Aden

Aden
‏عدن‎
Ilustracja
Aden
Państwo

 Jemen

Muhafaza

Aden

Zarządzający

Ahmed Hamid Lamlas↗

Populacja (2026)

 

• liczba ludności

1 194 160

Nr kierunkowy

02

Położenie na mapie Jemenu
Mapa konturowa Jemenu, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Aden”
Ziemia12°46′20″N 45°02′21″E/12,772222 45,039167

Aden (arab. عدن, Adan) – miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), ok. 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab.

Jest głównym ośrodkiem administracyjnym muhafazy Adenu.

Liczba ludności Adenu w 2026 roku szacowana była na 1 194 160 osób. W 2004 miasto liczyło 588 938 mieszkańców (drugie pod względem liczby ludności miasto Jemenu, po Sanie). W przeciągu 17 lat (od 1987 do 2004 roku) w Adenie odnotowano intensywny ponad 71% wzrost liczby mieszkańców.

Główny port morski (przystanek tankowania statków) i lotniczy kraju. Jeden z największych ośrodków handlowych Jemenu. Ośrodek naukowy (Uniwersytet w Adenie) i przemysłowy: rafineria ropy naftowej, szkutnictwo, odparowywanie wody morskiej w celu pozyskania soli morskiej.

Historia

Aden był wspominany w Księdze Ezechiela jako miejsce, które miało powiązania handlowe ze starożytnym miastem Tyr. Miasto stanowiło centrum handlowe pod kontrolą jemeńską, etiopską i arabską. W XVI wieku Turcy ustanowili się władcami Adenu.

Podbój Egiptu przez Napoleona Bonaparte sprawił, że miastem zainteresowała się Wielka Brytania jako strategiczną bazą w komunikacji z Indiami. Na początku XIX wieku Brytyjczycy założyli tu garnizon, a w 1802 podpisali traktakt z sułtanem (władcą portu). W latach 1839–1962 kolonia brytyjska. Po kilku latach walk, Aden stał się niepodległy 30 listopada 1967 jako część Ludowej Republiki Jemenu Południowego (od 1968 do 1990 stolica Jemenu Południowego).

W trakcie trwającej od 2015 roku wojny domowej Aden kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk. Na początku 2015 roku został ogłoszony „tymczasową stolicą” dla uznanego międzynarodowego rządu Jemenu po zajęciu(inne języki) Sany przez ruch Huti we wrześniu 2014 roku. W marcu 2015 roku wybuchła bitwa o Aden(inne języki) pomiędzy Huti a Radą Przywództwa Prezydenckiego(inne języki). Pomimo ucieczki prezydenta Abd Rabbuha Mansura Hadiego z Adenu, siły rządowe z powodzeniem odbiły miasto i wyparły Huti z okolicznych terenów. W styczniu 2018 roku kontrolę nad Adenem przejęła(inne języki) Południowa Rada Tymczasowa(inne języki).

W grudniu 2025 roku rozpoczęła się ofensywa(inne języki) wspieranej przez Zjednoczone Emiraty Arabskie Południowej Rady Tymczasowej, która objęła rozległe obszary w południowym i wschodnim Jemenie. W pierwszych dniach 2026 roku wspierana przez Arabię Saudyjską i międzynarodowo uznawana za legalny rząd Jemenu Rada Przywództwa Prezydenckiego rozpoczęła kontrofensywę, która przy wsparciu saudyjskich ataków lotniczych odzyskała znaczną część terytorium we wschodnim Jemenie. 7 stycznia 2026 roku siły rządowe wspierane przez Arabię Saudyjską zdobyły miasto. Nad budynkami państwowymi w mieście wywieszone zostały po raz pierwszy od wielu lat flagi Jemenu, w miejsce używanych przez separatystów flag Jemenu Południowego.

Współczesne miasto Aden składa się z trzech części: dzielnicy handlowej, dzielnicy biznesowej (Tawahi) oraz dzielnicy portowej.

Ludzie związani z Adenem

 Zobacz też kategorie: Ludzie związani z Adenem, Ludzie urodzeni w Adenie.

Współpraca

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Wg danych z 1987 Aden liczył 344 306 mieszkańców.

Przypisy

  1. ↑ Aden, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-05-02].
  2. ↑ Aden Population 2026. World Population Review. [dostęp 2026-03-31]. (ang.).
  3. ↑ Encyclopaedia Britannica Inc, Britannica Book of the Year 2009, Encyclopaedia Britannica, Inc., 1 marca 2009, s. 739, ISBN 978-1-59339-232-1 [dostęp 2025-06-11] (ang.).
  4. 1 2 Popularny Atlas Świata, Warszawa-Wrocław: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1995, s. 171.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Aden, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-07-04] (ang.).
  6. ↑ Yemen has new 'temporary capital'. Deutsche Welle, 2015-03-21. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  7. ↑ Fathi Bin-Lazrq, Kareem Fahim: Yemen’s Despair on Full Display in ‘Ruined’ City. „The New York Times”, 2015-04-10. [dostęp 2026-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-09-13)]. (ang.).
  8. ↑ Conflict in Yemen and the Red Sea. Global Conflict Tracker, 2026-02-26. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  9. ↑ Yemen crisis: Separatists seize government buildings in Aden. BBC News, 2018-01-28. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  10. ↑ Scores of Yemen's separatists killed in clashes with Saudi-backed forces, official says. France 24, 2026-01-04. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  11. ↑ Yemen's Aden calm after drones targeted above presidential palace, sources say. Reuters, 2026-01-06. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  12. ↑ Cara Anna: What to know about the latest tensions in Yemen and the parties involved. Associated Press, 2026-01-08. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  13. ↑ UAE-backed separatists withdraw from key Yemeni city after Saudi strikes. Middle East Eye, 2026-01-04. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  14. ↑ Saudi-backed forces move on Aden as Yemen secessionist leader vanishes. Al-Dżazira, 2026-01-07. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).
  15. ↑ Alex MacDonald: Yemen's southern separatists have disbanded, STC member in Saudi Arabia says. Middle East Eye, 2026-01-09. [dostęp 2026-03-22]. (ang.).