Afrojerzyk mysi

Afrojerzyk mysi
	Schoutedenapus myoptilus
	(Salvadori, 1888)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	krótkonogie
Rodzina	jerzykowate
Podrodzina	jerzyki
Plemię	Apodini
Rodzaj	Schoutedenapus; de Roo, 1968
Gatunek	afrojerzyk mysi
Synonimy
	Cypselus myoptilus Salvadori, 1888; Apus schoutedeni Prigogine, 1960; Schoutedenapus myioptilus Salvadori, 1888;
	Cypselus myoptilus Salvadori, 1888; Apus schoutedeni Prigogine, 1960; Schoutedenapus myioptilus Salvadori, 1888;
Podgatunki
	S. m. poensis (Alexander, 1903); S. m. chapini (Prigogine, 1957); S. m. myoptilus (Salvadori, 1888);
	S. m. poensis (Alexander, 1903); S. m. chapini (Prigogine, 1957); S. m. myoptilus (Salvadori, 1888);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Afrojerzyk mysi (Schoutedenapus myoptilus) – gatunek małego ptaka z podrodziny jerzyków (Apodinae) w rodzinie jerzykowatych (Apodidae), zamieszkujący Afrykę Subsaharyjską. Nie jest zagrożony.

Zasięg występowania

Afrojerzyk mysi występuje w zależności od podgatunku:

S. myoptilus poensis (Alexander, 1903) – Bioko (Zatoka Gwinejska) i Kamerun.
S. myoptilus chapini (Prigogine, 1957) – wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Rwanda i południowo-zachodnia Uganda.
S. myoptilus myoptilus (Salvadori, 1888) – rozproszone populacje od Kenii na południe do Zimbabwe; obserwacje także w Etiopii, Sudanie Południowym, Angoli i Południowej Afryce.

Systematyka

Gatunek po raz pierwszy opisał w 1888 roku włoski ornitolog Tommaso Salvadori, nadając mu nazwę Cypselus myoptilus. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Salvadori wskazał Let Marefię w Szeua w Etiopii. Holotypem była młodociana samica odłowiona 10 października 1886 roku. Jedyny przedstawiciel rodzaju Schoutedenapus opisanego w 1968 roku przez belgijskiego ornitologa Antoona Emerica Marcela De Roo. Wyróżniono trzy podgatunki.

Wyróżniany przez niektóre ujęcia systematyczne S. schoutedeni (Prigogine, 1960) (afrojerzyk kongijski) według badań Fishpoola z 2019 roku, jest prawdopodobnie ciemno upierzonym młodym ptakiem należącym do podgatunku chapini; również traktowanie S. schoutedeni jako podgatunku S. myoptilus jest wysoce nieprawdopodobne.

Etymologia

Schoutedenapus: dr Henri Eugène Alphonse Hubert Schouteden (1881–1972), belgijski zoolog, badacz Konga; rodzaj Apus Scopoli, 1777 (jerzyk).
myoptilus: gr. μυς mus, μυος muos „mysz” (tj. szary jak mysz); πτιλον ptilon „upierzenie”.
poensis: wyspa Fernando Póo lub Fernando Pó, Zatoka Gwinejska (obecnie Bioko, Gwinea Równikowa). Wyspa została zaobserwowana przez portugalskiego nawigatora Fernão do Pó w 1470 roku.
chapini: dr James Paul Chapin (1889–1964), amerykański ornitolog, artysta, kolekcjoner z Konga Belgijskiego, kustosz Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej.

Morfologia

Długość ciała 16–17 cm; masa ciała samców 28–29,5 g, samic 22–30 g. Obie płcie są do siebie podobne.

Status zagrożenia

IUCN uznaje afrojerzyka mysiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale w obrębie swego zasięgu występowania ptak ten rozmieszczony jest bardzo nierównomiernie. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny.

Przypisy

↑ Schoutedenapus myoptilus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 A.E.M. de Roo. Taxonomie notes on swifts, with description of a new genus (Aves: Apodidae). „Revue de Zoologie et de Botanique Africaines”. 77, s. 413, 1968. (ang.).
↑ D.D. Lepage D.D., Scarce Swift Schoutedenapus myoptilus, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-09-24] (ang.).
1 2 BirdLife International, Schoutedenapus myoptilus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019, wersja 2026-1 [dostęp 2026-09-24] (ang.).
1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Apodini Olphe-Galliard, 1887 (wersja: 2024-10-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-01-15].
1 2 3 4 G.M.G.M. Kirwan G.M.G.M., P.P. Chantler P.P., Scarce Swift (Schoutedenapus myoptilus), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. G.M. Kirwan), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021, DOI: 10.2173/bow.scaswi1.01.1 [dostęp 2026-09-24] (ang.).
1 2 3 T. Salvadori. Catalogo di una collezione di uccelli dello scioa fatta dal dott. Vincenzo Kagazzi negli anni 1884, 1885, 1886. „Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova”. Serie 2.^a. 26, s. 228–229, 1888. (wł.).
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-09-24] (ang.).
↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ L.D.C. Fishpool. A reappraisal of Schouteden’s Swift Schoutedenapus schoutedeni. „ABC Bulletin”. 26 (1), s. 38–57, 2019. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Schoutedenapus [dostęp 2026-09-24] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, myoptilus [dostęp 2026-09-24] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, poensis [dostęp 2026-09-24] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, chapini [dostęp 2026-09-24] .

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Schoutedenapus myoptilus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Roo-2] 1 2 A.E.M. de Roo. Taxonomie notes on swifts, with description of a new genus (Aves: Apodidae). „Revue de Zoologie et de Botanique Africaines”. 77, s. 413, 1968. (ang.).

[avibase-3] D.D. Lepage D.D., Scarce Swift Schoutedenapus myoptilus, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-09-24] (ang.).

[iucn-4] 1 2 BirdLife International, Schoutedenapus myoptilus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019, wersja 2026-1 [dostęp 2026-09-24] (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-5] 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Apodini Olphe-Galliard, 1887 (wersja: 2024-10-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-01-15].

[botw-6] 1 2 3 4 G.M.G.M. Kirwan G.M.G.M., P.P. Chantler P.P., Scarce Swift (Schoutedenapus myoptilus), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. G.M. Kirwan), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021, DOI: 10.2173/bow.scaswi1.01.1 [dostęp 2026-09-24] (ang.).

[Salvadori-7] 1 2 3 T. Salvadori. Catalogo di una collezione di uccelli dello scioa fatta dal dott. Vincenzo Kagazzi negli anni 1884, 1885, 1886. „Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova”. Serie 2.^a. 26, s. 228–229, 1888. (wł.).

[ioc-8] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-09-24] (ang.).

[avilist-9] AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[Fishpool-10] L.D.C. Fishpool. A reappraisal of Schouteden’s Swift Schoutedenapus schoutedeni. „ABC Bulletin”. 26 (1), s. 38–57, 2019. (ang.).

[11] The Key to Scientific Names ↓, Schoutedenapus [dostęp 2026-09-24] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, myoptilus [dostęp 2026-09-24] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, poensis [dostęp 2026-09-24] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, chapini [dostęp 2026-09-24] .