Opiętek wawrzynkowiec

Opiętek wawrzynkowiec
	Agrilus integerrimus
	(Ratzeburg, 1837)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Nadrodzina	bogatki
Rodzina	bogatkowate
Podrodzina	Agrilinae
Plemię	opiętki
Podplemię	Agrilina
Rodzaj	Agrilus
Gatunek	opiętek wawrzynkowiec
Synonimy
	Buprestis integerrimus Ratzeburg, 1837; Agrilus cupreus Redtenbacher, 1849; Agrilus bavaricus Obenberger, 1917;
	Buprestis integerrimus Ratzeburg, 1837; Agrilus cupreus Redtenbacher, 1849; Agrilus bavaricus Obenberger, 1917;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Opiętek wawrzynkowiec (Agrilus integerrimus) – gatunek chrząszcza z rodziny bogatkowatych i podrodziny Agrilinae. Zamieszkuje Europę i Syberię. Jest monofagiem wawrzynków.

Taksonomia

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1837 roku przez Juliusa Theodora Christiana Ratzeburga pod nazwą Buprestis integerrimus.

Morfologia

Chrząszcz o mocno wydłużonym ciele długości od 5 do 7 mm, z wierzchu ubarwionym metalicznie ciemnobrązowo, rzadziej zielonkawo. Głowa zaopatrzona jest w duże oczy niemal stykające się z przednią krawędzią przedplecza. Ciemię ma wyraźną bruzdę wzdłuż środka. Przedplecze jest znaczniej słabiej niż u opiętka dziurawcowca sklepione, w części tylnej o spłaszczonych bokach. Ma ono podwójną krawędź boczną i pozbawione jest na powierzchni wyraźnych żeberek przy tylnych kątach. Pokrywy są równomiernie porośnięte ciemnym, bardzo krótkim, trudno dostrzegalnym owłosieniem. Przedpiersie ma równoległe boki wyrostka międzybiodrowego. Odwłok pozbawiony jest plamek z jasnego owłosienia i ma rowek wzdłuż krawędzi ostatniego widocznego sternitu niezmodyfikowany, zaokrąglony.

Biologia i ekologia

Owad ten zasiedla wilgotne lasy i ogrody, chętnie na obszarach górzystych, gdzie dociera do górnej granicy lasu, do rzędnych 1200 m n.p.m.

Larwy są monofagicznymi endoryzofagami. Przechodzą rozwój w soczystych, podziemnych częściach wawrzynków, w tym wawrzynka wilczegołyka, wawrzynka główkowego, wawrzynka gnidyjskiego i Daphne laureola (w warunkach polskich tylko tego pierwszego). Jaja składane są pojedynczo w drobnych szczelinach kory. Larwa drąży chodnik długości około 20 cm w nasadowej części pędu i górnej części korzeni, początkowo pod korą, potem w bielu. Komora poczwarkowa wykonana może być w bielu lub pod korą, ale zawsze na poziomie. Cykl życiowy jest jednoroczny. Osobniki dorosłe obserwuje się od maja do września. Są foliofagami, żerującymi na liściach wawrzynków.

Rozprzestrzenienie i zagrożenie

Gatunek palearktyczny, znany z Hiszpanii, Francji, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Szwecji, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskiej i syberyjskiej części Rosji.

W Polsce jest rzadko spotykany. Na „Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce” umieszczony jest jako gatunek bliski zagrożenia wymarciem (NT). Z kolei na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony jest jako gatunek zagrożony wymarciem (EN).

