Adolf Sternschuss

Adolf Sternschuss
Ilustracja
Adolf Sternschuss w swoim gabinecie
sierżant piechoty sierżant piechoty
Data i miejsce urodzenia

15 czerwca 1873
Ditkowce

Data i miejsce śmierci

25 października 1915
pod Kukłami

Przebieg służby
Siły zbrojne

C. K. Armia

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

13 Pułk Piechoty,
1 Pułk Piechoty

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa †

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii 1898 (Austro-Węgry) Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych
Multimedia w Wikimedia Commons

Adolf Sternschuss 15 czerwca 1873 w Ditkowcach, zm. 25 października 1915 pod Kukłami) – polski prawnik, c. k. urzędnik skarbowy, kolekcjoner dzieł sztuki, żołnierz piechoty Legionów Polskich, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 15 czerwca 1873 w Ditkowcach. Był narodowości żydowskiej. Pochodził ze znanej rodziny, był synem lekarza Adolfa (1835-1913), właściciela Ditkowiec, oraz Róży z domu Goldhaber. Miał braci: Jana Salomona (ur. 1870) i Michała (ur. 1871, lekarz oficer) – noszących nazwisko Sternschuss-Staniewski, oraz siostrę Elżbietę (ur. 1880).

Uczył się w gimnazjum w Tarnopolu, a potem w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W 1895 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1896 uzyskał stopień doktora praw. Od tego roku w charakterze koncepisty był zatrudniony C. K. Prokuratorii Skarbu we Lwowie, skąd od około 1897 był przydzielony do Krakowa, od około 1899 w tamtejszej Ekspozyturze, gdzie od 1899 pracował w randze adiunkta, od 1907 w randze sekretarza. Następnie, od około 1909 do 1914 w charakterze radcy prokuratorii skarbu pracował w C. K. Prokuratorii Skarbu we Lwowie. Do końca życia był nadradcą skarbu.

Do C. K. Armii został powołany w 1890. Został mianowany porucznikiem w rezerwie piechoty 1 stycznia 1892. Był przydzielony do 13 pułku piechoty w Krakowie.

Był aktywny w życiu społecznym i artystycznym Lwowa. Działał w Stałych Drużynach Sokoła. Kolekcjonował pamiątki narodowe i dzieła sztuki. Uchodził za znawcę sztuki. Od 1904 r. współpracował z Zenonem Przesmyckim przy edycji dzieł Cypriana Kamila Norwida, których druk rozpoczęto w 1911 r. Zajmował się stroną typograficzną wydawnictwa, sprawami prawnymi i gromadzeniem materiałów (niektóre utwory Norwida znane są jedynie z kopii udostępnionych przez Sternschussa, ponadto dzięki jego zabiegom Marian Sokołowski przekazał wydawcom swoją korespondencję z Norwidem). Był też współwłaścicielem Swoszowic.

Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii austriackiej. Posiadał w niej stopień nadporucznika. Po tym jak zawnioskował o przeniesienie do Legionów Polskich 19 października 1914 został skierowany do Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego w Piotrkowie. Od czerwca 1915 służył w polu i był żołnierzem 3 kompanii III batalionu 1 pułku piechoty w składzie I Brygady. Po tym jak podjął decyzję o rezygnacji ze stopnia oficerskiego służył w stopniu szeregowca. W bitwie pod Jastkowem na przełomie lipca i sierpnia 1915 odniósł kontuzję i przebywał na leczeniu w Krakowie. Po rekonwalescencji, aczkolwiek nie wyleczony, powrócił do służby i otrzymał awans na sierżanta. W szeregach III batalionu brał udział w walkach na Polesiu, pod Kostiuchnówką, Wólką Hałuzińską, Haluziem, Maniewiczami, Jabłonką. 25 października 1915 poległ trafiony przy okopach w bitwie pod Kukłami nad Styrem na Wołyniu. Został pochowany nieopodal stacji kolejowej w Maniewiczach.

