Adam Staniszewski
| Data i miejsce urodzenia |
8 lipca 1889 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
wiosna 1940 |
| Zawód, zajęcie |
przemysłowiec |
| Odznaczenia | |
  | |
Adam Staniszewski (ur. 8 lipca 1889 w Krakowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski działacz niepodległościowy, taternik, przemysłowiec, porucznik kawalerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn Walentego (1859–1920), adwokata i Aldony z Żędzianowskich (1864–1920) urodzony 8 lipca 1889 w Krakowie. Był bratem Zofii i Karola (1904–1976), doktora praw.
W 1908 został członkiem Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego. Służył w Legii Cudzoziemskiej w Algierii i Indochinach.
W czasie I wojny światowej walczył w szeregach 2 pułku ułanów Legionów Polskich. Służył także w Szpitalu Koni Artylerii. W 1917 został wymieniony we wniosku Komendy Legionów Polskich o odznaczenie austriackim Krzyżem Wojskowym Karola. 15 lipca 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich został mianowany z dniem 1 czerwca 1919 podporucznikiem w kawalerii i przydzielony do 2 pułku ułanów. 21 sierpnia tego roku został przeniesiony do 3 pułku dragonów. Walczył na wojnie z bolszewikami w szeregach 18 pułku ułanów. 19 stycznia 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Z dniem 25 października 1921 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 1 pułku szwoleżerów. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 460. lokatą w korpusie oficerów rezerwy jazdy. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 6 pułku strzelców konnych w Żółkwi. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VI. Był wówczas w grupie oficerów „powyżej 40 roku życia”. Mieszkał we Lwowie, a później w Katowicach przy ul. Konopnickiej 3.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 – po agresji ZSRR na Polskę – dostał się do niewoli sowieckiej i osadzono go w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na tzw. liście Gajdideja (poz. 3258).
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Jego nazwisko nosi żleb w masywie Granatów, w polskich Tatrach Wysokich.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 16 marca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
- Krzyż Walecznych dwukrotnie (po raz drugi „za udział w b. Legionach Polskich”)
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Hapanowicz 2004 ↓, s. 147–149.
- 1 2 3 4 5 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 511.
- 1 2 3 Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-08-27].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-08-27].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-08-27].
- 1 2 3 Staniszewski Adam. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2024-08-27].
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 80 z 26 lipca 1919, poz. 2712.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 89 z 20 września 1919, poz. 3245.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 29 stycznia 1921, s. 140.
- ↑ Pierwsza lista 1921 ↓, s. 42.
- ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 273.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 703.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 626.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 665.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 591.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 120, 954.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 63, poz. 81 (ISAP).
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-08-27].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 16 września 1922, s. 703.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Pierwsza lista oficerów rezerwowych WP. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Piotr Hapanowicz: Staniszewski Walenty (1859–1920). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XLII. Polska Akademia Nauk, 2004.