| Pełne imię i nazwisko |
Adam Ludwin Władysław Kazimierz Dzianott |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
23 października 1894 |
| Data i miejsce śmierci |
15 listopada 1981 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1947 |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Adam Dzianott h. Dzianott (ur. 23 października 1894 w Krościenku, zm. 15 listopada 1981 w Tarnowie) – polski żołnierz, oficer c. i k. armii, podpułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
W czasie I wojny światowej służył jako kadet, a następnie podporucznik w 20 pułku piechoty c.k. armii. Ranny w bitwie pod Gorlicami, powrócił do pułku jako dowódca kompanii. W lipcu 1916 dostał się do niewoli rosyjskiej. Zwolniony we wrześniu 1918, dołączył do 5 Dywizji Strzelców Polskich, w której służył m.in. jako dowódca kompanii w 2 pułku strzelców polskich. Po kapitulacji dywizji ponownie znalazł się w niewoli rosyjskiej, z której został zwolniony w styczniu 1921, po wejściu w życie zawieszenia broni między Polską a Rosją Bolszewicką.
W okresie międzywojennym pozostał oficerem zawodowym w Wojsku Polskim. Służył m.in. jako szef sztabu 9. Dywizji Piechoty oraz dowódca baterii, dywizjonu, a ostatecznie dowódca całego 9 pułku artylerii ciężkiej (od 1938). Wraz ze swoją jednostką wziął udział w obronie Warszawy podczas kampanii wrześniowej. Po kapitulacji miasta dostał się do niewoli, resztę II wojny światowej spędził w niemieckich obozach jenieckich. Po wyzwoleniu przez dwa lata służył w Polskich Siłach Zbrojnych, następnie powrócił do kraju. Do emerytury pracował w Polskiej Agencji Eksportu Drewna, a następnie w latach 1951–1963 w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Jaśle.
Syn Ludwina Aleksandra Józefa Tomasza (1864–1897) i Aleksandry Władysławy Walerii ze Śmiałowskich (1867–1961). Był młodszym bratem Eugenii po mężu Dzikiewicz (1891–1970) i Haliny Marii Franciszki po mężu Chwalibóg (1893–1954). Uczęszczał do gimnazjum nr 1 Nowym Sączu, w którym 12 czerwca 1914 zdał maturę. Tam też od lutego 1912 należał do Związku Strzeleckiego, gdzie w lutym następnego roku rozpoczął naukę w szkole podoficerskiej, którą ukończył we wrześniu 1914.
Po wybuchu I wojny światowej powołany został do armii austriackiej jako jednoroczny ochotnik. Od 4 września 1914 służył w 20 pułku piechoty, od kwietnia 1915 jako kadet-aspirant. Uczestniczył w ofensywie gorlickiej, podczas której w maju został ranny. Od października 1915 do kwietnia 1916 był słuchaczem Szkoły Oficerów Rezerwy w Przemyślu. Powrócił do 20 pułku piechoty w stopniu podporucznika, początkowo jako dowódca plutonu, a następnie kompanii. W lipcu 1916 dostał się do niewoli rosyjskiej i został osadzony w obozie jenieckim w Nowosybirsku.
We wrześniu 1918 został zwolniony i wcielony do 1 pułku strzelców polskich im. Tadeusza Kościuszki. Od września do listopada 1918 odbywał przeszkolenie w szkole oficerskiej wojska polskiego na Syberii, a następnie, od 22 lutego 1919 został przydzielony jako adiutant do II batalionu 2 pułku strzelców polskich. 20 czerwca 1919 objął dowództwo kompanii tej jednostki. Brał udział w walkach z siłami bolszewickimi przy ochronie Kolei Transsyberyjskiej. Po kapitulacji 5 Dywizji Strzelców Polskich ponownie dostał się do niewoli rosyjskiej, i przebywał w niej aż do stycznia 1921, gdy wrócił do Polski w ramach wymiany jeńców po zawarciu traktatu ryskiego. Za postawę wykazaną w czasie walk prowadzonych przez 2 pułk strzelców, 22 czerwca 1922 otrzymał order wojskowy „Virtuti Militari” V klasy.


3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1394. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 82 pułk piechoty. Następnie został kierowany na przeszkolenie do Szkoły Młodszych Oficerów Artylerii w Toruniu. 15 lutego 1923 został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów artylerii w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 346.1 lokatą z równoczesnym wcieleniem do 9 pułku artylerii ciężkiej w Siedlcach. W pułku objął dowództwo 8. baterii. W styczniu 1927 objął dowództwo I dywizjonu tegoż pułku, który był detaszowany w Brześciu. 27 kwietnia 1929 został przeniesiony do dowództwa 9 Grupy Artylerii w Brześciu na stanowisko oficera sztabu. 6 lipca 1929 otrzymał przeniesienie na dowódcę I dywizjonu 9 pac.
20 grudnia 1929, po ukończeniu kursu próbnego i odbyciu „przepisanego stażu liniowego”, został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu 1929/1931. Z dniem 1 września 1931, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do dowództwa 9 Dywizji Piechoty w Siedlcach na stanowisko szefa sztabu. 17 stycznia 1933 został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 16. lokatą w korpusie oficerów artylerii. 26 stycznia 1934 ogłoszono jego przeniesienie do 7 pułku artylerii lekkiej w Częstochowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W sierpniu 1934, po zakończeniu stażu, przez kolejne cztery lata wykładał na Wyższej Szkole Wojennej, początkowo taktykę artylerii, a następnie operacyjną służbę sztabów.
W opinii Edwarda Śmigłego-Rydza z 1934:
Inteligencja duża i ruchliwa, duże wyrobienie taktyczne – jako artylerzysta ma duży zmysł praktyczności i poczucie tego co jest wykonalne.
W maju 1938 ponownie przeniesiony został do 9 pułku artylerii ciężkiej – jednakże tym razem jako dowódca tej jednostki. Stanowisko to sprawował aż do września 1939.
5 września 1939, 9 pac zakończył mobilizację i został przetransportowany do Warszawy, gdzie postanowiono o pozostawieniu go na miejscu jako część obrony odcinka „Warszawa-Zachód”. 8 września powierzono mu dowództwo artylerii odcinka. Pułk walczył pod jego dowództwem, aż do kapitulacji Warszawy. 29 września, przed opuszczeniem miasta, został odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari.
Jako jeniec wojenny spędził kilka miesięcy w Oflagu IV B w Saksonii. Następnie przeniesiony został do Oflagu VII A w Murnau am Staffelsee, gdzie spędził resztę wojny. W kwietniu 1945 oflag wyzwoliły wojska amerykańskie. Dzianott uzyskał przydział do Polskich Sił Zbrojnych, i został zastępcą dowódcy bazy kwatermistrzowskiej 2 Korpusu. Po dwóch latach, w związku z rozwiązaniem Polskich Sił Zbrojnych, powrócił do Polski.
Nie wrócił już do służby wojskowej. W 1948 podjął pracę w Polskiej Agencji Eksportu Drewna w Tarnowie, jednakże już w 1950, na skutek interwencji Urzędu Bezpieczeństwa został z niej zwolniony. W latach 1951–1963 pracował jako starszy planista w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Jaśle. W 1954 na skutek działań służb bezpieczeństwa ponownie groziło mu zwolnienie z pracy, do czego jednak nie doszło po proteście pracowników.
Zmarł 15 listopada 1981 w Tarnowie. Pochowany został na cmentarzu komunalnym w Tarnowie-Krzyżu (sektor 2 D-1-1).
4 czerwca 1927 poślubił Marię z Zarembów (1895–1951), z którą miał syna Jana (ur. 1928).