Abessivus

Abessivus (caritivus, caritativus, privativus) – przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający brak danego desygnatu. Pojawia się w większości w liczbie pojedynczej. Występuje m.in. w języku mongolskim oraz w językach ugrofińskich. W fińskim należy do przypadków ginących – coraz częściej zastępują go konstrukcje omowne.

Język fiński

Budowa i użycie

Końcówką abessywu w języku fińskim jest -tta lub -ttä. Wybór końcówki zależy od harmonii samogłosek. Ta sama końcówka obowiązuje w liczbie mnogiej. Przypadek podlega zjawisku wymiany stóp i w większości końcówka przypadka występuje, gdy rdzeń przyjmuje stopę słabą, np.:

raha (pieniądze) – rahatta (bez pieniędzy).

Konstrukcje omowne

Najczęściej używa się w miejsce abessywu konstrukcji przyimkowej ilman (bez) + rzeczownik w partytywie, np. Olen ilman rahaa (Jestem bez pieniędzy)
Sufiks -ton/-tön (przy uwzględnieniu harmonii samogłosek), np. rahaton (bez pieniędzy). Obie konstrukcje są w większości wypadków zamienne.

Język mongolski

W języku mongolskim końcówką abessywu jest -гүй, np. морь (koń) → морьгүй (bez konia).

Zobacz też

Lista przypadków

Przypisy

↑ Arja Hamari: The abessive case of the Uralic languages. [w:] BOOK OF ABSTRACTS: Case in and across languages. Helsinki (Finland), August 27-29, 2009 [on-line]. Peter M. Arkadiev. s. 35. [dostęp 2026-01-27]. (ang.).
Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).
1. ↑ S. 104.
2. ↑ S. 106, 109, 113–114.
1 2 Abessiivi. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].
↑ § 1615 Yleisesti kiellosta ja kieltoilmausten käytöstä. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08]. (fiń.).
↑ § 1262 Rahatta, vaivatta, ajattelematta. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].

[1] Arja Hamari: The abessive case of the Uralic languages. [w:] BOOK OF ABSTRACTS: Case in and across languages. Helsinki (Finland), August 27-29, 2009 [on-line]. Peter M. Arkadiev. s. 35. [dostęp 2026-01-27]. (ang.).

[Janhunen2012-2] Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).
↑ S. 104.

↑ S. 106, 109, 113–114.

[3] S. 104.

[7] S. 106, 109, 113–114.

[ton-4] 1 2 Abessiivi. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].

[5] § 1615 Yleisesti kiellosta ja kieltoilmausten käytöstä. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08]. (fiń.).

[6] § 1262 Rahatta, vaivatta, ajattelematta. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].

[3] S. 104.

[7] S. 106, 109, 113–114.