Ajsymneta

Ajsymneta (gr. αἰσυμνήτης aisymnetes, lm. αἰσυμνήται aisymnetai) – w starożytnej Grecji mąż zaufania, rozjemca wybierany w sytuacji konfliktowej w celu zaprowadzenia porządku w państwie.

Ajsymneci byli rozjemcami i reformatorami pochodzącymi z wyboru. Wybierały ich skłócone ugrupowania w obliczu groźby wojny domowej spośród ludzi cieszących się dużym autorytetem i szacunkiem. Otrzymywali specjalne, nieograniczone pełnomocnictwa na czas określony (niekiedy dożywotnio), aby móc przeprowadzić zmianę ustroju lub skodyfikować prawo. Instytucja ta była rodzajem tyranii z wyboru (αιρετή τυραννίς), jak to wyraził Arystoteles w Polityce. Dionizjusz z Halikarnasu przyrównywał ten urząd do rzymskiej dyktatury, przypuszczając, że Rzymianie przejęli go od Greków.

Ajsymnetami byli prawdopodobnie Zaleukos z Lokrów Epizefyryjskich, Filolaos w Tebach, Drakon w Atenach, a na pewno Pittakos w Mitylenie. Najbardziej znanym ajsymnetą był ateński mąż stanu, poeta i prawodawca – Solon.

W późniejszych czasach podobną rolę odegrał Timoleon.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Dosłownie „pamiętający o słuszności” – od αἶσα – „los, słuszność” i μνήμη „pamięć”.
  2. ↑ Początkowo (Odyseja, Pieśń VIII, 258) określenie to oznaczało jurorów: Teraz dziewięciu stróżów powstało z swej ławy: Lud ich wybrał, im oddał porządek zabawy.
  3. ↑ Księga III,14 (tekst gr., przekład ang.) i IV,10 (tekst gr., przekład ang.).
  4. ↑ Starożytności, Księga V, 73 (tekst gr., przekład ang.).

Bibliografia