de dag van de opening van het trajectdeel naar Rotterdam Hofplein werd elektrische tractie (10.000 V eenfase wisselstroom) ingevoerd; de elektrische centrale bevond zich te Leidschendam. Op dezelfde datum werd de exploitatie voortgezet door de HSM. Er werd vanaf 1908 ook speciaal voor deze dienst ontwikkeld ZHESM-materieel ingezet.

Ingaande 1 januari 1923 ging de ZHESM volledig op in de HSM. In 1938 ging de HSM op haar beurt weer op in de (huidige) Nederlandse Spoorwegen.

Literatuur

• Carel van Gestel: Atlas van het eerste elektrische spoor – De Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij en de spoorlijn Rotterdam Hofplein – Den Haag HS – Scheveningen Kurhaus. W Books, Zwolle, ISBN 978 946 258 686 4 (2025)
• Carel van Gestel, Bert van Reems, Lex Tempelman: Elektrische treinen in Nederland deel 1. De Alk, Alkmaar, ISBN 90 6013 989 5 (1992)
• J.F. Smit: ZHESM Rotterdam Hofplein – Den Haag – Scheveningen Kurhaus. Hoe het spoor elektrisch werd. Phoenix & Den Oudsten, Rotterdam, ISBN 90 71082 09 1 (1989)

Zie ook

• ZHESM-materieel
• Hofpleinlijn

Zie de categorie ZHESM van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.