W zapisie testamentowym rozporządził, aby jego zbiory dzieł malarskich i sztuki (M. Gierymskiego, J. Matejki, A. Kotsisa, C.K. Norwida, J. Kossaka, M. Gottlieba) przekazać do Muzeum Narodowego w Krakowie. Pośmiertnie został awansowany na stopień porucznika piechoty. W 1918 powstał poświęcony mu medal autorstwa Antoniego Procajłowicza.

Publikacje

Ordery i odznaczenia

austro-węgierskie

Uwagi

  1. ↑ W ewidencji wojskowych C. K. Armii był określany w języku niemieckim jako „Adolph Sternschuss”.
  2. ↑ W Monitorze Polskim wymieniony jako „Adolf Szternszus”.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Adolf Sternschuss. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2022-05-19].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Rafał Róg: Adolf Sternschuss. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2022-05-19].
  3. 1 2 M.P. z 1933 r. Nr 131, poz. 172 (ISAP).
  4. 1 2 3 4 Bohaterska śmierć. „Nowości Illustrowane”. Nr 48, s. 7-9, 27 listopada 1915.
  5. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1897. Lwów: 1897, s. 162.
  6. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898. Lwów: 1898, s. 188.
  7. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów: 1899, s. 227.
  8. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1900. Lwów: 1900, s. 227.
  9. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 227.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 244.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów: 1903, s. 242.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1904. Lwów: 1904, s. 242.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1905. Lwów: 1905, s. 242.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1906. Lwów: 1906, s. 266.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów: 1907, s. 266.
  10. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1908. Lwów: 1908, s. 266.
  11. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1909. Lwów: 1909, s. 292.
  12. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1910. Lwów: 1910, s. 286.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: 1911, s. 294.
  13. 1 2 Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1912. Lwów: 1912, s. 305.
  14. ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1913. Lwów: 1913, s. 307.
    •Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 309.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Z własnej woli. † Adolf Sternschuss. „Kurjer Lwowski”. Nr 410, s. 1-2, 7 listopada 1915.
  16. ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1892. Wiedeń: 1892, s. 299.
  17. ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1892. Wiedeń: 1892, s. 335.
  18. 1 2 3 Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1900. Wiedeń: 1899, s. 431.
  19. ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1901. Wiedeń: 1900, s. 421.
  20. 1 2 3 4 5 6 Adolf Sternschuss. „Kurjer Lwowski”. Nr 406, s. 3, 5 listopada 1915.
  21. ↑ Marek Gałęzowski, Sternschuss Adolf [w:] Na wzór Berka Joselewicza. Sylwetki żołnierzy i oficerów pochodzenia żydowskiego w Legionach Polskich, z przedmową Richarda Pipesa, Warszawa 2010, wyd. IPN, s. 602.
  22. 1 2 Kolekcja ↓, s. 2.
  23. ↑ Marek Gałęzowski, Sternschuss Adolf [w:] Na wzór Berka Joselewicza..., s. 602.
  24. ↑ Marek Gałęzowski, Sternschuss Adolf [w:] Na wzór Berka Joselewicza..., s. 602-603.
  25. ↑ Dom Jana Matejki z 6 rycinami. sbc.org.pl. [dostęp 2022-05-19].
  26. ↑ Godła domów krakowskich. sbc.org.pl. [dostęp 2022-05-19].
  27. ↑ Ex libris A. Sternschuss. mbc.cyfrowemazowsze.pl. [dostęp 2022-05-19].
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923 roku, s. 8.
  29. ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
  30. ↑ Lista odznaczonych ofic. i żołnierzy b. 1. p. p. Leg. Pol., „Żołnierz Polski” (25 (304)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 22 czerwca 1922, s. 15 [dostęp 2025-11-19], Cytat: st. szer. L. P. dr. ś. p. Sternschuss Adolf.

Bibliografia