Agave potatorum

*Agave potatorum*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	agawowate
Rodzaj	agawa
Gatunek	Agave potatorum
	Nazwa systematyczna
	Agave potatorum Zucc.; Flora 15(2 Beibl.): 96 1832
Synonimy
	Agave amoena Lem. ex Jacobi; Agave auricantha Baker; Agave elegans Salm-Dyck; Agave latifolia Karw. ex Salm-Dyck; Agave potatorum var. verschaffeltii (Lem. ex Jacobi) A.Berger; Agave pulchra Salm-Dyck; Agave quadrata Lem.; Agave saundersii Hook.f.; Agave schnittspahnii Jacobi; Agave scolymus Karw. ex Salm-Dyck; Agave scolymus var. polymorpha A.Terracc.; Agave verschaffeltii Lem.; Agave verschaffeltii Lem. ex Jacobi;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie
	Multimedia w Wikimedia Commons

Agave potatorum Zucc. – gatunek rośliny z rodziny agawowatych (Agavaceae). Pochodzi z Meksyku. Występuje tam od południowego stanu Pueblo do środkowego Oaxaca i Chiapas.

Morfologia

Pokrój: Należy do mniejszych agaw. Cechuje się dużą zmiennością w zakresie wielkości. Tworzy mięsistą, symetryczną różyczkę liściową osiągającą średnicę 10–90 cm.
Liście: W jednej różyczce jest ich 30–80. Charakteryzują się dużą zmiennością kształtu, wielkości i barwy. Są mięsiste, ale dość sztywne, przy podstawie pogrubione i zwężone. Kształt jajowaty, podłużny lub krótko lancetowaty. Zazwyczaj mają szerokość 9–18 cm, długość 20–40 cm i barwę od niebieskoczarnej jasno srebrnoszarej. Są lekko wygięte do tyłu, a ich końce często zakończone są charakterystycznym, skręconym lub lekko falistym, czerwonawym lub ciemnobrązowym kolcem o długości do 2,5 cm. Rzadko rozmieszczone kolce występują także na brzegu liści w odległości od 0,5 do 2,5 cm. Są podobne, jak kolec na szczycie liścia, ale mniejsze i wyrastają na zębatych wyrostkach. Na liściach występują także pączki.
Kwiaty: Na szczycie łodygi osiągającej wysokość 3–6 m zebrane w wiechę lub grono. Kwiaty o barwie od jasnozielonej do czerwonej, otoczone czerwonymi przysadkami.

Liście
Rozeta liściowa
W uprawie doniczkowej
Rozeta liściowa
Kwitnąca agawa
Kwiaty
Owoce

Biologia i ekologia

W warunkach naturalnych rośnie na półpustyniach, na wysokości 1200–2250 m n.p.m.. Jest hapaksantem – zakwita tylko raz w życiu. Po wielu latach rozwoju szczątkowa łodyga w różyczce liściowej rośnie wówczas osiągając znaczną wysokość. Na jej szczycie powstają kwiaty. Po przekwitnięciu i wytworzeniu nasion roślina obumiera. W warunkach naturalnych zazwyczaj kwitnie jesienią, ze szczytem kwitnienia od września do grudnia. Zakwita zwykle po 10 latach.

Zastosowanie

Jest używana do produkcji alkoholowego napoju o nazwie mezcal. Jej gatunkowa nazwa potatorum oznacza dla pijących.
Jest uprawiana jako roślina ozdobna. Znosi tylko niewielkie przymrozki (strefy mrozoodporności 9–12), z tego względu w Polsce może być uprawiana tylko jako roślina pokojowa lub w ogrzewanych szklarniach.

Uprawa

Jest gatunkiem stosunkowo łatwym w uprawie. Dobrze rośnie w pojemnikach i doniczkach. Nadaje się na stanowiska słoneczne lub nieco tylko zacienione. Potrzebuje bardzo dobrze przepuszczalnej gleby. Najlepszym podłożem jest próchniczna lub gliniasta gleba z dużym dodatkiem żwiru lub gruboziarnistego piasku. Nie toleruje dużej wilgoci w podłożu, dobrze natomiast znosi suszę i wietrzną pogodę. Zimą przechodzi okres spoczynku. Najlepiej wówczas przenieść ją do chłodnego pomieszczenia (najlepiej o temperaturze 6-12 st. C). Wiosną dobrze jest wynieść ją na pole, należy jednak stopniowo przyzwyczajać ją do silniejszego światła. Nawozi się tylko dwa razy w roku – najlepiej w kwietniu i lipcu. Stosuje się nawóz z dużą ilością potasu. Latem rośnie dość szybko, jeśli ma wystarczającą ilość wody, ale należy pozwolić ziemi przeschnąć przed ponownym podlaniem. Zimą należy podlewać tylko tyle, aby liście nie kurczyły się.

Rozmnaża się przez nasiona lub odrosty pojawiające się przy podstawie różyczki.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-02] (ang.).
↑ The Plant List. [dostęp 2019-11-25]. (ang.).
↑ World Flora Online. [dostęp 2019-11-25]. (ang.).
↑ Agave potatorum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Agave potatorum. [dostęp 2019-11-25]. (ang.).
1 2 3 4 5 GeoffreyG. Burnie GeoffreyG., GordonG. Cheers GordonG., SueS. Forrester SueS., DeniseD. Greig DeniseD., Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
↑ Stuart Walton, Brian Glover, The Ultimate Encyclopedia of Wine, House Beer, Spirits and Liqueurs, wyd. Hermes, 1998, ISBN 978-1840380859

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-02] (ang.).

[tpl-3] The Plant List. [dostęp 2019-11-25]. (ang.).

[flora-4] World Flora Online. [dostęp 2019-11-25]. (ang.).

[iucn-5] Agave potatorum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[agave-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Agave potatorum. [dostęp 2019-11-25]. (ang.).

[az-7] 1 2 3 4 5 GeoffreyG. Burnie GeoffreyG., GordonG. Cheers GordonG., SueS. Forrester SueS., DeniseD. Greig DeniseD., Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .

[alco-8] Stuart Walton, Brian Glover, The Ultimate Encyclopedia of Wine, House Beer, Spirits and Liqueurs, wyd. Hermes, 1998, ISBN 978-1840380859