Adam Cisowski

Adam Cisowski – główny bohater powieści dla młodzieży Kornela Makuszyńskiego „Szatan z siódmej klasy” z 1937 roku.

Opis

W czasie trwania akcji powieści miał siedemnaście lat i był uczniem klasy siódmej warszawskiego gimnazjum dawnego typu (sprzed reformy Jędrzejewicza). Akcja obejmuje okres współczesny dacie powstania powieści (1937), a także okres wyprawy Napoleona na Rosję z 1812; według krytyków Adam należał więc do pokolenia roku 1920 — „pokolenia Kolumbów”.

Ojciec Adama był lekarzem, matka zajmowała się domem. Adam miał czworo znacznie młodszego rodzeństwa, dwie siostry i dwóch braci.

Autor opisał swego bohatera jako chłopca z wyglądu „nieforemnego” i „nieco pękatego”, lecz sprężystego i silnego, o śmiałym i przenikliwym spojrzeniu. Określił go jako „najbystrzejszego chłopca w całej szkole”, spostrzegawczego, umiejącego spokojnie i cierpliwie obserwować, myślącego zawsze rozważnie, o żywej i lotnej wyobraźni, spokojnego, pogodnego, koleżeńskiego, wesołego, uczynnego, współczującego, przodującego w nauce, pojętnego, o znakomitej pamięci. Wyposażył go więc w „znakomite cechy charakteru i umysłu”, dał mu „wszystko co najlepsze”. Adam miał być postacią wzorcową, nosicielem propagowanych przez autora idei dobroci, miłości i uśmiechu. Określany był jako „wcielony ideał wyobraźni chłopięcej z okresu uwielbiania sprytu i dzielności”, „bohater nie tylko sprytny (...), ale także szlachetny”.

W trakcie akcji powieści Adam występuje w roli młodego detektywa, rozwiązując kilka „spraw” (skradzionego wiecznego pióra, zaginionych stu złotych, i największą – ukrytego skarbu). Rozwiązując tę ostatnią zagadkę, staje się tzw. „bohaterem-poszukiwaczem” (według terminologii Władimira Proppa). Opuszcza rodzinny dom, by pomóc osobom w potrzebie, pokonuje przy tym przeciwności, przechodzi szereg prób-przygód, korzystając z własnych umiejętności i pomocy przyjaznych osób, i ostatecznie, wyjaśniając tajemnicę, odnosi zwycięstwo.

Postać Adama Cisowskiego w kulturze

W filmowych adaptacjach powieści Szatan z siódmej klasy postać Adama Cisowskiego była odgrywana przez następujących aktorów:

Przypisy

  1. ↑ Kornel Makuszyński, Szatan z siódmej klasy, Wydawnictwo „Śląsk”, 1990, s. 45, dalej jako Szatan...
  2. ↑ Szatan..., s. 30-31
  3. ↑ Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 12
  4. ↑ Stanisław Zieliński, Posłowie, w: Szatan z siódmej klasy, Nasza Księgarnia, 1974, s. 278, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 22
  5. ↑ Mieczysław Inglot, Demonizm rozbrojony czyli o „Szatanie z siódmej klasy” Kornela Makuszyńskiego, „Polonistyka”, 1983, nr 5, s. 340, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 22
  6. 1 2 Szatan..., s. 53
  7. ↑ Szatan..., s. 54
  8. ↑ Szatan..., s. 37
  9. ↑ Szatan..., s. 45
  10. ↑ Stanisław Zieliński, Posłowie, w: Szatan z siódmej klasy, Nasza Księgarnia, 1974, s. 278, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 22
  11. ↑ Stanisław Zieliński, Posłowie, w: Szatan z siódmej klasy, Nasza Księgarnia, 1974, s. 279, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 13
  12. 1 2 Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 15
  13. ↑ Zofia Klingerowa, Książki dla dzieci i młodzieży, „Rocznik Literacki”, 1937, s. 227, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 20
  14. ↑ Władimir Propp, Morfologia bajki, 1976, s. 101, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 15
  15. ↑ Szatan z VII klasy, filmpolski.pl
  16. ↑ Szatan z 7-ej klasy, filmpolski.pl
  17. ↑ Szatan z siódmej klasy (2006), filmpolski.pl