Acanthocarpus

*Acanthocarpus*
	; Acanthocarpus canaliculatus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Rodzaj	Acanthocarpus
	Nazwa systematyczna
	Acanthocarpus J. G. C. Lehmann; Pl. Preiss. 2: 274 (1848)
	Typ nomenklatoryczny
	Acanthocarpus preissii Lehm.
	Homonimy
	Acanthocarpus Stimpson, 1870 (rodzaj krabów)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Acanthocarpus Lehm. – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Obejmuje siedem gatunków występujących endemicznie w zachodniej Australii. Rośliny te zasiedlają formacje stepowe z Triodia na glebach piaszczystych, piaszczysto-gliniastych i wapiennych, niskie wrzosowiska, formacje zaroślowe na nadbrzeżnych wydmach, na glebach piaskowcowych lub piaszczystych, a także brzegi cieków wodnych, rosną w zaroślach i lasach, na glebach piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych.

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów άκανθα (akantha – cierń, kolec) i καρπός (karpos – owoc.

Morfologia i biologia

Wieloletnie, kłączowe rośliny zielne o wysokości do 1 metra, tworzące kępy. Liście naprzemianległe, siedzące, równowąskie, tworzące u nasady pochwy liściowe zachodzące na siebie i okalające łodygę. Oś główna łodygi prosta, u starszych roślin z krótkimi, bocznymi odgałęzieniami lub rozwidlona. Kwiaty obupłciowe, małe, zebrane w zredukowaną wierzchotkę, wsparte przysadkami (u Acanthocarpus verticillatus w grono z 1–3 okółkami kwiatów). Kwiatostany wyrastające na końcach bocznych odgałęzień łodygi lub kątowo w jej górnym odcinku. Listki okwiatu krótko zrośnięte, niemal równej wielkości, trwałe, różowe lub białe z brązowymi lub fioletowymi żyłkami. Nitki pręcików osadzone na listkach okwiatu; pylniki podługowate, osadzone grzbietowo, skierowane do wewnątrz, pękające przez podłużne szczeliny. Zalążnia mała, jajowata, trójkomorowa z pojedynczym zalążkiem w każdej komorze. Szyjka słupka nitkowata, długości pręcików, zakończona drobnym, prostym znamieniem. Owocami są trójwrębne, kulistawe torebki, pokryte szorstkimi wyrostkami, brodawkowate, rzadko nagie, zawierające od 1 do 3 kulistawych do elipsoidalnych, złotobrązowych nasion.

Liczba chromosomów 2n wynosi 16 lub 32.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z plemienia Lomandreae podrodziny Lomandroideae w obrębie rodziny szparagowatych Asparagaceae.

Wykaz gatunków

Acanthocarpus canaliculatus A.S.George
Acanthocarpus humilis A.S.George
Acanthocarpus parviflorus A.S.George
Acanthocarpus preissii Lehm.
Acanthocarpus robustus A.S.George
Acanthocarpus rupestris A.S.George
Acanthocarpus verticillatus A.S.George

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-09-08] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).
↑ Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alexander S. George (red.): Flora of Australia. T. 46: Iridaceae to Dioscoreaceae. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1986, s. 92-98. ISBN 0-644-04356-3.
1 2 3 4 5 6 J.G. Conran: Acanthocarpusceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 361. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).
↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-09-08] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).

[tax-5] Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).

[fau-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alexander S. George (red.): Flora of Australia. T. 46: Iridaceae to Dioscoreaceae. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1986, s. 92-98. ISBN 0-644-04356-3.

[kub-7] 1 2 3 4 5 6 J.G. Conran: Acanthocarpusceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 361. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).

[grin-8] USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-10-18]. (ang.).