Adam Urbanek

Adam Jan Urbanek
Data i miejsce urodzenia

15 kwietnia 1928
Krosno

Data i miejsce śmierci

3 czerwca 2014
Warszawa

Profesor nauk biologicznych
Specjalność: biologia ewolucyjna, paleontologia
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1956 – geologia
UW
promotor: Roman Kozłowski

Habilitacja

1960 – geologia
UW

Profesura

1970

Polska Akademia Nauk
Status

członek rzeczywisty

Funkcja Jednostka PAN

Wiceprezes (1987–1989)
Polska Akademia Nauk

Praca naukowa
Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Wydział

Geologii UW

Instytut

Paleobiologii PAN

Dyrektor
Instytut

Paleobiologii PAN

Okres spraw.

1989–1991

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Adama Urbanka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Adam Urbanek (ur. 15 kwietnia 1928 w Krośnie, zm. 3 czerwca 2014 w Warszawie) – polski biolog ewolucyjny, paleontolog, paleozoolog. Honorowy Przewodniczący Komitetu „Człowiek i Środowisko” Polskiej Akademii Nauk.

Pracował w Instytucie Paleobiologii PAN, był członkiem Komitetu Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej PAN.

Życiorys

Urodził się w Krośnie jako syn kierownika ubezpieczalni społecznej i pielęgniarki. W 1941 ukończył okupacyjną szkołę powszechną. Edukację wznowił po zakończeniu bitwy o Krosno jesienią 1944. W 1946 zdał małą maturę i został laborantem w Pracowni Mikropaleontologicznej Instytutu Naftowego w Krośnie. W 1948 po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w liceum ogólnokształcącym o profilu matematyczno-fizycznym podjął studia z biologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, które od 1949 kontynuował na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Trafił pod opiekę naukową Romana Kozłowskiego, badacza graptolitów. W 1951 został zastępcą asystenta w Zakładzie Paleozoologii, a w październiku 1952 obronił pracę magisterską poświęconą morfologii graptolitów. W 1955 podczas wizyty na Wszechzwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. Lenina w Moskwie miał podczas spotkania z agrobiologiem Trofimem Łysenką przewodzić krytyce jego tez.

W 1956 lub 1957 obronił na Wydziale Geologii UW doktorat, a w 1960 uzyskał tam habilitację. W 1957 przebywał na stażu naukowym na Uniwersytecie w Cambridge pod opieką Olivera Bulmana(inne języki), w 1971–1972 – w Smithsonian Institution w Waszyngtonie, w 1983 – w Uppsali, a w 1987 – w Muzeum Historii Naturalnej w Chicago (1987). Uczestnik polsko-mongolskich wypraw paleontologicznych (1963–1971) oraz polskich wypraw antarktycznych (1978–1986).

Członek korespondencyjny PAN od 1973, członek rzeczywisty – od 1983; członek Prezydium PAN w latach 1975–1989, 1993–1998, sekretarz Wydziału II – Nauk Biologicznych PAN w latach 1975–1986, wiceprezes PAN w latach 1987–1989. Profesor zwyczajny, dr nauk geologicznych, od 1994 członek zagraniczny Rosyjskiej Akademii Nauk.

Członek Rady Naukowej Muzeum i Instytutu Zoologii PAN, przewodniczący w latach 1990–2002. Był przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN oraz zastępcą przewodniczącego Rady Upowszechniania Nauki przy Prezydium PAN. W latach 1997–1999 był Stałym Przedstawicielem PAN przy Rosyjskiej Akademii Nauk, kierując Stacją Naukową PAN w Moskwie.

Członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Paleontologicznego(inne języki) (IPA), przewodniczący Grupy Badań nad Graptolitami w latach 1975-1978; członek Międzynarodowej Unii Nauk Biologicznych(inne języki) (IUBS), członek Komitetu Wykonawczego w latach 1988–1991. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Wydział IV Nauk Biologicznych.

Członek Rady Fundacji „Natura optima dux”, której nadrzędnym celem jest utworzenie Muzeum Historii Naturalnej w Warszawie.

Członek redakcji czasopisma „Paleontological Journal(inne języki)”.

Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B40-1-5).

Działalność społeczna

Współsygnatariusz listu otwartego naukowców polskich do Prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego w związku z obroną nauczania teorii ewolucji.

Członek Komitetu Honorowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów. Sygnatariusz Internetowej Listy Ateistów i Agnostyków.

W latach 1981–1982 był prezesem Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika.

Książki

Nagrody i wyróżnienia

Życie prywatne

Był ojcem językoznawczyni Doroty Urbanek.

Przypisy

  1. ↑ Dzik 2014 ↓, s. 187–188.
  2. 1 2 Kuźnicki 2014 ↓, s. 160.
  3. ↑ Dzik 2014 ↓, s. 188–189.
  4. ↑ Dzik 2014 ↓, s. 190, 193.
  5. ↑ Pięćdziesiąt lat Instytutu Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk [online], paleo.pan.pl [dostęp 2026-09-12].
  6. ↑ Dzik 2014 ↓, s. 189.
  7. ↑ Marek Pąkciński, Dorobek i (stracona) szansa – garść refleksji po likwidacji Stacji Naukowej PAN w Moskwie, „Napis”, 24, 2018, s. 414, 416, DOI: 10.18318/napis.2018.1.23.
  8. ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  9. ↑ Zmarł profesor Adam Urbanek [online], koalicjaateistyczna.org, 9 czerwca 2014 [dostęp 2026-09-12].
  10. ↑ Nagrody „PROBLEMÓW" w roku 1985 otrzymują:, „Problemy”, nr 11 (472), RSW „Prasa-Książka Ruch", listopad 1985, s. 2, ISSN 0032-9487.
  11. ↑ Adam Urbanek [online], wyborcza.pl, 7 czerwca 2014 [dostęp 2026-09-12].

Bibliografia

Linki zewnętrzne