Ageuzja

Ageuzja, od gr. αγεύσις (ageusis — przedrostek a- – brak/zaprzeczenie + geusis – smak/wrażenia smakowe) – objaw chorobowy polegający na utracie odczuwania smaku, zdarzający się jednak rzadziej niż dysgeuzja polegająca na zniekształceniu lub obniżeniu jakościowym i ilościowym doznań smakowych.

W dysgeuzji można wyróżnić m.in.:

• parageuzję (heterogeuzję) – subiektywne błędne odczucie wrażeń smakowych. Jej formą jest kakogeuzja – subiektywne nieprzyjemne odczucie doznań smakowych, lub fantogeuzja – halucynacje smakowe przy braku doznań smakowych (w chorobach psychicznych)
• hipogeuzję – obniżenie wrażliwości i zdolności rozpoznawania smaków
• hiposmię – obniżenie wrażliwości i zdolności rozpoznawania zapachów

Występowanie zaburzeń smaku i węchu

Zaburzenia odczucia smaku najczęściej związane są z zażywaniem leków, paleniem papierosów, nadużywaniem alkoholu, niewystarczającą higieną jamy ustnej.

1. w wyniku stosowania niektórych leków w leczeniu chorób
   • układu sercowo-naczyniowego, kolagenozach, schorzeniach endokrynologicznych, chorobach psychicznych, nowotworach
2. w wyniku stosowania używek
   • palenie tytoniu – zmniejsza wrażliwość na smak słony (z wyjątkiem osób młodych i kobiet)
   • alkoholizm – obniżenie zmysłu smaku i węchu
3. w stanach fizjologicznych
   • ciąża – zmiany hormonalne wpływają na postrzeganie smaków
4. wiek
   • z wiekiem wrażliwość na smaki ulega obniżeniu
5. w jednostkach i zespołach chorobowych
   • sjalopenia wywołana m.in. działaniem leków
   • stomatodynia
   • chorobach psychicznych m.in. schizofrenii, parafrenii, zespołach parafrenicznych
   • zaburzenia metabolizmu lub niewłaściwe proporcje niektórych mikroelementów (miedź, nikiel, kobalt, cynk) i witamin (witamina A, witamina C)
   • choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
   • cukrzyca upośledzenie smaków głównie słodkiego
   • zaburzenia endokrynologiczne: niewydolność kory nadnerczy – zaburzenia węchu, hipergeuzja w stosunku do soli kuchennej; choroba Cushinga i niedoczynność tarczycy – hiposmia i hipogeuzja; akromegalia – wzrost wrażliwości na smak gorzki i słony; zespół Kallmanna
   • niewydolność nerek – upośledzenie czucia smaków; pacjenci leczeni hemodializą – podwyższenie wrażliwości na zapachy i smaki
   • infekcje wirusowe, bakteryjne – pogrypowe jakościowe zaburzenie smaku, borelioza w fazie przewlekłej
   • schorzenia laryngologiczne – osłabienie powonienia i zmysłu smaku
   • stwardnienie rozsiane – podwyższenie progu smakowego
   • zaburzenia neurologiczne: choroby zapalne mózgu, udar mózgu, choroba Alzheimera

Dysgeuzja lub hipogeuzja może doprowadzać do zwiększonego spożycia żywności, a nawet nadużywania wzmacniaczy smaku, takich jak sacharoza czy sól kuchenna, co może doprowadzać do rozwoju lub pogorszenia kontroli cukrzycy lub w przypadku soli, nadciśnienia tętniczego.

Z drugiej strony, spożywanie pokarmów bez odczuwania smaku w ageuzji prowadzi zwykle do ograniczenia ich spożycia i może doprowadzić do postępującego wychudzenia.

Zobacz też

• zaburzenia smaku

Przypisy