Adam Smolana

Adam Władysław Smolana
Data i miejsce urodzenia

11 czerwca 1921
Lwów

Data i miejsce śmierci

5 stycznia 1987
Gdynia

Zawód, zajęcie

polski rzeźbiarz

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
Pomnik Ryby na Bulwarze Nadmorskim w Gdyni
Wierzyczanka, park miejski w Starogardzie Gdańskim

Adam Władysław Smolana (ur. 11 czerwca 1921 we Lwowie, zm. 5 stycznia 1987 w Gdynia) – polski rzeźbiarz, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie: Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku).

Życiorys

Urodził się w rodzinie Ksawerego, z zawodu fryzjera, pracownika statków pasażerskich firmy Gdynia America Line (GAL), i Marii z domu Iwanickiej. W 1937 roku ukończył Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego we Lwowie. W latach 1938–1942 studiował w Instytucie Sztuk Pięknych we Lwowie u prof. Mariana Wnuka i prof. Józefa Starzyńskiego. Dyplom uzyskał w 1950 roku w pracowni prof. Franciszka Strynkiewicza w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Pracownik naukowo-dydaktyczny od 1946 roku w tzw. Sopockiej Szkole Sztuk Plastycznych, później Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Od 1971 roku profesor nadzwyczajny i prorektor PWSSP; kierownik Pracowni Projektowania Architektoniczno-Rzeźbiarskiego, dziekan Wydziału Rzeźby.

W latach 1964–1965 stypendium zagraniczne, prof. rzeźby Wydziału Sztuk Pięknych na Uniwersytecie Damasceńskim.

Od 1945 roku należał do Związku Polskich Artystów Plastyków. Członek AIAP (Association International des Arts Plastiques), współzałożyciel Związku Artystów Rzeźbiarzy (ZAR) oraz Towarzystwa Przyjaciół Sopotu („Dworek Sierakowskich”). Od 1946 roku mieszkaniec Sopotu.

Tworzył głównie w drewnie, kamieniu i metalu; artysta twórczo zainspirowanym był sztuką i kulturą antyku: „Piękna Helena” (1964), „Ikar”, „Aegina” (1962). W dominującej części dzieła jego posiadają wiele elementów symbolizmu: „Westalka”, „Sebastian z Birkenau”. Znacznie rzadziej powstawały rzeźby o zdecydowanie naturalistycznym charakterze, jak „Pięknotyła” (1969), „Izabell” (1980). Lata 1960–1980, to okres w którym równolegle powstawały doskonałe rysunki przy wykorzystaniu rzadkiej techniki „tuszu lawowanego” o zróżnicowanej tematyce: erotyka, pejzaże górskie (Tatry) oraz Bliski Wschód (gł. Syria). Od 1946 roku kierował pracami rekonstrukcji rzeźb i płaskorzeźb podczas odbudowy miasta Gdańska, np.: „Złota Brama” oraz przedproża kamienic przy ul. Mariackiej. Był komisarzem polskiej wystawy w Paryżu „ Le Mur Vivant” w 1974 roku.

Od 1952 roku należał do PZPR. Od 1981 roku był członkiem egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku.

Od 25 lutego 1946 był mężem Anny z domu Rodyn (1918–2009), projektantki form przemysłowych, od 6 marca 1971 z Izabellą z domu Berwertz (ur. 1943), rzeźbiarką, absolwentką PWSSP w Gdańsku, m.in. autorką medalu z okazji 700-lecia Sopotu (1983), z którą miał syna Mateusza (ur. 1974) i córkę Dorotę (ur. 1977).

Zmarł w szpitalu Gdyni-Redłowie, pochowany na cmentarzu komunalnym w Sopocie (kwatera K-3-27).

Grób Adama Smolany na cmentarzu komunalnym w Sopocie

Ważniejsze pomniki i rzeźby plenerowe

Wybrane wystawy indywidualne i zbiorowe

Brał udział w licznych wystawach międzynarodowych m. in. Syria, Egipt, Kuwejt, Indie, Niemcy, Hiszpania, Włochy, Norwegia.

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia

Źródło:.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 SMOLANA ADAM – Encyklopedia Gdańska [online], gdansk.gedanopedia.pl [dostęp 2025-09-12].
  2. ↑ Adam Władysław Smolana [online], www.sejm-wielki.pl [dostęp 2025-12-02].
  3. ↑ Cmentarz komunalny w Sopocie [online], sopot.grobonet.com [dostęp 2025-12-02].
  4. ↑ Odznaczenia państwowe i odznaki honorowe przyznane w latach 1977–1983. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 338, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-24].
  5. ↑ Kronika wydarzeń kulturalnych. Różne. 1964 rok. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 2, s. 219, 1965. Gdynia: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-02].
  6. ↑ M.P. z 1951 r. Nr 402, poz. 33 (ISAP) „za zasługi położone przy organizacji II Światowego Kongresu Obrońców Pokoju”.
  7. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 1298, poz. 96 (ISAP) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury' l sztuki”.
  8. ↑ Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 371, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-12-02].
  9. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 1411, poz. 104 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 25 marca 1955 r. nr 0/431 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
  10. ↑ Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 888–889. ISBN 83-223-2073-6.
  11. 1 2 3 Adam Smolana [online], Zbrojownia Sztuki [dostęp 2025-09-12].
  12. ↑ Józefa Wnukowa. U źródeł szkoły talentów i charakterów. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 185, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-08].
  13. ↑ Władysław Jackiewicz. Plastycy Wybrzeża Gdańskiego - 4. Dorobek artystyczny środowiska. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 1, s. 94, 1964. Gdynia: Plastycy Wybrzeża Gdańskiego - 4. Dorobek artystyczny środowiska. [dostęp 2025-10-01].
  14. ↑ W siedzibie ZPAP. „Litery”. Rok V, Nr 2 (50), s. 30, luty 1966. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-09-12].
  15. ↑ Józefa Wnukowa. U źródeł szkoły talentów i charakterów. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 185, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-10].
  16. ↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 337, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-23].
  17. ↑ Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Plastyka. Fotografika. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 292, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-19].