Aeshna

	Aeshna
	Fabricius, 1775
	; Samica żagnicy jesiennej (Aeshna mixta)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	owady uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	ważki różnoskrzydłe
Nadrodzina	Aeshnoidea
Rodzina	żagnicowate
Rodzaj	Aeshna
	Typ nomenklatoryczny
	Libellula grandis Linnaeus, 1758
Synonimy
	Aeschna Fabricius, 1775;
	Aeschna Fabricius, 1775;
Gatunki
	31 gatunków – zobacz opis w tekście
	31 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Aeshna – rodzaj stosunkowo dużych ważek z rodziny żagnicowatych (Aeshnidae). Gatunki z tego rodzaju określane są w języku polskim zwyczajową nazwą żagnica lub żagiew.

Rodzaj został opisany przez Fabriciusa w 1775 jako pierwszy rodzaj rodziny Aeshnidae. Początkowo obejmował 4 gatunki. Przez długi czas w literaturze stosowano nieprawidłową pisownię nazwy naukowej Aeschna. Gatunek typowy został poprawnie określony dopiero w 1934. Jest nim Aeshna grandis.

Opisano ponad 100 gatunków występujących w obydwu Amerykach, Eurazji i Afryce. Większość z nich przeniesiono do innych rodzajów. Analiza filogenetyczna i biogeograficzna wskazuje, że tylko gatunki holarktyczne powinny być klasyfikowane w tym rodzaju. Pozostałe, nie licząc wcześniej wydzielonych, zaliczane są do Rhionaeschna.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Aeshna affinis Vander Linden, 1820
Aeshna annulata Fabricius, 1798 – gatunek wątpliwy
Aeshna athalia Needham, 1930
Aeshna caerulea (Ström, 1783)
Aeshna canadensis Walker, 1908
Aeshna clepsydra Say, 1840
Aeshna constricta Say, 1840
Aeshna crenata Hagen, 1856
Aeshna cyanea (Müller, 1764)
Aeshna eremita Scudder, 1866
Aeshna frontalis Navás, 1936
Aeshna grandis (Linnaeus, 1758)
Aeshna interrupta Walker, 1908
Aeshna juncea (Linnaeus, 1758)
Aeshna mixta Latreille, 1805
Aeshna palmata Hagen, 1856
Aeshna persephone Donnelly, 1961
Aeshna petalura Martin, 1908
Aeshna septentrionalis Burmeister, 1839
Aeshna serrata Hagen, 1856
Aeshna shennong Zhang & Cai, 2014
Aeshna sitchensis Hagen, 1861
Aeshna soneharai Asahina, 1988
Aeshna subarctica Walker, 1908
Aeshna tuberculifera Walker, 1908
Aeshna umbrosa Walker, 1908
Aeshna vercanica Schneider, Schneider, Schneider, Verstraete & Dumont, 2015
Aeshna verticalis Hagen, 1861
Aeshna viridis Eversmann, 1836
Aeshna walkeri Kennedy, 1917
Aeshna williamsoniana Calvert, 1905

Gatunki występujące w Polsce

W Polsce występuje 8 gatunków zaliczanych do tego rodzaju, z czego 3 są pod ochroną.

Aeshna affinis – żagnica południowa
Aeshna caerulea – żagnica północna (pod ochroną ścisłą)
Aeshna cyanea – żagnica sina
Aeshna grandis – żagnica wielka
Aeshna juncea – żagnica torfowa
Aeshna mixta – żagnica jesienna
Aeshna subarctica – żagnica torfowcowa (pod ochroną częściową)
Aeshna viridis – żagnica zielona (pod ochroną ścisłą)

Zaliczana dawniej do tego rodzaju Aeshna isoceles (żagnica ruda) została w 2023 roku przeniesiona do własnego, monotypowego rodzaju i nosi nazwę Isoaeschna isoceles.

Zobacz też

ważki Polski

Przypisy

1 2 Aeshna, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-08-14] (ang.).
↑ Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix – Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239.
1 2 Natalia von Ellenrieder. A synopsis of the Neotropical species of 'Aeshna' Fabricius: the genus Rhionaeschna Förster (Odonata: Aeshnidae). „Tijdschrift voor Entomologie”. 146 (1), s. 67–207, 2003. (ang.).
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).
↑ D. Paulson, M. Schorr & C. Deliry, World Odonata List, 4 grudnia 2022 [zarchiwizowane 2022-12-06] (ang.).

[itis-1] 1 2 Aeshna, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[wol-2] 1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-08-14] (ang.).

[Klucz-3] Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix – Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239.

[Ellenrieder-4] 1 2 Natalia von Ellenrieder. A synopsis of the Neotropical species of 'Aeshna' Fabricius: the genus Rhionaeschna Förster (Odonata: Aeshnidae). „Tijdschrift voor Entomologie”. 146 (1), s. 67–207, 2003. (ang.).

[MS-5] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

[wol2022-6] D. Paulson, M. Schorr & C. Deliry, World Odonata List, 4 grudnia 2022 [zarchiwizowane 2022-12-06] (ang.).