Przypisy

1 2 3 Agrilus integerrimus – Opiętek wawrzynkowiec. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2023-08-14].
↑ J.T.C. Ratzeburg: Die Forst-Insecten oder Abbildung und Beschreibung der in den Wäldern Preufsens und der Nachbarstaaten als schädlich oder nützlich bekannt gewordenen Insekten. In systematischer Folge und mit besonderer Rücksicht auf die Vertilgung der Schädlichen. Erster Theil. Die Käfer. Berlin: Nicolai Buchhandlung, Druckerei der Königlichen Akademie der Wissenschaften, 1837, s. 54–62. [dostęp 2023-08-13].
1 2 Karl Wilhelm Harde: Familie Buprestidae (Prachtkäfer). W: Die Käfer Mitteleuropeas Band 6: Diversicornia. Heinz Freude, Karl Wilhelm Harde, Gustav Adolf Loshe (red.). Krefeld: Goecke & Evers Verlag, 1979, s. 204–247.
↑ Roman Królik: Uproszczony klucz do oznaczania polskich gatunków z rodzaju Agrilus. [w:] Entomo.pl [on-line]. 2004. [dostęp 2023-08-14].
1 2 3 4 5 6 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska: Katalog Fauny Polski. Część XXIII, zeszyt 10. Chrząszcze – Coleoptera. Buprestoidea, Elateroidea i Cantharoidea.. Warszawa: 1985.
1 2 3 4 SvatoplukS. Bílý SvatoplukS., Summary of the bionomy of the Buprestid beetles of Central Europe (Coleoptera: Buprestidae), „Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae”, Supplementum 10, s. 19-20, ISSN 0231-8571 .
↑ Willem N. Ellis: Agrilus integerrimus Ratzeburg, 1839. [w:] Plant Parasites of Europe. Leafminers, galls and fungi [on-line]. bladmineerders.nl, 2001-2023. [dostęp 2023-08-14].
↑ Agrilus integerrimus Ratzeburg, 1837. [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2023-08-14].
↑ Jerzy Pawłowski, Daniel Kubisz, Mieczysław Mazur: Coleoptera. Chrząszcze. W: Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior (red.). Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (PAN), 2002, s. 88-110. ISBN 83-901236-8-1.
↑ Jan Farkač, David Král, Martin Škorupík: Červený seznam ohrožených druhů České republiky. Bezobratlí. List of threatened species in the Czech Republic. Invertebrates.. Praha: Agentura ochrany přírody a krajiny ČR, 2005. ISBN 80-86064-96-4.

[insektarium-1] 1 2 3 Agrilus integerrimus – Opiętek wawrzynkowiec. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2023-08-14].

[Ratzeburg-2] J.T.C. Ratzeburg: Die Forst-Insecten oder Abbildung und Beschreibung der in den Wäldern Preufsens und der Nachbarstaaten als schädlich oder nützlich bekannt gewordenen Insekten. In systematischer Folge und mit besonderer Rücksicht auf die Vertilgung der Schädlichen. Erster Theil. Die Käfer. Berlin: Nicolai Buchhandlung, Druckerei der Königlichen Akademie der Wissenschaften, 1837, s. 54–62. [dostęp 2023-08-13].

[fhl-3] 1 2 Karl Wilhelm Harde: Familie Buprestidae (Prachtkäfer). W: Die Käfer Mitteleuropeas Band 6: Diversicornia. Heinz Freude, Karl Wilhelm Harde, Gustav Adolf Loshe (red.). Krefeld: Goecke & Evers Verlag, 1979, s. 204–247.

[Królik-4] Roman Królik: Uproszczony klucz do oznaczania polskich gatunków z rodzaju Agrilus. [w:] Entomo.pl [on-line]. 2004. [dostęp 2023-08-14].

[Burakowskietal-5] 1 2 3 4 5 6 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska: Katalog Fauny Polski. Część XXIII, zeszyt 10. Chrząszcze – Coleoptera. Buprestoidea, Elateroidea i Cantharoidea.. Warszawa: 1985.

[Bily-6] 1 2 3 4 SvatoplukS. Bílý SvatoplukS., Summary of the bionomy of the Buprestid beetles of Central Europe (Coleoptera: Buprestidae), „Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae”, Supplementum 10, s. 19-20, ISSN 0231-8571 .

[Ellis-7] Willem N. Ellis: Agrilus integerrimus Ratzeburg, 1839. [w:] Plant Parasites of Europe. Leafminers, galls and fungi [on-line]. bladmineerders.nl, 2001-2023. [dostęp 2023-08-14].

[fe-8] Agrilus integerrimus Ratzeburg, 1837. [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2023-08-14].

[clz-9] Jerzy Pawłowski, Daniel Kubisz, Mieczysław Mazur: Coleoptera. Chrząszcze. W: Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior (red.). Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (PAN), 2002, s. 88-110. ISBN 83-901236-8-1.

[Farkacetal-10] Jan Farkač, David Král, Martin Škorupík: Červený seznam ohrožených druhů České republiky. Bezobratlí. List of threatened species in the Czech Republic. Invertebrates.. Praha: Agentura ochrany přírody a krajiny ČR, 2005. ISBN 80-86064-96-4.